Praca dla emerytowanego strażaka – możliwości i zasady emerytalne

Wielu funkcjonariuszy Państwowej Straży Pożarnej, po zakończeniu aktywnej służby i przejściu na emeryturę, poszukuje nowych wyzwań zawodowych. Doświadczenie zdobyte w walce z żywiołami i niesieniu pomocy innym czyni ich cennymi pracownikami w wielu sektorach. Zanim jednak przejdziemy do omówienia potencjalnych ścieżek kariery, warto zrozumieć złożony system zaopatrzenia emerytalnego, który reguluje status finansowy emerytowanych strażaków.

Zasady zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy Państwowej Straży Pożarnej

Zagadnienia emerytalne funkcjonariuszy służb mundurowych, w tym strażaków Państwowej Straży Pożarnej (PSP), reguluje ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin.

Nabycie prawa do emerytury

Zgodnie z art. 12 cytowanej ustawy, funkcjonariuszom służb mundurowych, w tym PSP, przysługuje prawo do emerytury po 15 latach służby. Jako równorzędne ze służbą w Państwowej Straży Pożarnej traktuje się - w myśl art. 13 - okresy służby m.in. w Policji, Urzędzie Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu, Służbie Ochrony Państwa, Służbie Celnej, Służbie Celno-Skarbowej lub w Służbie Więziennej.

Sposób obliczania emerytury w zależności od daty przyjęcia do służby

Funkcjonariusze w służbie przed 2 stycznia 1999 r.

Stosownie do art. 15 ust. 1 ustawy emerytalnej, emerytura dla funkcjonariusza, który pozostawał w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., wynosi 40% podstawy jej wymiaru za 15 lat służby. Podstawa ta wzrasta o 2,6% podstawy wymiaru za każdy dalszy rok tej służby. Dodatkowo emeryturę podwyższa się o 2% podstawy wymiaru za każdy rok służby pełnionej bezpośrednio w charakterze nurków i płetwonurków oraz w zwalczaniu fizycznym terroryzmu, a także o 0,5% podstawy za każdy rok służby pełnionej w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu. Podstawę wymiaru emerytury stanowi uposażenie należne funkcjonariuszowi na ostatnio zajmowanym stanowisku (art. 5 ustawy).

Funkcjonariusze przyjęci do służby po 1 stycznia 1999 r.

Inaczej przedstawia się sytuacja w przypadku funkcjonariusza, który został przyjęty do służby po raz pierwszy po dniu 1 stycznia 1999 r. Wówczas, zgodnie z art. 15a cyt. ustawy, emerytura wynosi 40% podstawy jej wymiaru za 15 lat służby i wzrasta na zasadach określonych w art. 15 ust. 1 pkt 1 i ust. 2-5, tj. wzrasta o 2,6% podstawy wymiaru za każdy dalszy rok tej służby, jednakże bez możliwości uwzględnienia okresów składkowych i nieskładkowych. Emeryturę podwyższa się natomiast m.in. o 2% podstawy wymiaru za każdy rok służby pełnionej bezpośrednio w charakterze nurków i płetwonurków oraz w zwalczaniu fizycznym terroryzmu, a także 0,5% podstawy za każdy rok służby pełnionej w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu. Podstawę wymiaru emerytury w tym przypadku stanowi średnie uposażenie funkcjonariusza z okresu kolejnych 10 lat kalendarzowych wybranych przez funkcjonariusza.

Zapis art. 15a został dodany z dniem 1 października 2003 r. i miał na celu umożliwienie funkcjonariuszom, którzy po raz pierwszy wstąpili do służby po dniu 1 stycznia 1999 r. i oprócz służby mieli również okresy "cywilnej" pracy, prawa do dwóch emerytur z dwóch różnych źródeł. Emeryturę tzw. "policyjną" (wyłącznie za lata służby) osoby te miały otrzymywać z Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA, a emeryturę z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS) i członkostwa w otwartym funduszu emerytalnym (za lata "cywilnej" pracy) z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS).

Funkcjonariusze przyjęci do służby po 31 grudnia 2012 r.

