Region Murmański, strategiczny obszar Rosji ze względu na kluczowe porty i obiekty wojskowe, regularnie staje w obliczu różnorodnych wyzwań związanych z infrastrukturą energetyczną i bezpieczeństwem. W ostatnich latach odnotowano szereg poważnych incydentów, w tym pożary na jednostkach nuklearnych oraz awarie systemów energetycznych, które budzą niepokój zarówno wśród lokalnej ludności, jak i na arenie międzynarodowej.
Pożar na Kontenerowcu Nuklearnym Sevmorput
Dnia 24 grudnia na Telegramie pojawiły się doniesienia o pożarze na zacumowanym w Murmańsku kontenerowcu Sevmorput o zasilaniu nuklearnym. Te doniesienia, dotyczące jedynego na świecie kontenerowca o zasilaniu nuklearnym, były początkowo nieoficjalne.
Tego samego dnia, 24 grudnia, na kanale lokalnego biura Ministerstwa Sytuacji Nadzwyczajnych pojawiła się lakoniczna informacja o pożarze w Atomflocie, bazie jednostek o napędzie nuklearnym w Murmańsku. Nie podano jednak szczegółów. Zaledwie 1,5 godziny później ten sam kanał poinformował, że pożar jest pod kontrolą. Strażacy mieli dotrzeć do źródła ognia i zabezpieczyć sąsiednie pomieszczenia. Poinformowano także, że nie ma ryzyka rozprzestrzenienia się pożaru.
Kolejna wiadomość na ten temat została nadana 25 grudnia, gdzie podano, że ogień został ugaszony. Okazało się ponadto, że pożar wybuchł na pokładzie Sevmorputa i objął około 30 metrów kwadratowych na pokładzie jednostki, prawdopodobnie w części mieszkalnej.
Reakcja i Obawy
Jednocześnie ani Rosatom, ani Atomflot, będące właścicielem i operatorem statku, nie odniosły się do doniesień. Wiadomości jednak zaniepokoiły mieszkańców okolic Murmańska, którzy zaczęli obawiać się, co by się stało w przypadku rozprzestrzenienia się ognia. Potencjalny wybuch miałby najprawdopodobniej katastrofalne skutki dla całego miasta i okolic, nie wspominając o środowisku wodnym.
Charakterystyka Kontenerowca Sevmorput
Sevmorput to jedyny na świecie kontenerowiec wyposażony w zasilanie nuklearne. Został oddany do eksploatacji w 1988 roku. Przez wiele lat cumował bezczynnie w Murmańsku, a rosyjskie władze planowały go zezłomować. Drugie życie złapał jednak w 2013 roku, kiedy to rozpoczął się jego gruntowny remont, a w dwa lata później jednostka przeszła pomyślnie testy. W 2016 roku Sevmorput wrócił do regularnego serwisu.
Obecnie jest wykorzystywany głównie do transportu zaopatrzenia do baz wojskowych oraz do istniejących i budowanych terminali gazowych i naftowych w Arktyce. Według aktualnych danych, po ostatnim remoncie czas życia reaktora został przedłużony do 2024 roku. Pożar na jednostce sprawia, że najpewniej częściej będzie się mówiło o jego zezłomowaniu, niż wydłużeniu jego eksploatacji, zwłaszcza że oficjele Atomflotu zapowiadają budowę nowych jednostek o konwencjonalnym zasilaniu.
Incydent w Kolskiej Elektrowni Atomowej
W regionie Murmańska odnotowano również incydent w Kolskiej Elektrowni Atomowej, która leży 12 km od wioski Zorze Polarne w obwodzie murmańskim. Została oddana do eksploatacji w 1973 roku po czterech latach budowy i posiada cztery reaktory WWER-440. W latach 1991-2005 w elektrowni przeprowadzono gruntowną modernizację, dostosowując ją do międzynarodowych norm bezpieczeństwa.
Agencja Interfaks nieoficjalnie dowiedziała się, że do awarii doszło o 3:40 w niedzielę. Zdaniem źródła agencji przyczyną było zniszczenie izolacji transformatora, co wywołało włączenie systemu bezpieczeństwa i automatyczne wyłączenie reaktora. Poinformowano, że poziom radiacji nie przekroczył normy.
