Francja doświadczyła w ostatnich latach serii niszczycielskich pożarów, które dotknęły zarówno cenne dziedzictwo kulturowe, jak i rozległe obszary leśne. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące przyczyn, przebiegu oraz konsekwencji tych zdarzeń.
Pożar Katedry Notre Dame w Paryżu
Dnia 15 kwietnia 2019 roku w paryskiej katedrze Notre Dame wybuchł pożar, który objął XIX-wieczną iglicę świątyni, dach i jedną z wież. Główna konstrukcja budowli ocalała, jednak straty były ogromne.
Możliwe Przyczyny Pożaru Notre Dame
Wstępne analizy i dochodzenia wskazywały na kilka możliwych przyczyn pożaru. Eksperci podkreślali, że pożar mógł wybuchnąć z powodu zwarcia elektrycznego. Zdaniem śledczych, którzy badali przyczyny pożaru paryskiej katedry, przyczyną zdarzenia było właśnie zwarcie elektryczne. Informację tę przekazała Associated Press, powołując się na swoje źródła we francuskiej policji.
Wcześniej dziennik "Le Monde", powołując się na ekspertów, wskazywał na to, że "przyczyną pożaru mogła być iskra ze spawarki". "Ogień tli się wówczas niewidocznie przez wiele godzin, zanim wybuchnie płomieniem", co tłumaczy, "dlaczego w remontowanych budynkach (tak jak w paryskiej katedrze), w których w dzień prowadzone są prace, w nocy wybuchają pożary".
Paryska prokuratura ogłosiła wyniki wstępnego dochodzenia, informując, że źle ugaszony papieros lub awaria instalacji elektrycznej to najbardziej prawdopodobne przyczyny kwietniowego pożaru. Po przesłuchaniu setek osób i zbadaniu różnych hipotez, na obecnym etapie dochodzenia wykluczono, że pożar mógł być efektem działania celowego. "Nie ma dowodów na poparcie hipotezy, że pożar był wynikiem działania przestępczego" - poinformowała prokuratura w komunikacie, jednocześnie zaznaczając, że w przypadku wykrycia szczególnego zaniedbania, które mogło doprowadzić do pożaru, z pewnością postawione zostaną zarzuty osobom odpowiedzialnym.
Brak Zabezpieczeń i Utajniony Raport
W raporcie dotyczącym bezpieczeństwa wskazano brak odpowiednich zabezpieczeń również na wypadek zamachu. Rząd Francji miał uznać, że utajnienie raportu jest konieczne, ponieważ jego treść mogłaby zainspirować atak islamskich terrorystów na Notre Dame. W części dotyczącej wybuchu pożaru wskazano na brak odpowiednich zabezpieczeń i systemu przeciwdziałania rozprzestrzenianiu się ognia.
Odnalezione Relikwie i Iglica
Wewnątrz spatynowanego, repusowanego miedzianego koguta, symbolu zaparcia się św. Piotra, ocalały relikwie patronki Paryża św. Genowefy, patrona Francji św. Dionizego i fragment korony z cierni. Po pożarze odnaleziono również relikwiarz z iglicy katedry Notre, która runęła w trakcie pożaru. "Szczęśliwie kogut się odnalazł" - powiedział Patrick Palem, były prezes firmy Socra, której powierzono odrestaurowanie 16 dziewiętnastowiecznych figur z repusowanej miedzi. Figury te, przedstawiające czterech ewangelistów oraz 12 apostołów, zostały zabrane z dachu katedry na krótko przed pożarem i otaczały iglicę postawioną tam przez architekta Eugene'a Viollet-le-Duca. Wśród apostołów, św. Tomasz posiadał rysy samego Viollet-le Duca, patrząc na iglicę, nie na Paryż.
Wyzwania i Koszty Odbudowy Notre Dame
Odbudowa katedry to ogromne przedsięwzięcie. Dr Mariusz Klarecki z Uniwersytetu Warszawskiego w rozmowie z Onetem zaznaczył, że "rozmiar prac będzie ogromny. Odbudowa może potrwać kilkanaście lat". Najpierw trzeba wzmocnić i oczyścić wiązką laserową same mury, co jest pracochłonną i kosztowną pracą. Klarecki obawia się o brak fachowców do tak specjalistycznych prac, podkreślając, że "będzie to piekielnie trudne zadanie, z wielu powodów", m.in. z uwagi na odtworzenie dachu złożonego z 1300 dębowych krokwi i belek. Pomocne w odbudowie może być doświadczenie z renowacji królewskiego zamku w Windsorze po pożarze z 1992 roku.
Piotr Gliński, minister kultury i dziedzictwa narodowego, podkreślił, że będzie to na pewno długi proces, ale "świat współczesny nie takie wyzwania podejmował". Prezydent Francji Emmanuel Macron zapewnił, że Notre Dame zostanie odbudowana w ciągu pięciu lat.
