Wybuchające pożary są niekiedy tym tragiczniejsze, że ich ofiarami padają ludzie. Szybko rozszerzający się ogień, zadymienie, wysoka temperatura oraz wydzielające się w środowisku pożaru gazy toksyczne mogą zaatakować człowieka tak niespodziewanie, że samodzielne uratowanie się staje się niemożliwe. Wówczas człowiek może liczyć jedynie na pomoc z zewnątrz. Szybka interwencja straży pożarnej, przygotowanej do sprawnego przeprowadzenia ewakuacji, może uratować niejedno życie.
Ewakuacja ma na celu wyniesienie lub wyprowadzenie ludzi, zwierząt lub mienia poza strefę zagrożoną.
Zasady prowadzenia ewakuacji ludzi
Czynności ewakuacyjne należy rozpocząć bezpośrednio po zauważeniu pożaru i stwierdzeniu, że zagrożone jest życie lub zdrowie człowieka. Podejmując decyzję o przeprowadzeniu ewakuacji, należy koniecznie pamiętać, że:
- trzeba ustalić liczbę osób do ewakuacji;
- należy zdobyć informacje o stanie zdrowia zagrożonych osób;
- w pierwszej kolejności należy ewakuować ludzi z pomieszczeń, w których powstał pożar, oraz pomieszczeń bezpośrednio zagrożonych pożarem;
- należy dokładnie wskazać drogi ewakuacyjne.
Rozpoczynając ewakuację, trzeba dokładnie poinformować ludzi o zaistniałej sytuacji, wskazać kierunek i sposób opuszczenia rejonów zagrożonych. Ewakuację trzeba ogłosić w takiej formie, by wszyscy jednoznacznie zrozumieli, iż zachodzi konieczność natychmiastowego opuszczenia pomieszczeń lub obiektu. Czynności ewakuacyjne należy przeprowadzić sprawnie, nie dopuszczając do chaosu. Ewakuacja ludzi jest szczególnie utrudniona w przypadku zagrożenia osób chorych i niepełnosprawnych, ponieważ wymaga ona użycia specjalnego sprzętu lub umiejętnego wyniesienia na rękach poszkodowanych lub zagrożonych osób.
Sposoby ewakuowania osób chorych i niepełnosprawnych
Chore osoby najłatwiej ewakuować przy użyciu noszy lub w pozycji siedzącej przy użyciu krzesła. W przypadku braku odpowiedniego sprzętu można osobę wyprowadzić, oplatając ramiona ratowanego rękami dwóch ratowników. Można również wynieść poszkodowanego, stosując poniższe chwyty.
Ewakuacja przez dwóch ratowników
- Chwyt "kończynowy": jeden ratownik chwyta ewakuowanego pod pachy, stojąc za jego głową, drugi zaś pod kolana, stojąc tyłem do ratowanego.
- Chwyt "na stołeczku": strażacy, splatając dłonie, tworzą siedzenie, na którym umieszczają ratowanego. Ratowany zaś trzyma strażaków za szyję.
- Chwyt "huśtawkowy": ratownicy tworzą siedzenie ze swoich rąk zewnętrznych i na nich siada ratowany. Z rąk wewnętrznych tworzą oparcie dla chorej osoby.
Ewakuacja przez jednego ratownika
W przypadku ratowania osoby chorej przez jednego ratownika można stosować następujące chwyty:
- Chwyt "strażacki" polega na przełożeniu jednej ręki między nogami ratowanego, ułożeniu osoby ratowanej na barkach i chwyceniu przełożoną rękę między nogami za nadgarstek ręki zwisającej z przodu. Druga ręka ratownika jest wolna, co umożliwia mu poruszanie się nawet po drabinie.
- Chwyt "tłumokowy": strażak układa ewakuowanego na swoich plecach tak, aby jego ręce zwisały swobodnie na piersi strażaka. Podczas ewakuowania ratownik jedną ręką trzyma rękę ratowanego z przodu, drugą zaś może podtrzymywać jego uda z tyłu.
