Jak postępować podczas pożaru, powodzi i ewakuacji – Kompleksowy poradnik

W obliczu zagrożenia życia i zdrowia, ostrożność i znajomość odpowiednich procedur są kluczowe. Wyuczony automatyzm zachowań pomaga w podejmowaniu właściwych decyzji w momentach, kiedy należy działać szybko. Niniejszy poradnik zawiera praktyczne wskazówki dotyczące postępowania w sytuacjach kryzysowych, takich jak pożar, powódź, ewakuacja oraz inne zagrożenia.

Zasady ogólne i przygotowanie na zagrożenia

Należy przede wszystkim słuchać poleceń służb i komunikatów o zagrożeniu. Rządowe Centrum Bezpieczeństwa (RCB) zaleca, aby zawczasu przygotować plecak ewakuacyjny z najpotrzebniejszymi rzeczami. Pamiętaj, aby zawsze mieć dostęp do mediów, np. poprzez przenośne radio z bateriami oraz awaryjne oświetlenie, takie jak latarka czy świeczki. Warto także zgromadzić zapas żywności, wody i podstawowych lekarstw. Ważne jest, aby uzgodnić z domownikami sposoby porozumiewania się w razie rozdzielenia, drogi ewakuacji oraz miejsce spotkania. Przed wyjściem z domu lub mieszkania należy zakręcić zawór wody, gazu i odłączyć prąd.

Sygnały alarmowe

• Sygnał o ogłoszeniu alarmu to modulowany dźwięk syreny w okresie trzech minut. Podczas niego w środkach masowego przekazu trzykrotnie powtarzana będzie zapowiedź słowna „Uwaga! Uwaga! Uwaga!"
• Sygnał o odwołaniu alarmu to ciągły dźwięk syreny w okresie trzech minut. Podczas niego również w środkach masowego przekazu trzykrotnie powtarzana będzie zapowiedź słowna „Uwaga! Uwaga! Uwaga!"

Postępowanie podczas pożaru

W przypadku pożaru należy działać szybko i rozważnie, aby nie dopuścić do paniki, która może być przyczyną niepotrzebnych i tragicznych w skutkach wypadków.

Zgłaszanie pożaru

Zawiadamiając straż pożarną (numer alarmowy 998 lub 112), podaj następujące informacje:

• swoje imię i nazwisko, numer telefonu, z którego nadawana jest informacja o zdarzeniu;
• adres i nazwę obiektu, w którym doszło do zdarzenia;
• co się pali, na którym piętrze;
• czy występuje zagrożenie dla życia i zdrowia ludzkiego.

Przyjmujący zgłoszenie może zażądać dodatkowych informacji, które w miarę możliwości należy podać. Po podaniu informacji nie odkładać słuchawki do chwili potwierdzenia przyjęcia zgłoszenia.

Pierwsze działania po wykryciu pożaru

• Przystąp niezwłocznie, przy użyciu miejscowych środków gaśniczych, do gaszenia pożaru i nieś pomoc osobom zagrożonym.
• W przypadku koniecznym przeprowadź ewakuację zagrożonych ludzi i mienia. Ewakuację należy wykonać w taki sposób, aby nie doszło do powstania paniki.
• Do czasu przybycia straży pożarnej kierowanie akcją powinna objąć jedna z osób obecnych na miejscu zdarzenia, najlepiej najbardziej energiczna i opanowana.
• Powiadom o zagrożeniu sąsiadów.
• Nie gaś wodą płonących urządzeń elektrycznych, grozi to porażeniem prądem. Jeśli to możliwe, postaraj się najpierw wyciągnąć z gniazdka przewód zasilający lub odłącz dopływ prądu do mieszkania.

