Fundusze Europejskie odgrywają kluczową rolę w rozwoju regionalnym, poprawie jakości życia oraz zwiększaniu bezpieczeństwa, zwłaszcza w obliczu rosnących wyzwań związanych ze zmianami klimatycznymi. W Wielkopolsce, program Fundusze Europejskie dla Wielkopolski 2021-2027 (FEW 2021-2027) stanowi nową perspektywę finansowania, oferującą szerokie możliwości wsparcia dla różnorodnych inicjatyw, w tym dla Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) i lokalnych gmin. Dzięki tym środkom, region zyskuje szansę na szybszy rozwój, wprowadzanie innowacyjnych rozwiązań i tworzenie nowych miejsc pracy.

Wielkopolski Regionalny Program Operacyjny 2021-2027: Podstawa Działania
Program Fundusze Europejskie dla Wielkopolski 2021-2027, wcześniej znany jako Wielkopolski Regionalny Program Operacyjny, to kluczowy instrument finansowania rozwoju regionu. Wielkopolska ma do dyspozycji łącznie 2,154 mld euro, pochodzące z trzech źródeł: Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) - w sumie 1,73 mld euro - oraz Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (414 mln euro), dedykowanego Wielkopolsce Wschodniej. Główne filary nowego programu to zielona transformacja (zgodna z Europejskim Zielonym Ładem), transformacja cyfrowa oraz rozwój gospodarki 4.0. Unia Europejska dąży do osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 roku, co w praktyce oznacza minimalizację emisji gazów cieplarnianych.
Przyjęcie i Zmiany Szczegółowego Opisu Priorytetów Programu (SZOP)
Zarząd Województwa Wielkopolskiego aktywnie pracuje nad dostosowaniem programu do bieżących potrzeb i wymogów. Szczegółowy Opis Priorytetów Programu Fundusze Europejskie dla Wielkopolski 2021-2027 został po raz pierwszy przyjęty 2 marca 2023 roku. Dokument ten jest generowany z modułu eSZOP, narzędzia służącego do standaryzowanego i elektronicznego przygotowania opisów priorytetów programów krajowych i regionalnych. Od momentu przyjęcia, dokument był wielokrotnie aktualizowany w odpowiedzi na konsultacje społeczne i zmieniające się wytyczne. Poniższa tabela przedstawia historię przyjętych zmian:
| Data przyjęcia zmian | Wersja dokumentu |
|---|---|
| 13 kwietnia 2023 r. | 002 |
| 27 kwietnia 2023 r. | 003 |
| 26 maja 2023 r. | 004 |
| 22 czerwca 2023 r. | 005 |
| 20 lipca 2023 r. | 006 |
| 3 sierpnia 2023 r. | 007 |
| 21 września 2023 r. | 008 |
| 23 listopada 2023 r. | 009 |
| 10 stycznia 2024 r. | 010 |
| 25 stycznia 2024 r. | 011 |
| 28 lutego 2024 r. | 012 |
| 4 kwietnia 2024 r. | 013 |
| 23 maja 2024 r. | 014 |
| 13 czerwca 2024 r. | 015 |
| 13 sierpnia 2024 r. | 016 |
| 26 września 2024 r. | 017 |
| 17 października 2024 r. | 018 |
| 27 listopada 2024 r. | 019 |
| 11 grudnia 2024 r. | 020 |
| 27 lutego 2025 r. | 021 |
| 20 marca 2025 r. | 022 |
| 25 kwietnia 2025 r. | 023 |
| 23 maja 2025 r. | 024 |
Instytucja Zarządzająca (IZ) programu na bieżąco przedkłada treść uwag do nowo przyjętych Działań Szczegółowego Opisu Programu, zgłoszonych podczas konsultacji społecznych dokumentu, wraz z odniesieniami IZ.
Inwestycje w Bezpieczeństwo: Fundusze dla Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP)
Ochotnicze Straże Pożarne są nieocenionym elementem Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG), a ich działalność jest kluczowa dla bezpieczeństwa mieszkańców Wielkopolski. Fundusze Europejskie stanowią istotne źródło wsparcia dla modernizacji i doposażenia tych jednostek, umożliwiając im skuteczne reagowanie na coraz częstsze gwałtowne zjawiska pogodowe i inne zagrożenia.
