Bezpieczeństwo jest najważniejsze. Gdy dochodzi do trudnych sytuacji, takich jak pożar, warto wiedzieć, jak używać gaśnicy. Ta wiedza może uratować nie tylko mienie, ale również życie najbliższych nam osób. Świadomość, zimna krew i konkretne działanie mogą przynieść wymierne skutki. Wiedza, jak prawidłowo używać gaśnicy, może uratować życie i zminimalizować straty materialne w przypadku pożaru.
Znaczenie znajomości obsługi gaśnicy
Gaśnice, w tym gaśnice domowe, cieszą się coraz większym zainteresowaniem. Nic w tym dziwnego - są użyteczne, łatwe w obsłudze i kluczowe w razie pożaru. Choć nikt nie czeka na moment, w którym mogą być potrzebne, warto wiedzieć, jak z nich korzystać. Posiadanie gaśnicy to obowiązek każdego właściciela obiektów budowlanych, zarówno mieszkalnych, jak i wykorzystywanych do prowadzenia działalności gospodarczej. Jednakże samo posiadanie gaśnicy może okazać się niewystarczające, jeśli nie będziemy znali zasad jej właściwego stosowania.
Przygotowanie i przechowywanie gaśnicy
Przede wszystkim regularnie sprawdzaj datę ważności swojej gaśnicy. Gaśnicę przechowuj w odpowiednim miejscu, z dala od źródeł ciepła i otwartych płomieni. Chroń ją przed wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Pamiętaj również, że powinna znajdować się w miejscu ogólnodostępnym. W razie awarii lub pożaru nie możesz tracić czasu na poszukiwania! Najlepsze miejsca to kuchnia (z dala od źródeł ciepła), korytarz przy wyjściu lub garaż.
Przed użyciem gaśnicy, upewnij się, że jest sprawna i dobrze napełniona. Przed każdym użyciem przeczytaj instrukcję i wykonaj wszystkie kroki potrzebne do jej aktywacji. Każda instrukcja obsługi gaśnicy jest prosta i czytelna.
Kiedy używać gaśnicy, a kiedy ewakuować się?
Gaśnicę stosuj wyłącznie do gaszenia niewielkich pożarów w początkowej fazie rozwoju. Jeśli płomienie są wyższe niż metr, ogień szybko się rozprzestrzenia lub pomieszczenie wypełnia się dymem, natychmiast ewakuuj się i wezwij straż pożarną. Nigdy nie ryzykuj niczyjego życia i zdrowia - jeśli widzisz, że nie poradzisz sobie z ugaszeniem pożaru - uciekaj!
Numer alarmowy: 112. Świadome i prawidłowe użycie gaśnicy może zapobiec tragedii, lecz priorytetem zawsze jest bezpieczeństwo ludzi. Równocześnie z alarmowaniem należy przystąpić do akcji gaśniczej za pomocą podręcznego sprzętu gaśniczego będącego na wyposażeniu obiektu, takiego jak gaśnice i hydranty wewnętrzne. Podręczny sprzęt wykorzystywany jest do gaszenia pożarów w zarodku.
Sposób użycia gaśnic-pożary grupy A i B (zagrożenia pożarowe)-we współpracy z KZWM Ogniochron S.A.
Technika PASS: Cztery kluczowe kroki gaszenia pożaru
Technika PASS to międzynarodowy standard użycia gaśnicy, który pomaga zapamiętać cztery kluczowe kroki gaszenia pożaru. Nazwa pochodzi od angielskich słów: Pull (Wyciągnij), Aim (Celuj), Squeeze (Naciśnij) i Sweep (Zamiataj).
1. Pull (Wyciągnij zawleczkę)
Pierwszym krokiem jest wyciągnięcie zawleczki zabezpieczającej, która blokuje mechanizm gaśnicy. Zawleczka zazwyczaj znajduje się u góry urządzenia i jest zabezpieczona plombą. Przerwij plombę i pociągnij zawleczkę zdecydowanym ruchem - to odblokuje dźwignię spustową i umożliwi wypuszczenie środka gaśniczego. Gdy chcesz skorzystać z gaśnicy, zacznij od tego, by oderwać zawleczkę, która stanowi jej zabezpieczenie. W ten sposób ją odblokujesz.