Ewakuacja z płonącego budynku

• Staraj się zejść na piętro poniżej palącego się mieszkania lub wyjść na zewnątrz budynku. Pamiętaj, że dym, który jest jednym z produktów spalania, unosi się do góry.
• W przypadku zadymienia staraj się nie wdychać dymu. Zasłoń usta mokrą tkaniną. W przypadku silnego zadymienia spowodowanego pożarem, najwięcej tlenu jest przy podłodze, dlatego poruszaj się nisko, np. na czworakach.
• W budynkach wielorodzinnych wyposażonych w windy nie wolno w trakcie pożaru korzystać z nich.
• Nie należy otwierać bez potrzeby drzwi pomieszczeń, w których rozwija się niekontrolowany proces palenia. Dostarczenie większej ilości tlenu może spowodować wzrost szybkości rozwoju pożaru i jego dalsze rozprzestrzenianie.
• Jeżeli nie możesz opuścić mieszkania, nie otwieraj drzwi prowadzących na korytarz, uszczelnij je, wzywaj krzykiem pomocy i wykonuj polecenia strażaków.
• W przypadku odcięcia drogi wyjścia z mieszkania, udaj się do pomieszczenia najdalej usytuowanego od źródła pożaru, posiadającego okno lub balkon, zabierając ze sobą (jeśli jest to możliwe) mokry koc. Zamknij za sobą drzwi do innych pomieszczeń.
• Nie stosuj krat w drzwiach i oknach, na klatkach schodowych i przejściach między nimi oraz wyjściach na dach. Tego typu przeszkody stanowią poważne utrudnienia w ewakuacji podczas pożaru oraz wydłużają czas oczekiwania na pomoc strażaków.

Postępowanie podczas powodzi

Bądź świadomy niebezpieczeństwa powodzi, zwłaszcza, jeśli mieszkasz na nisko położonym terenie, w pobliżu rzeki lub strumienia. Każda, nawet najmniejsza rzeka, może spowodować podtopienie lub zalanie terenu znajdującego się w jej pobliżu. Zagrożenie powodziowe możliwe jest również na innych obszarach, np. podczas długotrwałych, intensywnych opadów deszczu.

Fazy zagrożenia powodziowego

• Pogotowie przeciwpowodziowe wprowadza się, gdy poziom wody w rzece wzrasta do poziomu ostrzegawczego i nadal się podnosi.
• Alarm powodziowy ogłasza się, gdy poziom wody w rzece osiągnie stan alarmowy, a prognoza hydrologiczna przewiduje dalszy przybór wód.

Przed powodzią - przygotowanie

• Monitoruj na bieżąco prognozy, komunikaty i ostrzeżenia hydrologiczne i meteorologiczne wydawane przez Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW). Włącz radioodbiornik zasilany bateriami na częstotliwość lokalnej stacji radiowej, aby uzyskać najnowsze informacje.
• Upewnij się, że wszyscy członkowie rodziny, zwłaszcza dzieci, wiedzą, co robić w razie powodzi. Ustalcie sposoby kontaktowania się, drogi ewakuacji, a także miejsce spotkania w razie rozdzielenia (nie może znajdować się na terenie zalewowym).
• Zabezpiecz dokumenty osobiste swoje i Twojej rodziny oraz pozostałe ważne dokumenty (np. dotyczące domu, gruntów, działalności gospodarczej, polisy ubezpieczeniowe). Przygotuj w bezpiecznym miejscu kosztowności i pieniądze.
• W ramach zabezpieczenia mienia przenieś wartościowe rzeczy na górne kondygnacje budynku.
• Jeśli możesz, odeślij dzieci i osoby starsze w bezpieczne miejsce, np. do znajomych czy rodziny.
• Zadbaj o to, by telefon komórkowy cały czas był w pełni naładowany, zabezpiecz się dodatkowo w power bank.
• Pojazdy z terenu posesji przestaw w niezagrożone powodzią miejsca. W przypadku garażu upewnij się, że jest szczelnie zamknięty i zabezpieczony przed wodą. W przypadku braku możliwości ewakuacji pojazdu należy odłączyć akumulator.
• Rolnicy powinni przygotować zwierzęta hodowlane do ewakuacji i porozmawiać z sąsiadami o pomocy przy załadunku. Ewakuacja zwierząt jest zawsze dużo trudniejsza niż ewakuacja ludzi i zajmuje dużo czasu. Rozważ ewakuację zwierząt zaraz po ogłoszeniu alarmu powodziowego.
• Zabezpiecz substancje niebezpieczne - pestycydy, środki owadobójcze, farby, lakiery, rozpuszczalniki i inne środki chemiczne.