Funkcjonariuszowi przyjętemu po raz pierwszy po dniu 31 grudnia 2012 r. do służby w Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu, Służbie Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służbie Celnej, Służbie Celno-Skarbowej lub w Służbie Więziennej - emerytura przysługuje na zasadach i w wysokości określonych szczegółowo w rozdziale 1a cytowanej ustawy. Zgodnie z art. 18b cyt. ustawy, emerytura przysługuje po osiągnięciu 25 lat służby. Jako równorzędny ze służbą traktuje się okres służby wojskowej uwzględniany przy ustalaniu prawa do emerytury wojskowej. Do wysługi emerytalnej zalicza się również okresy, o których mowa w art. 16 ust. 2, tj. okresy urlopu wychowawczego, nauki w szkołach wyższych, pracy przed powołaniem do służby oraz okresy pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Emerytura dla funkcjonariusza przyjętego po raz pierwszy do służby po dniu 31 grudnia 2012 r. wynosi 60% podstawy jej wymiaru za 25 lat służby i wzrasta o 3% za każdy dalszy rok tej służby (art. 18e ust. 1 cyt. ustawy). Podstawę wymiaru emerytury stanowi średnie uposażenie funkcjonariusza należne przez okres kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez funkcjonariusza (art. 18f cyt. ustawy).

Emerytura z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS)

Jeżeli funkcjonariusz PSP, urodzony po dniu 31 grudnia 1948 r., został przyjęty do służby po raz pierwszy po dniu 1 stycznia 1999 r. i oprócz okresów służby w PSP, ma również okresy ubezpieczenia społecznego (np. z tytułu pozostawania w stosunku pracy) - może ubiegać się o emeryturę na zasadach określonych w art. 24 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przyznanie funkcjonariuszowi emerytury na podstawie powołanego przepisu możliwe jest pod warunkiem osiągnięcia przez niego wieku emerytalnego, wynoszącego 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Nie ma natomiast znaczenia dla ustalenia prawa do tej emerytury długość okresu pozostawania w ubezpieczeniu (rok czy 20 lat), jak również tytuł ubezpieczenia (zatrudnienie bądź prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej).

Sposób obliczania wysokości tej emerytury określa art. 26 ustawy z FUS. Podstawę obliczenia emerytury stanowi suma składek zewidencjonowanych na indywidualnym koncie ubezpieczonego w ZUS, z uwzględnieniem ich waloryzacji oraz zwaloryzowanego kapitału początkowego. Jeżeli funkcjonariusz, przed przyjęciem do służby, przebył przed 1 stycznia 1999 r. cały swój staż ubezpieczeniowy, a po zwolnieniu ze służby nie będzie podlegał ubezpieczeniu emerytalnemu, np. z tytułu pozostawania w stosunku pracy, podstawę obliczenia jego emerytury z FUS stanowić będzie wyłącznie odpowiednio zwaloryzowany kapitał początkowy. W przypadku gdy suma emerytury obliczonej na podstawie art. 15a przysługującej łącznie z emeryturą z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych będzie niższa od kwoty najniższej emerytury, emeryturę policyjną podwyższa się w taki sposób, aby suma tych emerytur nie była niższa od kwoty najniższej emerytury (art. 18 ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r.).

Szczególne uprawnienia: byli funkcjonariusze pożarnictwa ("strażacy z I grupy")

Oddzielną grupę osób uprawnionych do tzw. "policyjnego" zaopatrzenia emerytalnego stanowią byli funkcjonariusze pożarnictwa, którzy w styczniu 1992 r. złożyli pisemną zgodę na podjęcie służby w PSP, tzw. "strażacy z I grupy". Ich uprawnienia emerytalne określa art. 129 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej oraz zapisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 grudnia 1999 r. w sprawie szczegółowych warunków ustalania uposażenia przyjmowanego za podstawę wymiaru świadczeń emerytalnych strażaków, którzy nie zostali powołani lub mianowani na stanowiska służbowe w Państwowej Straży Pożarnej. Zgodnie z powyższymi przepisami, osobom tym okres zatrudnienia w jednostkach ochrony przeciwpożarowej lub na stanowiskach, na których wykonywali czynności z zakresu ochrony przeciwpożarowej od dnia 1 lutego 1992 r. (nie dłużej niż do 30 czerwca 1999 r.), jest zaliczany do wysługi emerytalnej.

Gdzie uzyskać szczegółowe informacje?