Przeszłe Sukcesy: WRPO 2007-2013 i Zakupy Pojazdów
Wsparcie dla OSP ma długą historię w Wielkopolsce. Już w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013, realizowano projekty mające na celu poprawę bezpieczeństwa. 13 listopada br. w Obornikach odbyło się uroczyste przekazanie samochodów ratowniczo-gaśniczych dla 27 jednostek. Przekazywane pojazdy to 22 lekkie samochody ratownictwa technicznego z napędem 4×2 oraz 5 średnich samochodów ratowniczo-gaśniczych z napędem 4×4 z dofinansowaniem z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Zadania te realizował Oddział Wojewódzki Związku OSP RP Województwa Wielkopolskiego im. gen. Stanisława Taczaka.
OSP Szropy, oficjalna uroczystość przekazania samochodu
Dowódcą uroczystości był druh Mieczysław Borucki, komendant gminny Związku OSP RP w Obornikach. Podsumowując program zakupów samochodów dla OSP realizowany w Wielkopolsce od 2001 roku, podkreślono, że do jednostek OSP trafiły już 333 nowe pojazdy, z czego ponad 100 w obecnej kadencji. Prezes Zarządu Oddziału Wojewódzkiego Związku OSP RP Województwa Wielkopolskiego Stefan Mikołajczak wyraził nadzieję na nawiązanie współpracy z Samorządem Województwa Wielkopolskiego w zakresie stałego finansowania, wzorem województw mazowieckiego (15 mln zł rocznie na OSP) czy warmińsko-mazurskiego. Zwrócił także uwagę na fakt, że w Regionalnym Programie Operacyjnym Województwa Podkarpackiego tamtejsze samorządy otrzymały dofinansowanie do inwestycji na sprzęt, budowę i remonty remiz OSP w kwocie około 100 mln zł.
Pobłogosławienia pojazdów dokonał ks. Konrad Kaczmarek, Kapelan Strażaków Archidiecezji Poznańskiej. W uroczystościach wzięli udział m.in. prezes ZOW ZOSP RP Stefan Mikołajczak, Marszałek Województwa Wielkopolskiego Marek Woźniak oraz zastępca Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego PSP mł. bryg. Słowa uznania i podziękowania skierowano do Druhen i Druhów z OSP Powiatu Obornickiego zaangażowanych w przygotowania logistyczne wydarzenia. Dodatkowo, 13 listopada br. na Rynku w Obornikach odbyło się uroczyste przekazanie 5 nowych średnich samochodów ratowniczo-gaśniczych, zakupionych w ramach projektu „Poprawa bezpieczeństwa środowiskowego i ekologicznego na obszarze Województwa Wielkopolskiego poprzez zakup samochodów dla OSP w ramach KSRG-etap II”.
FEW 2021-2027: Nowe Perspektywy dla OSP i Odporności na Zmiany Klimatu
Gwałtowne zjawiska pogodowe związane ze zmianami klimatycznymi stają się niestety codziennością. Wielkopolscy strażacy ochotnicy, przy współudziale gmin, przygotowują się na te wyzwania, a w dominującym stopniu pomagają im w tym Fundusze Unijne dla Wielkopolski na lata 2021-2027. Marszałek Województwa Wielkopolskiego, Marek Woźniak, wraz z gośćmi, zaprezentował 18 lipca 2024 roku w Urzędzie Marszałkowskim kilkanaście projektów, w ramach których kilkadziesiąt strażnic w regionie zostanie doposażonych w nowoczesny sprzęt ratujący życie i mienie.
Marszałek Marek Woźniak podkreślił: Przekazujemy dofinansowanie z Unii Europejskiej na rzecz 16 projektów. Co ważne, wszystkie poprawnie złożone wnioski uzyskały wsparcie, ponieważ zarządowi województwa udało się dokonać przesunięć w programie i uzyskać stosowną zgodę. Łączna kwota dofinansowania to blisko 42 mln zł. Za te pieniądze spora liczba sprzętu trafi do ochotniczych straży pożarnych i w znacznym stopniu wzmocni ich potencjał. Te jednostki przyczyniają się do poprawy naszego bezpieczeństwa, zwłaszcza tego związanego ze zmianami klimatu. Jeśli ktoś próbuje dziś to kwestionować, jest absolutnie niepoważny. Każdy dzień przenosi nam bowiem niebezpieczne zjawiska pogodowe, z którymi w pierwszej kolejności mierzą się strażacy ochotnicy
.