Podczas powodzi - działania

• W przypadku wezwania do opuszczenia domu, zrób to natychmiast. Pamiętaj, aby przed wyjściem zakręcić zawór wody, gazu i odłączyć prąd.
• Jeśli zdecydujesz się na indywidualną ewakuację, podróżuj z rodziną jednym samochodem, aby ograniczyć ryzyko rozdzielenia się. Warto przypiąć dzieciom do ubrań karteczki z ich imieniem i nazwiskiem oraz kontaktem do opiekuna.
• Ubiór odpowiednio w ubranie zapewniające ochronę (kurtka, buty z grubą podeszwą).
• Jeśli zdecydujesz się pozostać w domu, przenieś się na wyższe piętro budynku.
• Nie wolno dotykać mokrych urządzeń elektrycznych, grozi to porażeniem prądem.
• Nie odmawiaj pomocy innym, w tym podmiotom ratowniczym.

Zasady ewakuacji

Celem ewakuacji ludzi jest zapewnienie osobom szybkiego i bezpiecznego opuszczenia strefy zagrożonej lub objętej pożarem/innym niebezpieczeństwem. Działania ewakuacyjne muszą być prowadzone w sposób skoordynowany, nie powodujący utrudnień w innych działaniach.

Podczas ewakuacji

• Osoby ewakuowane muszą podporządkować się poleceniom ratowników, czyli osób prowadzących ewakuację: strażakom, pracownikom służby zabezpieczenia obiektu.
• Po ogłoszeniu ewakuacji zachowaj spokój. To pozwoli sprawnie i bezpiecznie opuścić zagrożony rejon.
• W miejscu pracy, po ogłoszeniu ewakuacji, opuść je, zabierając rzeczy osobiste (torebki, siatki, nesesery).
• Poza ewakuacją ludzi, często zachodzi konieczność ewakuacji mienia. Celem ewakuacji mienia jest zabezpieczenie cennych przedmiotów oraz ważnych dokumentów przed zniszczeniem lub uszkodzeniem w przypadku pożaru lub innego zagrożenia.

Zagrożenia dodatkowe i pierwsza pomoc

Postępowanie podczas huraganowych wiatrów i gwałtownych opadów deszczu

• Usuń z balkonów, tarasów lekkie materiały, które mogą zostać porwane przez wiatr i stworzyć dodatkowe zagrożenie.
• Sprawdź zamknięcie otworów okiennych i drzwiowych oraz zabezpiecz je skutecznie przed otwarciem.
• Wyłącz urządzenia elektryczne i gazowe.
• Udaj się do bezpiecznego pomieszczenia na najniższej kondygnacji budynku/domu, np. piwnic i lokuj się pod ścianą nośną, z daleka od przeszklonych drzwi i okien.
• Zasłoń okna żaluzjami lub zasłonami.
• Chwilowa bezpieczna pogoda i cisza nie oznacza bezpieczeństwa. Przed wyjściem upewnij się o całkowitym ustaniu zagrożenia.

Pierwsza pomoc

Pięć minut bezdechu i zatrzymanej pracy serca wystarczy, aby w mózgu ludzkim zaszły nieodwracalne zmiany. W takich przypadkach czas jest bezcenny, a umiejętność udzielenia pierwszej pomocy przez świadków jest niezwykle ważna.

Sprawdzenie stanu poszkodowanego

1. Sprawdź, czy jest przytomny:
   • delikatnie potrząśnij za ramiona;
   • głośno zapytaj - np.: „Co się Pani (Panu) stało?”;
   • sprawdź reakcje na bodźce bólowe (np. ucisk).
2. Sprawdź, czy oddycha:
   • posłuchaj oddechu przy ustach ratowanego;
   • poczuć wydychane powietrze na policzku (grzbiecie dłoni).