Koszty odbudowy są szacowane na setki milionów euro. Bertrand de Feydeau z fundacji Patrimoine ocenił, że "na tym etapie nie da się oszacować kosztu poniesionych strat, ale najprawdopodobniej chodzi o sumy liczone w setkach milionów euro". Na krótko po pożarze firma Holding Artemis, należąca do rodziny Pinault, przeznaczyła 100 mln euro na odbudowę, a rodzina Bernarda Arnaulta, najbogatszego człowieka w Europie, obiecała 200 milionów euro. Prezydent Emmanuel Macron ogłosił uruchomienie krajowej zbiórki, która prawdopodobnie będzie miała zasięg światowy. Region paryski uruchomił również 10 mln euro z puli "pomocy w nagłych wypadkach". Fundacja Przyjaciół Notre Dame de Paris nadal oczekuje na darowizny od francuskich miliarderów, którzy zaoferowali łącznie 850 mln euro, jednak do tej pory wpłynęło zaledwie około 80 mln euro.
Obecnie w Notre Dame pracuje od 60 do 150 osób, które nadal sprzątają teren po pożarze, usuwają gruz i zajmują się stabilizacją całej struktury. Rozmówca agencji Associated Press dodał, że śledczy ze względów bezpieczeństwa nie pozwolili na rozpoczęcie prac w katedrze i przeszukiwanie gruzu przez pewien czas. Reuters poinformował, że na północnej dzwonnicy katedry Notre Dame znajdowała się kamera, która zapisała moment, gdy nad katedrą pojawił się dym, wydobywający się z podstaw iglicy.
Pożar katedry Notre-Dame doprowadził do nieoczekiwanego odkrycia, naukowcy są zszokowani
Pożary Lasów na Południu Francji
Oprócz pożaru Notre Dame, Francja zmagała się z rozległymi pożarami lasów, szczególnie na południu kraju, w regionach dotkniętych suszą i upałami.
Skala Katastrofy i Przyczyny
Premier Francji François Bayrou stwierdził, że ogromny i śmiertelny pożar trawiący południe kraju to "katastrofa na niespotykaną dotąd skalę". Odwiedził on region Aude, gdzie pożary lasów spaliły obszar większy niż Paryż. Premier podkreślił, że pożar jest związany z globalnym ociepleniem i suszą. W departamencie Aude, dotkniętym suszą, panowały upały przekraczające 30 stopni Celsjusza. Ogień rozprzestrzeniał się szybko, napędzany silnym wiatrem, suchą roślinnością i upalną letnią pogodą. Pożar w regionie Oksytania wybuchł wskutek awarii maszyny rolniczej w warunkach sprzyjających błyskawicznemu rozprzestrzenianiu się ognia.
Pożar, który wybuchł w pobliżu miejscowości Ribaute (Oksytania), władze uznały za największy we Francji od 1949 roku. Według Europejskiego Systemu Informacji o Pożarach Lasów (EFFIS), od początku roku we Francji ogień strawił tereny o łącznej powierzchni ponad 47 tys. ha, a w lipcu odnotowano rekordową liczbę pożarów.
Akcja Gaśnicza i Konsekwencje
Do walki z ogniem skierowano ponad 600 strażaków i 180 pojazdów, a także dziesiątki samolotów gaśniczych. Władze departamentu Aude podkreśliły, że wietrzna pogoda utrudnia walkę z ogniem i może sprawić, że płomienie pojawią się poza obszarem, na którym trwa akcja gaśnicza. Pomimo wysiłków, "ogień wciąż jest bardzo aktywny, a sytuacja pozostaje niekorzystna," jak powiedziała agencji AFP Lucie Roesch, sekretarz generalna prefektury Aude.
Konsekwencje pożarów były tragiczne. Zginęła starsza kobieta, a co najmniej jedną osobę uznaje się za zaginioną. Według doniesień medialnych co najmniej 13 osób zostało rannych. W miejscowości Sigean poważnie zostały uszkodzone dwa domy, a jeden z nich jest praktycznie zniszczony. Co najmniej 25 domów zostało zniszczonych, a ponad 2500 gospodarstw domowych było pozbawionych prądu. Dziesiątki pojazdów również uległy spaleniu. Jacques Piraud, burmistrz wioski Jonquières, powiedział dziennikowi Le Monde, że około 80% jego wioski uległo spaleniu. "To dramat. Pożar w Aude spowodował obecnie tyle samo szkód, co wszystkie poprzednie pożary razem."
Ponad 3 tys. osób ewakuowano z powodu pożaru w regionie Oksytania, który strawił obszar o powierzchni co najmniej 700 ha między departamentami Lozere i Aveyron. Ewakuacją objęto mieszkańców wsi Riviere-sur-Tarn i Mostuejouls oraz turystów z okolicznych kempingów. Mieszkańcom zalecono, aby nie wracali do domów. Prefektura Aude poinformowała, że otwarto 17 tymczasowych punktów zakwaterowania.