Gospodarz regionu dodał również, że działalność OSP to nie tylko ochrona obszarów zabudowanych, ale także miejsc szczególnych, takich jak historyczne skanseny czy duże skupiska firm. Zwrócił uwagę na rolę straży w kontekście zagrożeń takich jak wrogie podpalenia. Dofinansowanie z Działania 02.05 „Zwiększanie odporności na zmiany klimatu i klęski żywiołowe” w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Wielkopolski 2021-2027 trafi do jednostek OSP działających w Krajowym Systemie Ratowniczo-Gaśniczym. Strażacy ochotnicy zyskają m.in. samochody ratowniczo-gaśnicze z wyposażeniem, zestawy narzędzi hydraulicznych, agregaty prądotwórcze, przenośne motopompy, kamery termowizyjne, wybijaki do szyb hartowanych czy taran z oświetleniem. Zaplanowane zostały również szkolenia i modernizacje strażnic.
Mariusz Roga, Dyrektor Zarządu Oddziału Wojewódzkiego Związku OSP RP Województwa Wielkopolskiego im. gen. Stanisława Taczaka, podkreślił: Naszą rolą jako Oddziału jest pomoc jednostkom OSP w zakupie sprzętu specjalistycznego. Dzięki pozyskanym środkom unijnym będziemy realizować projekt o wartości ponad 20 milionów zł. Obejmuje on zakup dla 29 jednostek OSP 11 średnich samochodów ratowniczo-gaśniczych z napędem terenowym, 10 lekkich samochodów ratowniczo-gaśniczych z modułem agregatu zamiast pompy pożarniczej, 4 zestawów hydraulicznych narzędzi ratowniczych, 2 zestawów hydraulicznych narzędzi ratowniczych z napędem elektrycznym oraz dwie sprężarki do ładowania butli powietrznych. To niewątpliwie zwiększy możliwości jednostek OSP, ale przede wszystkim zwiększy poczucie bezpieczeństwa wszystkich mieszkańców Wielkopolski oraz naszych gości
.
Mariusz Chojnacki, Wójt Gminy Ceków Kolonia, poinformował, że 7 samochodów, w tym trzy ciężkie, trzy średnie i jeden lekki, trafiają w rejon południowo-wschodniej Wielkopolski, obejmujący gminy Brudzew, Tuliszków, Stawiszyn, Ceków, Sieroszewice, Kraszewice i Łęka Opatowska. Wójt, będąc sam strażakiem ochotnikiem, dodał: Sam jestem strażakiem ochotnikiem w Cekowie i wiem, co to znaczy jechać na akcję sprzętem, który daje gwarancję najwyższej jakości, jak czują się strażacy, pracując na takim sprzęcie, ratując niejednokrotnie zdrowie i życie mieszkańców
.
Kluczowe Programy i Aktywa Finansowe Unii Europejskiej w Wielkopolsce
Fundusze Europejskie to kompleksowy system wsparcia, obejmujący wiele programów i inicjatyw. Ich efektywne wykorzystanie przyczynia się do zrównoważonego rozwoju regionu.
- FEW 2021-2027 (Fundusze Europejskie dla Wielkopolski 2021-2027): Nowa nazwa programu regionalnego (wcześniej Wielkopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2014-2020), z budżetem 2,154 mld euro.
- WRPO 2014-2020 (Wielkopolski Regionalny Program Operacyjny): Służył do zmniejszenia różnic gospodarczych, społecznych i infrastrukturalnych pomiędzy Wielkopolską a pozostałymi regionami Unii Europejskiej.
- LSI 2021+ (Lokalny System Informatyczny): System do obsługi FEW na lata 2021-2027.
- EFS+ (Europejski Fundusz Społeczny Plus): Główny instrument UE służący inwestowaniu w ludzi.