Resuscytacja Krążeniowo-Oddechowa (RKO)

• Jeżeli nie oddycha: odegnij głowę do tyłu (nie wolno w podejrzeniu urazu szyi!), wysuń żuchwę pacjenta do przodu.
• Jeżeli nie ma krążenia, rozpocznij masaż zewnętrzny serca:
  • zdejmij ubranie z klatki piersiowej ratowanego;
  • znajdź punkt ucisku, znajduje się on w dolnej połowie mostka.
• Gdy prowadzisz jednocześnie oddech i wentylację: sekwencja 30 uciśnięć mostka na 2 oddechy.
• Gdy jesteś sam i nie dajesz sobie rady: prowadź sam masaż.

Jak zatamować krwawienie

• Krew z żyły jest ciemnoczerwona, wypływa jednostajną strużką.
• Krew tętnicza jest jasna, wypływa rytmicznie.
• Lekkie krwawienie z reguły ustaje samo.
• W przypadku mocnego krwawienia spróbuj ucisnąć tętnicę doprowadzającą krew, podnieść krwawiącą kończynę powyżej serca.
• Załóż opatrunek uciskowy:
  • nakryj ranę gazą jałową;
  • umocuj ją kilkoma okrążeniami opaski (prowizorycznie możesz użyć paska, krawata);
  • na gazę nałóż „poduszeczkę”, np. z nierozwiniętego bandaża lub dowolnego materiału;
  • owiń wszystko mocno opaską;
  • tylko w wyjątkowych sytuacjach (np. amputacja urazowa, bardzo silny krwotok) załóż opaskę uciskową powyżej miejsca krwawienia.

Zagrożenia terrorystyczne i chemiczne

Zwiększona czujność w miejscach publicznych

Zwróć uwagę na to, co dzieje się wokół ciebie, zwłaszcza w miejscach publicznych, takich jak supermarkety, środki komunikacji publicznej, czy imprezy masowe.

Sygnały ostrzegające o niebezpieczeństwie:

• rzucające się w oczy nietypowe zachowanie osób;
• pozostawione bez opieki przedmioty: paczki, torby, pakunki;
• samochody, a zwłaszcza furgonetki, parkujące w nietypowych miejscach, tj. w pobliżu obiektów publicznych.

Zagrożenie bombowe

Jeżeli wiesz o podłożeniu ładunku wybuchowego lub znalazłeś przedmiot niewiadomego pochodzenia i podejrzewasz, że może to być bomba lub inne niebezpieczne urządzenie, powinieneś to natychmiast zgłosić służbom odpowiedzialnym za bezpieczeństwo (policja, straż pożarna, 112).

Informacje do podania policji:

• rodzaj zagrożenia i źródło informacji o zagrożeniu (informacja telefoniczna, podejrzany przedmiot);
• treść rozmowy z osobą przekazującą informację o podłożeniu ładunku;
• numer telefonu, na który przekazano informację o zagrożeniu oraz czas połączenia;
• opis miejsca i wygląd przedmiotu.

Przygotowanie na zagrożenie bombowe:

• pomyśl, którędy w pośpiechu można się ewakuować z budynku, metra lub innych zatłoczonych miejsc;
• zwróć uwagę na ciężkie lub łatwo tłukące się przedmioty, które mogą być przesunięte podczas wybuchu;
• zapamiętaj elementy z najbliższego otoczenia;
• pamiętaj o tym, aby nie przyjmować od obcych osób żadnych pakunków, nie pozostawiać własnego bagażu bez opieki.