Szeroki Kontekst Awarii Energetycznych w Regionie Murmańskim
Kluczowe rosyjskie porty na Dalekiej Północy, w tym Murmańsk, zmagają się z poważnymi zakłóceniami działalności operacyjnej spowodowanymi długotrwałymi awariami w systemie elektroenergetycznym. Przerwy w dostawach energii, trwające niekiedy drugi tydzień, zmusiły terminale do czasowego wstrzymywania przeładunków, ograniczania zużycia prądu i przełączania na awaryjne generatory.
Najbardziej dotknięty jest Murmańsk oraz sąsiedni Siewieromorsk, czyli główna baza Floty Północnej rosyjskiej marynarki wojennej. Murmański Terminal Masowy (Murmansk Bulk Terminal) i Murmański Port Handlowy (Murmansk Commercial Seaport) musiały 31 stycznia 2026 r. wstrzymać pracę na kilka godzin, a wcześniej - w dniach 23-27 stycznia - funkcjonowały z poważnymi ograniczeniami. Władze portowe podjęły decyzję o dobrowolnym ograniczeniu zużycia energii, by odciążyć sieć i zapewnić prąd mieszkańcom oraz obiektom krytycznym.
Przyczyny i Skutki Awarii
Główna przyczyna braku dostaw energii to ekstremalne warunki pogodowe - silne wiatry, mokry śnieg, intensywne oblodzenie i mrozy do -28 °C, które spowodowały masowe osadzanie się lodu na przewodach i konstrukcjach. Z pogodą wiążą się katastrofalne uszkodzenia infrastruktury - 23 stycznia 2026 r. zawaliło się pięć słupów linii elektroenergetycznej. Dwa z nich były w eksploatacji od 1966 r., dwa od 1982 r., jeden od 1988 r. - ich nominalny okres eksploatacji wynosi 40 lat, po czym wymagają regularnych przeglądów, co - jak wykazało śledztwo - nie zawsze było realizowane.
Do tego dochodzą powtórne awarie - nawet po zainstalowaniu tymczasowych podpór i częściowym przywróceniu zasilania, 31 stycznia doszło do kolejnego „technologicznego problemu” na odcinku z tymczasowymi konstrukcjami - bez uszkodzenia samych podpór, ale do przerw w przesyle energii doszło z powodu obfitego oblodzenia i wiatru. W zamkniętym mieście, gdzie stacjonuje dowództwo Floty Północnej, dysponującej największą w Rosji flotą okrętów podwodnych z rakietami balistycznymi, doszło do blackoutu po zawaleniu się pięciu słupów energetycznych.
Reakcja Władz i Konsekwencje
W piątek gubernator obwodu murmańskiego Andriej Cziabis poinformował o powołaniu sztabu kryzysowego i wprowadzeniu stanu podwyższonej gotowości. Do niedzieli część budynków w Siewieromorsku nadal pozostawała bez prądu i ogrzewania. Władze obwodu murmańskiego wprowadziły stan wyjątkowy, prowadzone jest śledztwo karne w sprawie możliwego zaniedbania przez odpowiedzialnych urzędników i spółki energetyczne. Tysiące mieszkańców pozostało bez prądu i ogrzewania przez kilka dni, co wywołało publiczne oburzenie i skargi na brak przygotowania do zimy.
Władze nie podały terminu pełnego przywrócenia energii. Priorytetem pozostaje utrzymanie pracy kluczowych obiektów i stopniowe przywracanie zasilania na osiedlach. Inne arktyczne porty (np. Dudinka, Sabetta czy Archangielsk) nie zgłaszają na razie podobnej skali awarii, ale sytuacja w Murmańsku ma znaczenie strategiczne - port ten obsługuje kluczowe przeładunki węgla, rud metali, kontenerów oraz wspiera operacje Floty Północnej i projekty arktyczne (w tym Northern Sea Route).
tags: #elektrownia #murmansk #pozar