2. Aim (Celuj w podstawę ognia)
Kluczowe znaczenie ma właściwe celowanie - skieruj dyszę gaśnicy na podstawę ognia, nie w płomienie. To najczęściej popełniany błąd przy gaszeniu. Celowanie w płomienie jest nieskuteczne, ponieważ nie eliminuje źródła pożaru. Następnie skup się na tym, by nie celować w płomienie, a na źródło ognia. Wbrew pozorom to bardzo ważne!
3. Squeeze (Naciśnij dźwignię spustową)
Naciśnij dźwignię spustową, aby uwolnić środek gaśniczy. Po naciśnięciu gaśnica zacznie wypuszczać proszek, pianę lub inny środek pod wysokim ciśnieniem. Utrzymuj stały nacisk na dźwignię przez cały czas gaszenia. Płyn lub proszek gaśniczy wydostanie się dopiero po naciśnięciu dźwigni spustowej.
4. Sweep (Omiataj strumieniem)
Ostatni krok to zamiatanie dyszą z boku na bok, aby równomiernie pokryć całą powierzchnię ognia środkiem gaśniczym. Ruch powinien być płynny i kontrolowany, od jednej krawędzi ogniska do drugiej. Kontynuuj zamiatanie, jednocześnie stopniowo zbliżając się do źródła ognia, aż płomienie zostaną całkowicie ugaszone. Omiataj strumieniem środka gaśniczego źródło ognia dopóki ogień nie zgaśnie.
Ważne zasady i najczęstsze błędy podczas gaszenia
Bezpieczeństwo jest najważniejsze podczas każdej akcji gaśniczej. Zachowaj zimną krew i nie wykonuj gwałtownych ruchów. W sytuacji stresowej łatwo o panikę, ale spokojne i metodyczne działanie według techniki PASS da Ci największe szanse na sukces.
- Kierunek wiatru: Zawsze gaś pożar zgodnie z kierunkiem wiatru - stań tak, aby wiatr wiał od Ciebie w stronę ognia, nigdy odwrotnie. To zapobiega wdychaniu toksycznych oparów i daje lepszą widoczność.
- Pionowa pozycja gaśnicy: Trzymaj gaśnicę zawsze w pozycji pionowej - przechylenie może spowodować nieprawidłowe działanie. Bez względu na to, jaki typ gaśnicy posiadasz, pamiętaj, że zawsze należy trzymać je pionowo.
- Kontrola po ugaszeniu: Nawet jeśli płomienie zgasły, żarzące się materiały mogą ponownie wywołać pożar. Zawsze obserwuj miejsce pożaru przez kilka minut po ugaszeniu. Jeśli zauważysz, że ogień rozpala się na nowo, natychmiast użyj gaśnicy ponownie, celując w źródło ognia.
- Zachowanie dystansu: Nigdy nie zbliżaj się zbytnio do płomieni.
Najczęstsze błędy:
- Celowanie w płomienie zamiast w źródło ognia to najpoważniejszy błąd popełniany przez osoby bez przeszkolenia. Płomienie to tylko efekt spalania - prawdziwe źródło znajduje się u podstawy.
- Zbyt szybkie zbliżanie się do ognia bez uprzedniego opanowania płomieni.
- Próba gaszenia pożaru stojąc pod wiatr, co powoduje, że dym i opary kierują się w stronę gaszącego, utrudniając widoczność i zagrażając zdrowiu.
- Przerywanie gaszenia zbyt wcześnie.
Standardowa gaśnica domowa o pojemności 2-6 kg działa przez 8-15 sekund ciągłego używania.
Rodzaje gaśnic i ich zastosowanie
Wyróżniamy kilka typów gaśnic: proszkowe, śniegowe, płynowe czy pianowe. Warto pamiętać o tym, że dostosowywanie środka gaszącego to podstawa. Gaśnice dzieli się głównie ze względu na rodzaj gaszonego przez nich materiału i oznaczone są odpowiednimi literami: A, B, C, D, E.
