Dzień Strażaka w Polsce, obchodzony 4 maja, to wyjątkowy dzień, w którym oddajemy hołd wszystkim osobom, które poświęcają swoje życie i zdrowie, aby ratować innych oraz zapewniać bezpieczeństwo w przypadku pożarów i innych zagrożeń. Data ta została wybrana nieprzypadkowo, ponieważ tego dnia przypada wspomnienie św. Floriana, patrona strażaków. Św. Florian był rzymskim żołnierzem i męczennikiem, który według legendy miał ratować mieszkańców przed pożarami.
Geneza i Obchody Dnia Strażaka w Polsce
W Polsce Dzień Strażaka obchodzony jest od 2003 roku, kiedy to Sejm RP uchwalił, że 4 maja będzie świętem zawodów strażackich. Oficjalnie święto zostało ustanowione w 2002 roku, przez Sejm RP, przy nowelizacji ustawy o Państwowej Straży Pożarnej (PSP) z 1991 roku. Jest to święto zawodowe zarówno Państwowej Straży Pożarnej, jak i Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP).
Międzynarodowy Dzień Strażaka
Dzień Strażaka 4 maja jest również obchodzony jako Międzynarodowy Dzień Strażaka (International Firefighters' Day - IFFD). Święto to zainicjował australijski strażak J.J. Edmondson z Melbourne na pamiątkę tragicznie zmarłych pięciu kolegów-strażaków (Matta, Stuarta, Jasona, Garry’ego i Chrisa) 2 grudnia 1998 roku w Linton. Jako wyraz szacunku dla poległych strażaków i wsparcie dla ich rodzin, Country Fire Authority [CFA] (Straż Pożarna w stanie Viktoria w Australii, składająca się w głównej mierze z wolontariuszy) oraz Victorian community przyjęły sobie za symbol czerwono-niebieską wstążkę, która symbolizuje ogień i gaszącą go wodę. Po konsultacji z krajowymi i międzynarodowymi strażakami, ustalono termin na dzień wspominania św. Floriana.
Tradycje Obchodów
Dzień Strażaka to także czas na podziękowania za ciężką i niebezpieczną pracę strażaków. W wielu miastach i gminach odbywają się uroczystości, w tym parady strażackie, msze święte oraz wręczenie odznaczeń i awansów. Uroczystości związane z obchodami są okazją do zaprezentowania sprzętu straży pożarnej, umiejętności funkcjonariuszy oraz codziennej pracy strażaków. Organizowane są również wydarzenia upamiętniające wszystkich zmarłych strażaków, wręczane są nominacje na wyższe stopnie oficerskie i aspiranckie oraz cywilne odznaczenia wyróżniającym się w służbie strażakom: „za Długoletnią Służbę”, „za Zasługi dla Pożarnictwa”, „Zasłużony dla Ochrony Przeciwpożarowej”.
Rola Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) w Systemie Bezpieczeństwa
W Polsce strażacy pełnią kluczową rolę w systemie bezpieczeństwa publicznego. Straż Pożarna, obok policji i pogotowia ratunkowego, jest jedną z podstawowych służb, które pomagają w sytuacjach kryzysowych. W Polsce działa około 16 tysięcy jednostek straży pożarnej, z których większość to ochotnicze straże pożarne (OSP). OSP to jednak nie tylko budynki, ale przede wszystkim rzesza ludzi - 225 tysięcy strażaków ratowników mogących brać bezpośredni udział w działaniach ratowniczych. Łącznie OSP zrzesza prawie 700 tysięcy ludzi, w tym ponad 82 tysiące kobiet. Ochotnicza Straż Pożarna od wielu lat jest jednym z filarów ochrony przeciwpożarowej w Polsce. Dziś już niewielu jest sobie w stanie wyobrazić strażacką rzeczywistość pozbawioną jednostek OSP działających w ramach Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG). Ponad 4 300 jednostek OSP działa w ramach KSRG, który jest wyjątkowym systemem, łączącym ochotników, samorządowców i Państwową Straż Pożarną.
Zadania OSP
Strażacy OSP nie tylko gaszą pożary, ale także pełnią rolę edukacyjną i prewencyjną. Organizują kampanie informacyjne na temat bezpieczeństwa pożarowego, prowadzą szkolenia z zakresu udzielania pierwszej pomocy i pomagają w przygotowaniu do sytuacji kryzysowych. Kiedy tylko słyszą syreny, rzucają wszystko i biegną ratować ludzkie życie. To oni jako pierwsi pojawiają się wszędzie tam, gdzie potrzebna jest pomoc: podczas zdarzeń drogowych, zadymienia pomieszczeń mieszkalnych, występowania zagrożenia zatrucia czadem itp. Zawsze gotowi do niesienia pomocy niezależnie od sytuacji.