- FERS (Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027): Kolejny etap rozwoju społecznego i gospodarczego kraju (kontynuacja programu POWER), wspierający m.in. działania na rzecz rozwoju społecznego.
- PROW (Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020): Wdrażany przez SWW w latach 2015-2025, jego celem jest poprawa konkurencyjności rolnictwa, zrównoważone zarządzanie zasobami naturalnymi, działania w dziedzinie klimatu oraz zrównoważony rozwój terytorialny obszarów wiejskich.
- PS WPR (Plan Strategiczny dla Wspólnej Polityki Rolnej): Obejmuje wsparcie finansowe w ramach Wspólnej Polityki Rolnej UE na lata 2023-2027, wspierając m.in. dochody rolników, konkurencyjność, łagodzenie zmian klimatu i ochronę bioróżnorodności.
- KSOW (Krajowa Sieć Obszarów Wiejskich): Służy prawidłowemu przepływowi informacji i aktywizacji partnerów zaangażowanych w rozwój obszarów wiejskich.
- PO RYBY (Program Operacyjny Rybactwo i Morze): Wdrażany w perspektywie finansowej 2014-2020, odpowiada m.in. za zwiększenie zatrudnienia i spójności terytorialnej obszarów rybackich.
Ochrona Danych Osobowych w Kontekście Funduszy Europejskich
Zarządzanie Funduszami Europejskimi wiąże się z przetwarzaniem danych osobowych beneficjentów i interesariuszy. Minister Funduszy i Polityki Regionalnej oraz Województwo Wielkopolskie, z siedzibą Urzędu Marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu, są administratorami tych danych. Dane osobowe są przetwarzane w celu realizacji zadań wynikających m.in. z ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 oraz ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 (art. 6 ust. 1 lit. c RODO).
Przetwarzanie danych osobowych może odbywać się na podstawie:
- Wyrażonej zgody (art. 6 ust. 1 lit. a) RODO).
- Zawartej oraz wykonanej umowy (art. 6 ust. 1 lit. b) RODO).
- Wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze (art. 6 ust. 1 lit. c) RODO).
- Ochrony żywotnych interesów osoby, której dane dotyczą, lub innej osoby (art. 6 ust. 1 lit. d) RODO).
- Wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub sprawowania władzy publicznej (art. 6 ust. 1 lit. e) RODO).
W sprawach związanych z przetwarzaniem danych osobowych można kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych Osobowych P. Piotrem Grzybem lub Zastępcą Inspektora Ochrony Danych Osobowych. Podanie danych osobowych jest warunkiem umownym, ustawowym lub niezbędnym do zawarcia umowy, a ich niepodanie może skutkować brakiem możliwości realizacji celów, dla których są gromadzone, lub uniemożliwić zawarcie umowy bądź prowadzenie sprawy na podstawie przepisów prawa.
Osobom, których dane dotyczą, przysługują następujące prawa:
- Prawo do usunięcia danych osobowych (jeśli przetwarzanie odbywa się na podstawie zgody, wymogu prawa, lub dane są już niepotrzebne).
- Prawo do cofnięcia zgody na przetwarzanie danych osobowych (bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania przed wycofaniem zgody).
- Prawo do przenoszenia danych (jeśli przetwarzanie odbywa się na podstawie zgody lub umowy i w sposób zautomatyzowany).
- Prawo do dostępu do danych osobowych, ich sprostowania lub ograniczenia przetwarzania.
- Prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania w związku z Państwa sytuacją szczególną (jeśli przetwarzanie jest niezbędne do zrealizowania zadania w interesie publicznym lub sprawowania władzy publicznej).
- Prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego (Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych) w przypadku niezgodnego z prawem przetwarzania.
Państwa dane osobowe będą ujawniane podmiotom świadczącym usługi na rzecz administratora, takim jak serwis i wsparcie systemów informatycznych, utylizacja dokumentacji niearchiwalnej, czy przekazywanie przesyłek pocztowych. Dane nie będą przekazywane do organizacji międzynarodowych i państw trzecich. W zależności od sprawy i wykorzystywanych systemów teleinformatycznych, Państwa dane osobowe mogą być przetwarzane w sposób zautomatyzowany.