Symbolami literowymi oznakowane są gaśnice odpowiednio do gaszenia pożarów danej grupy. To nic innego jak graficzne przedstawienie grup pożarowych, do których gaszenia przeznaczona jest dana gaśnica. Dodatkowo na etykiecie dla grup pożarów A, B oraz F określona jest wielkość pożaru testowego (tzw. skuteczność gaśnicza), np. 8A, 55B, 40F, jaki może być nią ugaszony. Zawsze należy dobrać odpowiedni rodzaj gaśnicy do typu pożaru.
W Polsce nie ma prawa, które zobowiązywałoby właścicieli do posiadania gaśnic w domach. Jednak dla własnego bezpieczeństwa warto posiadać przynajmniej jedną gaśnicę, którą można bezpiecznie gasić palące się urządzenia elektryczne pod napięciem, oleje i tłuszcze jadalne (gaśnica płynowa typ ABF). Coraz bardziej popularne w naszym kraju stają się tzw. gaśnice domowe, które dzięki swojej kolorystyce (białe zbiorniki) dużo lepiej wpasowują się do wnętrz domów i mieszkań. Występują one zarówno w wersji płynowej ABF, jak i proszkowej ABC.
Gaśnica proszkowa
Gaśnice proszkowe należą do bardzo popularnej grupy gaśnic i są skutecznymi narzędziami do zwalczania pożarów. Gaśnica proszkowa ABC jest najbardziej uniwersalna i nadaje się do gaszenia ciał stałych, cieczy i gazów oraz urządzeń elektrycznych do 1000V. W przypadku pomieszczeń, w których siła pożaru może być duża (np. garaż lub kotłownia), zalecamy stosowanie gaśnic proszkowych typu ABC. Cechują się one większą skutecznością gaśniczą w porównaniu do gaśnic o podobnej ilości środka gaśniczego.
Gaśnica proszkowa to cylindryczny zbiornik zaopatrzony w dźwignię uruchamiającą zawór lub zbijak patronu z gazem napędowym. Proszek będący środkiem gaśniczym jest wyrzucany z gaśnicy przez dyszę lub wężyk zakończony prądowniczką przy pomocy gazu obojętnego (azot lub dwutlenek węgla). Po dostarczeniu gaśnicy w miejsce pożaru zrywamy plombę i zawleczkę blokującą, uruchamiamy dźwignię lub zbijak i kierujemy strumień proszku w ognisko pożaru. Działanie gaśnicy można w każdej chwili przerwać przez zwolnienie dźwigni uruchamiającej lub dźwigni prądowniczki. Gaśnicę należy stosować w pozycji pionowej. Gaśnica proszkowa ABC gasi ogień poprzez przerwanie reakcji spalania. Wyrzucany pod ciśnieniem proszek tworzy chmurę, która skutecznie tłumi płomienie.
Gaśnica wodno-pianowa
Gaśnica wodno-pianowa to zbiornik cylindryczny, w którym znajduje się wodny roztwór środka pianotwórczego oraz zbiornik z gazem napędowym zaopatrzony w zbijak, wężyk zakończony zamykaną prądowniczką. Po dostarczeniu gaśnicy w pobliże pożaru zrywamy plombę zabezpieczającą, wciskamy zbijak (gaz napędzający wypełnia zbiornik gaśnicy) i kierujemy strumień piany w ognisko pożaru. Działanie gaśnicy można w każdej chwili przerwać przez zwolnienie dźwigni prądowniczki. Gaśnica pianowa odcina dopływ tlenu, tworząc na powierzchni płonącej cieczy warstwę izolacyjną.
Do gaszenia cennych zbiorów, kolekcji i dokumentów zastosuj gaśnicę wodną-mgłową. Środkiem gaśniczym w niej jest woda zdemineralizowana, która po osuszeniu nie pozostawia śladu po gaszeniu.
Gaśnica śniegowa (CO2)
Gaśnica śniegowa to cylindryczny zbiornik zaopatrzony w zawór i wężyk zakończony dyszą wylotową lub w gaśnicach mniejszych króćcem obrotowym z dyszą. Wewnątrz gaśnicy znajduje się skroplony dwutlenek węgla, który po uruchomieniu pod własnym ciśnieniem wydostaje się na zewnątrz, oziębiając się do temperatury ok. -80°C. Po dostarczeniu gaśnicy w pobliże pożaru zrywamy plombę zabezpieczającą, uruchamiamy zawór i kierujemy strumień dwutlenku węgla na ognisko pożaru. Działanie gaśnicy można przerwać w każdym momencie po zamknięciu jej zaworu. Gaśnicy tego typu nie należy stosować do gaszenia palącej się na człowieku odzieży.