Poświęcenie Strażaków
Wszyscy ochotnicy to wielcy społecznicy, którzy do akcji wyjeżdżają z własnej, nieprzymuszonej woli, ryzykując często swoim zdrowiem, a nawet życiem. Dziś doskonale wiemy, że na druhów zawsze możemy liczyć w każdej sytuacji. Ich odwaga i ofiarność podczas działań ratowniczych to dowód najwyższego poświęcenia w myśl strażackiego hasła: „Bogu na chwałę, ludziom na pożytek”.
Lokalne i Centralne Uroczystości Dnia Strażaka
Świętowanie Dnia Strażaka jest zakorzenione w tradycji lokalnych społeczności i stanowi wspaniałą okazję do zaprezentowania osiągnięć jednostek ochotniczych straży pożarnych, a także nagrodzenia wyróżniających się strażaków. Uroczystym apelom towarzyszy podniosła atmosfera i odświętna oprawa. Na wydarzenia zawsze zapraszani są również delegacje Państwowej Straży Pożarnej.
Gminne Obchody Dnia Strażaka w Stanisławce
7 maja br. zorganizowane zostały po raz pierwszy w Stanisławce Gminne Obchody Dnia Strażaka. Na Mszy Świętej odprawianej w intencji strażaków przez księży Krzysztofa Radyka i Tomasza Leńczuka zgromadziła się bardzo liczna rzesza druhów z 10 jednostek OSP, które działają na terenie gminy Sitno. Obchody zorganizowane zostały przez Zarząd Gminny OSP na czele z Prezesem Adamem Mazurkiem i Komendantem Henrykiem Ternesem, miejscową jednostkę OSP oraz gminne władze samorządowe. Wśród zaproszonych gości byli: radny sejmiku wojewódzkiego Krzysztof Gałaszkiewicz, przedstawiciel Komendy PSP druh Marcin Żulewski, radny powiatowy Zenon Kupiec, grupa radnych gminy na czele z Przewodniczącym Władysławem Wydmańskim, sołtysi, dyrektorzy szkół oraz Panie z KGW. Obchody były znakomitą okazją do podziękowań składanych na ręce druhów za ich społeczną i pełną poświęcenia pracę na rzecz mieszkańców.
Obchody w Województwie Świętokrzyskim
Majowe obchody Dnia Strażaka rozpoczęły się również w województwie świętokrzyskim. Jednostki ochotniczych straży pożarnych z terenu województwa świętokrzyskiego świętują w swoich gminach. W miniony weekend kierownictwo KW PSP w Kielcach uczestniczyło w wydarzeniach w Mniowie, Belnie (pow. kielecki), Krasocinie (pow. włoszczowski), Strzelcach (pow. staszowski) i Błotnowoli. Druhowie z OSP Belno (pow. kielecki) dostąpili zaszczytu otrzymania nowego sztandaru. Podczas uroczystego apelu gratulacje przekazał im st. bryg. Marcin Machowski, który uczestniczył także w obchodach 100-lecia OSP Mniów (pow. kielecki). W gminnych obchodach Dnia Strażaka w Krasocinie, podczas których odbyło się ślubowanie Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej oraz przekazanie samochodu ratowniczo-gaśniczego, uczestniczył bryg. Michał Jankowski.
Uroczystości w Konstancinie-Jeziornie
Nad bezpieczeństwem mieszkańców gminy Konstancin-Jeziorna w 9 jednostkach OSP czuwa ponad 260 wyszkolonych strażaków ochotników. Gminne uroczystości z okazji Dnia Strażaka, połączone z jubileuszem 100-lecia OSP Ciecziszew, odbyły się w niedzielę 26 maja w Parku Zdrojowym, gdzie władze gminy Konstancin-Jeziorna przekazały podziękowania i życzenia strażakom.
Obchody Dnia Strażaka w Pionkach
W Pionkach Dzień Strażaka w OSP odbył się w sobotę, 29 kwietnia. Uroczystości rozpoczęły się mszą św. w kościele p.w. NMP Królowej Polski w Pionkach, a następnie od godziny 15:00 odbyły się na placu przed budynkiem OSP Pionki. Tam złożono meldunek przez Dowódcę Uroczystości Prezesowi Zarządu Oddziału Wojewódzkiego ZOSP RP Województwa Mazowieckiego oraz wciągnięto flagę na maszt. Prezes OSP Daniel Kupis przywitał licznie zgromadzonych gości, którzy skierowali do druhów-ochotników słowa uznania, życząc im bezpiecznej służby oraz tego, by nie musieli zbyt często korzystać ze sprzętu. Podczas wspólnego świętowania druhowie chętnie opowiadali o swojej codziennej pracy, prezentowali sprzęt ratunkowo-gaśniczy, oprowadzali po zmodernizowanej remizie, a przede wszystkim zapoznawali swych gości z codziennymi działaniami, które zapewniają bezpieczeństwo mieszkańcom.