Zachowanie po otrzymaniu informacji o bombie:

• Do czasu przybycia policji należy zabezpieczyć zagrożone miejsce, zachowując elementarne środki bezpieczeństwa.
• Po przybyciu policji na miejsce incydentu bombowego, przejmuje ona dalsze kierowanie akcją - należy bezwzględnie wykonywać polecenia policjantów.
• Przy braku informacji o konkretnym miejscu podłożenia bomby, użytkownicy pomieszczeń powinni sprawdzić swoje miejsce pracy. Być może uda się znaleźć przedmioty nieznanego pochodzenia - podejrzanych przedmiotów nie wolno dotykać.
• Pomieszczenia ogólnodostępne sprawdzają osoby odpowiedzialne za bezpieczeństwo w danej instytucji.
• Po ogłoszeniu ewakuacji należy zachować spokój, aby sprawnie i bezpiecznie opuścić zagrożony rejon. W miejscu pracy należy je opuścić, zabierając rzeczy osobiste (torebki, siatki, nesesery).
• Identyfikacją ładunku wybuchowego zajmują się wyspecjalizowane jednostki i komórki organizacyjne policji. Ciekawość jest niebezpieczna - jak najszybciej oddal się z miejsca zagrożonego wybuchem.
• W przypadku włączenia parkingu dla pojazdów w strefę zagrożenia, nie ratuj na siłę swojego samochodu (dotyczy to również innych cennych przedmiotów) - życie jest ważniejsze.

Podejrzane przesyłki (listy, paczki)

Co powinno wzbudzić podejrzenia:

• brak nadawcy;
• brak adresu nadawcy;
• przesyłka pochodzi od nadawcy lub miejsca, którego się nie spodziewamy.

Postępowanie z podejrzaną przesyłką:

• Jeśli przesyłka wydaje ci się podejrzana, nie otwieraj jej:
  • umieść tę przesyłkę w grubym worku plastikowym i szczelnie go zamknij;
  • worek ten umieść w drugim grubym plastikowym worku, ten również szczelnie zamknij - zawiąż supeł i zaklej taśmą klejącą;
  • paczki nie przenoś, najlepiej, by pozostała na miejscu;
  • powiadom lokalny posterunek policji lub straż pożarną - służby te podejmą wszystkie niezbędne kroki w celu zabezpieczenia przesyłki.
• Jeśli otworzyłeś przesyłkę, a jej zawartość wydaje się podejrzana: wyłącz system wentylacji i klimatyzacji, zamknij okna.

Alarm o skażeniach chemicznych lub biologicznych

Sygnał alarmu o skażeniach środkami chemicznymi lub biologicznymi nadawany jest za pomocą syren (przez 3 minuty przerywany dźwięk - 10 sekund głos syreny, 25 sekund przerwy, 10 sekund syrena, 15 sekund przerwy...), za pośrednictwem radia, telewizji i radiowęzłów lub pojazdów wyposażonych w megafony.

Jeżeli jedziesz samochodem:

• wyłącz dmuchawy i zamknij okna, włącz zamknięty obieg powietrza;
• słuchaj radia (najlepiej lokalnego) i stosuj się do poleceń służb ratowniczych;
• pojedź do pierwszego zamieszkanego budynku i postępuj według wskazówek dla osób przebywających poza budynkiem.

Jeżeli jesteś w budynku:

• pozostań w budynku, wpuść do niego zagrożonych przechodniów;
• poinformuj innych mieszkańców o zagrożeniu;
• zamknij drzwi i okna, wyłącz klimatyzację i wentylatory, pozalepiaj wywietrzniki, pozamykaj wywietrzniki w ramach okiennych;
• znajdź pomieszczenia bez okien;
• unikaj przebywania w piwnicach i innych nisko położonych częściach budynku;
• unikaj niepotrzebnego zużycia tlenu;
• włącz radio lub telewizor (najlepiej stację lokalną).

Jeżeli jesteś poza budynkiem:

• znajdź najbliższy zamieszkany budynek;
• w miarę możliwości poruszaj się prostopadle do kierunku wiatru, chroń drogi oddechowe (np. za pomocą chustki, szalika).