Gaśnice śniegowe z reguły wykorzystywane są do gaszenia komputerów, telewizorów i sprzętów różnego typu. Opisana gaśnica powinna być zawsze stosowana w pozycji pionowej, aby nie doprowadzić do jej uszkodzenia i ujemnego wpływu na gaszone przedmioty.
Gaśnica samochodowa
Gaśnica samochodowa to jeden z najważniejszych elementów wyposażenia auta - niewielka, ale niezwykle skuteczna w sytuacjach kryzysowych. W razie pożaru może zadecydować o bezpieczeństwie kierowcy, pasażerów i pojazdu. Gaśnica to urządzenie przeciwpożarowe, które zawiera specjalny środek przeznaczony do gaszenia pożarów w początkowej fazie rozwoju. Dzięki niej można szybko zareagować i ugasić ogień, zanim wymknie się spod kontroli. W Polsce posiadanie gaśnicy w samochodzie jest obowiązkowe, ale nie każdy kierowca zdaje sobie sprawę, jak bardzo jest to istotne. Gaśnica samochodowa to nie tylko obowiązkowe wyposażenie auta, ale przede wszystkim narzędzie, które może uratować życie. Znajomość zasad jej działania i wcześniejsze zapoznanie się z instrukcją obsługi sprawiają, że w chwili zagrożenia możemy zareagować szybko i skutecznie. Pamiętaj - nawet najlepsza gaśnica nie zastąpi zdrowego rozsądku.
Inne podręczne środki gaśnicze
Podręczny sprzęt wykorzystywany jest do gaszenia pożarów w zarodku. Do podręcznego sprzętu gaśniczego zaliczamy gaśnice i koce gaśnicze.
Koc gaśniczy
Koc gaśniczy to płachta z tkaniny całkowicie niepalnej (włókno szklane) o powierzchni około 2 m². Przechowuje się go w specjalnym futerale. W przypadku gaszenia ludzi należy osobę przewrócić i przykryć ją szczelnie kocem.
Hydrant wewnętrzny
Hydrant wewnętrzny to zawór zainstalowany na specjalnej sieci wodociągowej, obudowany szafką i wyposażony w wąż pożarniczy oraz prądownicę. Może być o średnicy 25 lub 52 mm. Obsługę hydrantu powinny stanowić dwie osoby: jedna obsługuje prądownicę, a druga zawór hydrantowy, dawkując ilość wody. Wodą nie gasimy urządzeń pod napięciem elektrycznym oraz w ich obrębie, jak również innych substancji, które z wodą tworzą gazy palne.
Konserwacja i kontrola gaśnic
Niezależnie od tego, czy gaśnica została użyta częściowo, czy w całości, musi trafić do autoryzowanego serwisu w celu ponownego napełnienia i sprawdzenia sprawności technicznej. Gaśnice wymagają przeglądu serwisowego co 12 miesięcy. Same urządzenia mają różne okresy eksploatacji - zazwyczaj 10-20 lat, w zależności od typu i producenta.
Czujniki dymu i czadu
W świecie idealnym, zarówno gaśnica, jak i czujnik czadu i dymu, powinny znaleźć się w zasadzie w każdym pomieszczeniu. Sprzęt przeciwpożarowy powinien być umieszczony w pomieszczeniu w taki sposób, by od razu rzucał się w oczy.
Czujniki dymu montujemy w większości przypadków na suficie. Gorący dym ma tendencję do unoszenia się do góry, dlatego będzie to najlepsze miejsce do jego montażu. Z kolei czujniki czadu powinny być montowane mniej więcej na wysokości wzroku stojącego człowieka. W przypadku czujników z wyświetlaczem będziemy mogli w ten sposób łatwiej kontrolować aktualne stężenie szkodliwych cząsteczek CO w powietrzu.