Szczegółowych informacji w sprawach emerytalno-rentowych udziela organ emerytalny, tj. Zakład Emerytalno-Rentowy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Praca dla emerytowanego strażaka - nowe możliwości zawodowe

Emerytowani strażacy posiadają unikalne kwalifikacje i cechy, takie jak: dokładność, cierpliwość, umiejętność pracy pod presją, szybkość reakcji, zdolności przywódcze, znajomość przepisów bezpieczeństwa oraz wysoka kultura pracy. Te umiejętności są niezwykle cenne na rynku pracy w wielu branżach.

Popularne kierunki zatrudnienia

Wśród najczęściej poszukiwanych stanowisk, na których doskonale odnajdują się emerytowani strażacy, można wymienić:

• Ochrona mienia i osób:
  • Kwalifikowani pracownicy ochrony: Praca na obiektach przemysłowych, w centrach handlowych, biurowcach. Zakres obowiązków obejmuje prewencję pożarową, obserwację i obchody terenu, obsługę ruchu towarowo-osobowego, nadzór nad systemami monitoringu, kontrolę dostępu.
  • Kierownicy działu ochrony / koordynatorzy: Zarządzanie zespołem, tworzenie grafików, delegowanie zadań, szkolenia, identyfikowanie zagrożeń i reagowanie na sytuacje kryzysowe, współpraca z administracją.
• Zakładowa Straż Pożarna (ZSP):
  • Strażacy zakładowi / Obiektowi: Bezpośrednie wykonywanie zadań gaśniczych i ratowniczych na terenie zakładu.
  • Kierownicy / koordynatorzy ZSP: Odpowiedzialność za kierowanie akcjami ratowniczo-gaśniczymi, organizowanie dyżurów, szkolenie strażaków ZSP, nadzór nad systemem sygnalizacji pożarowej (SSP), dbanie o powierzone mienie i sprzęt.
• Systemy i instalacje przeciwpożarowe:
  • Koordynatorzy projektów instalacji ppoż.: Nadzór nad prowadzonymi pracami instalacyjnymi, np. systemów tryskaczowych.
  • Technicy: Utrzymanie i serwisowanie systemów przeciwpożarowych.
• Służby dyżurne i dyspozytorskie:
  • Dyspozytorzy w centrach zarządzania kryzysowego lub zakładowych służbach ratowniczych: Przyjmowanie i ewidencjonowanie zgłoszeń o zdarzeniach awaryjnych, dysponowanie siłami i środkami ratowniczymi, koordynacja działań, utrzymywanie łączności.
• Branża usuwania szkodników (dezynsekcja):

  Przykładem nietypowej, ale doskonale pasującej pracy jest usuwanie różnego rodzaju insektów, owadów i bakterii. W tej pracy kluczowa jest dokładność i cierpliwość. Walka z pluskwami, osami czy szerszeniami polega na precyzyjnym rozdysponowaniu środka za pomocą opryskiwacza i dedykowanych środków chemicznych. Jest to praca, która może być wykonywana na stałe lub dorywczo, w zależności od preferencji.

• Technicy ds. oględzin szkód:

  Praca w firmach ubezpieczeniowych, polegająca na przeprowadzaniu oględzin podstawowych szkód majątkowych (np. zalania, uszkodzenia ogrodzenia) na miejscu wystąpienia szkody, zgodnie z wytycznymi towarzystw ubezpieczeniowych. Wymaga terminowości i umiejętności kontaktu z poszkodowanym.

Warto również zaznaczyć, że wiele firm ceni sobie doświadczenie i odpowiedzialność byłych funkcjonariuszy, oferując im elastyczne formy zatrudnienia, takie jak umowa o pracę, umowa zlecenie, samozatrudnienie czy kontrakt B2B.

Dodatkowe wsparcie dla ratowników Ochotniczych Straży Pożarnych

Rząd planuje wprowadzić stały dodatek emerytalny dla ratowników Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP). Wynika to z założeń do projektu ustawy o OSP, opublikowanych w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów. Nie jest to pierwszy pomysł na uregulowanie tej kwestii - wcześniej w Sejmie pojawiły się projekty senacki i obywatelski, zakładające dodatki dla osób, które przez co najmniej 10 lub 20 lat były czynnymi członkami OSP. Takie rozwiązanie stanowiłoby dodatkowe wsparcie dla emerytowanych strażaków, którzy poza służbą w PSP aktywnie działali również w OSP.

tags: #emerytowany #strazak #szuka #pracy