Jeżeli doszło do skażenia:

• nie dotykaj i nie wąchaj podejrzanych przedmiotów, nie sprzątaj proszku, nie ścieraj cieczy;
• aby zapobiec rozprzestrzenianiu się substancji, przykryj ją np. kocem;
• pozamykaj okna oraz drzwi i wyłącz klimatyzację, nie dopuść do przeciągów;
• opuść pomieszczenie i nie wpuszczaj do niego innych osób;
• umyj dokładnie ręce wodą i mydłem;
• zdejmij ubranie, które miało kontakt z podejrzaną substancją i włóż do plastikowego worka;
• umyj się pod prysznicem;
• po kontakcie z podejrzanymi substancjami nie jedz, nie pij i nie pal;
• wszystkie osoby, które miały kontakt z podejrzaną substancją albo znalazły się w odległości ok. 5 m od niej, powinny zgłosić się na policję.

Sytuacja zakładników

Twoim zadaniem w sytuacji zakładników powinno być przetrwanie. Rób, co ci każą i nie stawiaj oporu. Dyskutowanie z napastnikami lub bunt mogą tylko pogorszyć sytuację. Czekaj na akcję wyspecjalizowanej jednostki ratowniczej.

Jeśli znalazłeś się wśród zakładników:

• staraj się zwrócić uwagę napastników na fakt, że mają do czynienia z ludźmi (personifikowanie siebie i innych);
• bądź spokojny, naturalny, znajdź postawę pośrednią między agresją a pasywnością i uległością;
• nie bądź „utrapieniem” dla napastników (bunt, dyskutowanie, silne reakcje emocjonalne);
• pamiętaj, że sytuacja może trwać długo - postaraj się rozwinąć u siebie potrzebę przetrwania;
• nie rób gestów zwracających uwagę porywaczy;
• nie zadawaj pytań, nie patrz w oczy terrorystom, bądź im posłuszny bez dyskusji, siedź spokojnie na miejscu;
• pytaj zawsze o pozwolenie, np. o wyjście do toalety.

Podczas akcji ratunkowej:

Staraj się uspokoić, akcja zawsze wywołuje zamieszanie i panikę, ludzie są w szoku.

• nie uciekaj, połóż się na podłodze i spróbuj znaleźć jakąś osłonę, trzymaj ręce na głowie do końca operacji;
• słuchaj rozkazów i instrukcji grupy antyterrorystycznej i nie zabieraj jej czasu na zadawanie zbędnych pytań;
• nie trzyj oczu w wypadku użycia gazów łzawiących;
• w razie strzelaniny połóż się na ziemi lub schowaj się za jakimś przedmiotem;
• nie uciekaj z obiektu, dopóki nie zostanie wydany rozkaz wyjścia - możesz zostać wzięty za terrorystę;
• w chwili wyzwolenia wychodź jak najszybciej, nie zatrzymuj się dla zabrania rzeczy osobistych, zawsze istnieje ryzyko wybuchu lub pożaru;
• spróbuj się zidentyfikować (przedstawić), bądź jednak przygotowany na ostre traktowanie ze strony ekipy ratunkowej - dopóki nie zostaniesz formalnie zidentyfikowany jako jeden z zakładników, jesteś potencjalnie jednym z porywaczy.

Zagrożenia terrorystyczne w środowisku biznesu

Środowisko biznesu jest równie narażone na akty terrorystyczne, jak pojedyncze osoby. Właściciele firm powinni planować zachowanie i procedury awaryjne na wypadek zagrożeń. Od tego zależy nie tylko bezpieczeństwo pracowników, ale również przetrwanie przedsiębiorstwa. Pracownicy muszą wiedzieć, jak postępować w przypadku niebezpieczeństwa.

Co należy zrobić w firmie:

• przechowywać listy numerów kontaktowych pracowników, tak by można było nawiązać z nimi lub z ich rodzinami najszybszy kontakt;
• posiadać na miejscu plan bezpiecznej ewakuacji;
• ćwicz zaplanowane procedury z pracownikami;
• regularnie kopiować dane z komputerów i przechowywać je poza siecią komputerową;
• ubezpieczyć się w celu minimalizacji strat personelu i klientów;
• określić procedury postępowania biznesowego w przypadku wystąpienia nagłego zdarzenia.

tags: #ewakuacja #pozar #powodz #jak #postepowac #p0df