- Chwyt "na barana": ratowanego umieszcza się na plecach ratownika, aby ratownik mógł obydwoma rękami podtrzymywać jego uda. Ratowany zaś może chwycić rękami ramiona ratownika.
- Chwyt "biodrowy": strażak przysiada tyłem przy osobie leżącej, ujmuje ją jedną ręką pod pachami od strony pleców, a drugą pod kolanami. Po uchwyceniu podnosi się z pozycji siedzącej i pochylony do przodu wynosi ratowanego.
- Chwyt "kołyskowy" polega na uchwyceniu ewakuowanego w taki sposób, w jaki chwyta się małe dziecko, i wyniesieniu, tak jak dziecko, przed sobą.
- Chwyt "ciągniony": do zastosowania tego chwytu potrzebny jest koc. Osobę ratowaną układa się na kocu i ciągnie na kocu od strony głowy. Metoda ta może być wykorzystywana do ratowania osób o dużej wadze. Można ją jednak stosować tylko na powierzchniach poziomych i płaskich.
Sprzęt pożarniczy do ewakuacji ludzi
Metody ewakuacji, o których mowa była wyżej, mogą być stosowane, jeśli zachowane są bezpieczne wyjścia z budynku. W przypadku odcięcia przez pożar wyjść przez korytarze i klatki schodowe należy wykorzystać sprzęt pożarniczy umożliwiający ewakuację z dachów, balkonów, okien. Do tego celu wykorzystywane są:
- drabiny mechaniczne;
- podnośniki hydrauliczne;
- skokochrony;
- wory ratownicze;
- linkowe urządzenia ratownicze;
- śmigłowce.
Drabiny i podnośniki
Drabiny i podnośniki umożliwiają ewakuowanie ludzi z dużych wysokości. Wyższe od podnośników drabiny mogą być wysuwane do wysokości 50 m. Instalowane przy tych urządzeniach kosze umożliwiają ratowanie osób nawet niepełnosprawnych i dzieci. Wykorzystywanie drabin i podnośników uwarunkowane jest wieloma czynnikami: możliwością dojazdu, siłą wiatru, przeszkodami w postaci przewodów elektrycznych, drzew, tarasów. Podnośniki hydrauliczne, w zasadzie o mniejszym zasięgu, mają własne zalety: dużo wyższy udźwig kosza, możliwości pracy przy większym wietrze (sztywniejsze ramiona), większą manewrowość kosza.
Wory ratownicze
Wory ratownicze można wykorzystać do ratowania ludzi sprawnych fizycznie z wysokości do 20 m. Ratowany wpuszczany do wora musi być pozbawiony wszelkich przedmiotów ostrych, które mogłyby uszkodzić ciało lub wór. Do obsługi wora potrzebnych jest dziewięciu strażaków: trzech przy oknie na określonej kondygnacji i sześciu na dole do trzymania urządzenia. Ratowanego ewakuuje się głową w dół, w pozycji leżącej na plecach.
Skokochrony
Sprzętem ratowniczym umożliwiającym ewakuację ludzi sprawnych fizycznie może być skokochron. Stosuje się go wówczas, gdy utrudnione lub niemożliwe jest wykorzystanie innego sprzętu. Jest to pneumatyczna poduszka, na którą ludzie mogą wyskakiwać z wysokości do 16 m. Poduszkę napełnia się powietrzem z butli powietrznej. Po każdym wykonanym skoku powietrze w skokochronie należy uzupełniać. Przy wykorzystaniu tego sprzętu na kondygnacji, z której prowadzi się ewakuację, musi przebywać strażak, który instruuje osobę ratowaną, w jaki sposób ma wykonać skok.