Historia i Rozwój OSP Pionki
Nasi strażacy-ochotnicy są z mieszkańcami od 1925 r. (do 1933 r. w Zagożdżonie). W 1937 r. podjęto działania zmierzające do utworzenia żeńskiego plutonu służby samarytańsko-ratowniczej w ramach OSP. Ówcześni mieszkańcy postanowili się samoopodatkować, by druhowie mogli zakupić samochód i motopompę. W roku 1942 funkcję naczelnika objął dh Tadeusz Kłopotowski, który pełnił ją do chwili śmierci w 1985 r. Do dziś druhny i druhowie wspominają go jako człowieka umiejącego łączyć sprawy dydaktyczno-wychowawcze młodzieży bez podnoszenia głosu, a mimo to miał posłuch i wszyscy traktowali go jak ojca. Podczas uroczystości w Pionkach odsłonięta została tablica upamiętniająca właśnie dh Tadeusza Kłopotowskiego, wieloletniego naczelnika OSP Pionki, wmurowana przy wejściu do strażnicy.
Inwestycje i Nowoczesny Sprzęt w OSP Pionki
W ostatnich latach udało się wyremontować strażnicę OSP Pionki oraz zakupić potrzebny strażakom-ochotnikom niezbędny sprzęt, by mogli zapewnić bezpieczeństwo mieszkańcom. Niedoinwestowany budynek OSP Pionki, wysłużone samochody pożarnicze, niekompletny sprzęt ratowniczy oraz umundurowanie były problemem dla druhów ochotników. Nie byliby w stanie sprostać wielomilionowym wydatkom na zakup sprzętu ratującego życie ludzkie i jednocześnie zapewniającego bezpieczeństwo samych strażaków ochotników. Dlatego w tej kadencji składane są liczne wnioski o dofinansowanie na modernizację i wyposażenie OSP Pionki.
W ostatnim czasie za kwotę 1.300.000 zł zakupiono ciężki samochód gaśniczy GCBA 7/52 SCANIA, który od lutego strzeże bezpieczeństwa mieszkańców. Finansowanie wyglądało następująco:
- 600.000 zł z dotacji z Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego
- 600.000 zł z budżetu miasta Pionki
- 100.000 zł z Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego
W ostatnim roku strażnica OSP przeszła remont garaży oraz pomieszczeń socjalnych, w tym modernizację i wymianę drzwi wjazdowych, malowanie i tynkowanie boksów, obniżenie posadzki i wymianę nawierzchni placu przed budynkiem. Wszystko to za łączną kwotę około 120.000 zł pochodzącą w części z dotacji Komendanta Głównego Straży Pożarnej, Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego oraz budżetu miasta Pionki. Druhowie z dumą odebrali uroczyście nowy ciężki samochód ratowniczo-gaśniczy oraz wyremontowane boksy garażowe i nowy plac manewrowy.
Centralne Obchody na Zamku Królewskim w Warszawie
Organizatorem obchodów Dnia Strażaka na Zamku Królewskim w Warszawie był Związek Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej. Wśród gości znalazł się m.in. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Joachim Brudziński. Jako pierwszy głos zabrał Przewodniczący ZOSP RP, Waldemar Pawlak. Zwracając się do druhów ochotników, podkreślał znaczenie Ochotniczych Straży Pożarnych w walce o niepodległość. Na co dzień chroni nas Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy - system wyjątkowy, bo łączy ochotników, samorządowców i Państwową Straż Pożarną. Pawlak podkreślał znaczenie wspólnoty i jedności, także w kontekście wspólnego, codziennego działania razem z Państwową Strażą Pożarną. Dziękował też "przyjaciołom straży pożarnych", a wśród nich, jako pierwszego, wymienił obecnego na uroczystości szefa MSWiA Joachima Brudzińskiego, któremu dziękował za wsparcie państwa dla Ochotniczych Straży Pożarnych.