Linkowe urządzenia ratownicze
Do działań ewakuacyjnych prowadzonych przez straże pożarne wykorzystywane są najczęściej aparaty ratunkowe "Rollgliss". Można przy ich użyciu ratować osoby niepełnosprawne, niedołężne lub nieprzytomne. Ewakuacja i transport poszkodowanego muszą być przeprowadzane w taki sposób, by nie doznał on dodatkowych urazów. Ważne jest też zabezpieczenie zdrowia ratowników - szczególnie ważna jest ochrona kręgosłupa i pleców podczas dźwigania ciężarów. Istnieje wiele technik ewakuacji i transportu poszkodowanego bez użycia dodatkowych akcesoriów. Przenoszenie osób jest jednak łatwiejsze i bezpieczniejsze, gdy stosuje się specjalistyczny sprzęt ewakuacyjny.
Specjalistyczny sprzęt do stabilizacji i transportu poszkodowanych
To, jakie akcesoria do ewakuacji sprawdzają się najlepiej, zależy w dużej mierze od stanu poszkodowanego i mechanizmu urazu. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na kwestię stabilizacji kręgosłupa szyjnego.
Deski ortopedyczne
Do niedawna przy ewakuacji poszkodowanych wykorzystywano głównie deski ortopedyczne w połączeniu z kołnierzami, a unieruchamianie kręgosłupa było standardem. Według obecnego stanu wiedzy rozwiązanie takie nie zawsze jest korzystne. Deska ortopedyczna z dodatkowymi akcesoriami, takimi jak stabilizator głowy, sprawdza się jako sposób ewakuacji poszkodowanych z miejsca zdarzenia i transportowaniu ich do karetki. Jej zaletą jest duża wytrzymałość, łatwość użycia oraz bardzo dobra stabilizacja kręgosłupa. Według aktualnych wytycznych ITLS (International Trauma Life Support) unieruchomienie przy pomocy deski jest wskazane podczas ewakuacji poszkodowanych po urazach kręgosłupa, u których wystąpiły takie objawy jak jego deformacja, ból, tkliwość, zaburzenia świadomości czy objawy ogniskowe. Jednocześnie odradza się przewożenie osób do szpitala na desce - przeciwnie, poszkodowany powinien być z niej zdjęty tak szybko, jak to możliwe.
Nosze podbierakowe
Ograniczenie ruchów kręgosłupa możliwe jest też przy użyciu noszy podbierakowych. Są to akcesoria do ewakuacji zaprojektowane w taki sposób, by można było na nich umieścić pacjenta bez jego podnoszenia, przekładania lub obracania. Mają wklęsłą powierzchnię, co dodatkowo minimalizuje ruchy znajdującej się na nich osoby. Nosze podbierakowe stanowią bezpieczną metodę ewakuacji poszkodowanych z podejrzeniami urazów kręgosłupa i urazami w obrębie miednicy.
Kamizelka Kendricka (KED)
Założenie kamizelki Kendricka (KED) należy do powszechnie stosowanych sposobów ewakuacji poszkodowanych z pojazdów po wypadkach komunikacyjnych. Jej budowa i łatwość użycia sprawiają, że można ją wykorzystać również w innych sytuacjach, w których dostęp do poszkodowanego jest utrudniony. Kamizelka KED pozwala na unieruchomienie głowy, szyi i kręgosłupa w pozycji neutralnej.
Krzesło ewakuacyjne
Krzesło ewakuacyjne pozwala na transport poszkodowanych po schodach (w dół lub w górę) w sytuacji braku możliwości skorzystania z windy, zapewniając ratownikom niezbędny komfort. Jest metodą ewakuacji poszkodowanych przytomnych, którzy mogą samodzielnie siedzieć, ale nie mogą iść. Siedząca na nim osoba jest zabezpieczana systemem pasów, które utrzymują ją w stabilnej pozycji i zapewniają bezpieczeństwo. Jest sprzętem wykorzystywanym głównie przez ratowników medycznych, powinno jednak znaleźć się również na wyposażeniu innych służb - szczególnie straży pożarnej. Jest nie tylko wygodne w użyciu, ale i bardzo lekkie.
Sposoby ewakuacji poszkodowanych i użyte w tym celu akcesoria muszą być dopasowane do stanu przenoszonej osoby oraz warunków panujących na miejscu zdarzenia.
tags: #ewakuacja #poszkodowanych #osp