Wsparcie finansowe i Jedność PSP i OSP
"Dziękuję za zaproszenie, za możliwość wspólnego, z Wami drodzy ochotnicy straży pożarnych, świętowania w dniu Waszego patrona św. Floriana" - powiedział Joachim Brudziński. Szef MSWiA mówił o znaczeniu Ochotniczych Straży Pożarnych w społeczeństwie i zauważył, że to właśnie m.in. dzięki nim Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy jest tak efektywny. Podkreślił: "Wasz pot, Wasza krew, Wasza praca, ma w moich oczach, taką samą wartość jak pot, praca, krew, zmęczenie, poświęcenie funkcjonariuszy Państwowej Straży Pożarnej". Minister Brudziński odniósł się także do programu modernizacji służb mundurowych podległych MSWiA, którego beneficjentem jest także OSP. Zauważył, że w roku 2018 do OSP z funduszy budżetowych trafiło ponad 137 mln złotych, co było kwotą o około 50 mln złotych wyższą niż w latach ubiegłych. Pytany o to, dlaczego są dwie strażackie uroczystości (ZOSP RP i Centralne Obchody na placu Piłsudskiego), Joachim Brudziński stwierdził, że dla niego strażacy to jedność i z satysfakcją przyjął zaproszenie na oba wydarzenia, podkreślając obecność Waldemara Pawlaka i druhów ochotników na tych drugich.
Podczas uroczystości Zarząd Główny OSP uhonorował jednostki OSP z całej Polski.
Powiatowe Obchody w Przemyślu
Powiatowe Obchody Dnia Strażaka odbyły się w piątek 5 maja o godzinie 12:00 przed przemyską Komendą PSP. Była to okazja, aby zobaczyć sprzęt, którego na co dzień używają ratownicy, wozy bojowe, a także najnowszą technologię używaną w PSP.
Finansowanie i Wyzwania Ochotniczych Straży Pożarnych
Strażacy "ochotnicy" z roku na rok dysponują też coraz nowocześniejszym sprzętem. Warto wspomnieć tutaj o 100 mln złotych, jakie w tym roku na rzecz OSP zamierza przekazać Ministerstwo Sprawiedliwości, które zgodnie z zapowiedziami przeznaczone mają zostać właśnie na zakup sprzętu. Jednak, mimo tego, że środków przeznaczanych na OSP jest z roku na rok coraz więcej, wokół finansowania OSP w ostatnim czasie było dość głośno.
Zmiany w Finansowaniu
W 2016 roku zmianie uległ sposób finansowania Ochotniczych Straży Pożarnych. Dotychczas firmy ubezpieczeniowe przekazywały 10% sumy wpływów uzyskanych z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia od ognia, rozdzielając ją po połowie pomiędzy Komendę Główną PSP a Zarząd Główny OSP. Według zmienionych przepisów, dziś całą kwotę 10% firmy ubezpieczeniowe przekazują do Komendy Głównej PSP, a następnie to Komendant Główny PSP rozdziela otrzymaną sumę, przekazując 50% tej kwoty ochotniczym strażom pożarnym oraz 50% jednostkom PSP.
Podsumowanie i Życzenia
Dzień Strażaka to ważne święto, które przypomina nam, jak nieocenioną rolę odgrywają strażacy w społeczeństwie. Ich praca to nie tylko walka z pożarami, ale także pomoc w ratowaniu życia i zdrowia, a także działanie na rzecz zapobiegania zagrożeniom. To także czas na refleksję i wyrażenie wdzięczności wszystkim, którzy niosą pomoc w trudnych i niebezpiecznych warunkach. 100 lat, to wystarczająco długo, by OSP wpisała się na stałe w historię polskiego pożarnictwa. Nie ulega żadnej wątpliwości, że system ochrony przeciwpożarowej w Polsce, bez Ochotniczej Straży Pożarnej nie mógłby dziś istnieć. OSP to nie tylko coraz bardziej profesjonalizująca się formacja, to przede wszystkim ogromna grupa ludzi, ochotników, którzy z własnej woli chcą nieść pomoc innym, często ryzykując własne zdrowie, a nawet życie. 4 maja to więc dzień, w którym warto zatrzymać się i docenić ich trud oraz poświęcenie.
Z okazji Międzynarodowego Dnia Strażaka wszystkim strażakom - zawodowym i ochotnikom - życzymy jak najmniej interwencji i konieczności wykorzystywania sprzętu ratującego życie i zdrowie oraz mienie naszych mieszkańców, bezpiecznej służby i zawsze szczęśliwych powrotów z akcji. Składamy serdeczne podziękowania i życzenia wytrwałości w tej ciężkiej i niebezpiecznej służbie. Prosimy przyjąć wyrazy najwyższego uznania za Wasze zaangażowanie oraz trud wypełniania obowiązków strażaka. Niech Święty Florian, patron wszystkich strażaków, pomaga Wam w służbie i strzeże w każdej sytuacji.