Hydranty to kluczowe elementy sieci wodociągowej, umożliwiające pobór wody pod ciśnieniem. Chociaż najczęściej kojarzone są z gaszeniem pożarów, ich zastosowanie jest znacznie szersze, szczególnie w przypadku hydrantów zewnętrznych, które mogą być wykorzystywane także do celów gospodarczych. Istnieje kilka rodzajów tych urządzeń, a każde z nich spełnia nieco inne zadania, będąc częścią systemu mającego zapewnić obiektom i mieszkańcom bezpieczeństwo w razie wybuchu pożaru. Zasadniczo urządzenia do poboru wody można podzielić na dwie kategorie: hydranty zewnętrzne i wewnętrzne.
Hydranty zewnętrzne: umiejscowienie i funkcja
Hydranty zewnętrzne znajdują zastosowanie na otwartych przestrzeniach, w pobliżu zabudowań mieszkalnych, a także w miejscach podwyższonego ryzyka, takich jak stacje benzynowe, fabryki, dworce czy obiekty, na których odbywają się imprezy masowe. Są one instalowane podziemnie lub naziemnie, zgodnie z wymogami Polskiej Normy (odpowiednikiem norm europejskich - EN).
Typy hydrantów zewnętrznych
- Hydrant nadziemny: Jest to hydrant w kształcie kolumny, zlokalizowany nad ziemią. Posiada zamknięty zawór hydrantowy, który należy otworzyć specjalnym kluczem.
- Hydrant podziemny: Decyzję o budowie hydrantu podziemnego zazwyczaj podejmuje się w przypadku, gdy istnieją przeciwwskazania do budowy hydrantu nadziemnego, na przykład utrudnienia w ruchu.
Według prawa hydranty zewnętrzne powinny być umiejscowione w sposób łatwo dostępny z dróg komunikacyjnych i w odstępach nie większych niż 150 m. Tego typu hydranty bardzo rzucają się w oczy, co ułatwia ich lokalizację w sytuacjach awaryjnych.
Hydranty wewnętrzne: specyfika i zastosowanie w budynkach
Hydranty wewnętrzne to urządzenia umieszczone na sieci wodociągowej wewnętrznej. Ich głównym zadaniem jest pobór wody w celu gaszenia pożarów w zarodku (grupy A - ciała stałe) oraz dogaszania pogorzelisk. Jak sama nazwa wskazuje, znajdują zastosowanie wewnątrz budynków, szczególnie tych zagrożonych pożarem.
Typy hydrantów wewnętrznych i ich przeznaczenie
Polskie przepisy i normy (w tym PN-EN 671) wyróżniają trzy główne rodzaje hydrantów wewnętrznych, w zależności od średnicy węża:
- Hydranty wewnętrzne DN 25 (z wężem półsztywnym): Stosowane są w budynkach użyteczności publicznej, takich jak szkoły, banki, sklepy, hotele, bloki mieszkalne. Są one również wymagane w budynkach zamieszkania zaliczonych do ZL I, II, III i V (wysokie i niskie o powierzchni ponad 200 m²). Hydranty DN 25 są zaprojektowane tak, aby mogła je obsłużyć osoba bez przeszkolenia strażackiego, umożliwiając podawanie wody bez konieczności ich pełnego rozwijania.
- Hydranty wewnętrzne DN 33 (z wężem półsztywnym): Montowane są w garażach. Podobnie jak DN 25, są one przeznaczone do obsługi przez osoby bez specjalistycznego przeszkolenia.
- Hydranty wewnętrzne DN 52: Stosowane są w budynkach magazynowych i produkcyjnych, a także przy wejściu do pomieszczeń magazynowych/technicznych o powierzchni >200 m² i obciążeniu >500 MJ/m², znajdujących się w budynkach użyteczności publicznej. Ten typ dedykowany jest dla przemysłu i magazynów, gdzie wymagana jest większa wydajność gaśnicza.
Wymagania dotyczące montażu i umiejscowienia
Niezależnie od typu, hydranty wewnętrzne umieszcza się przy drogach komunikacji ogólnej - przy wejściach do budynków i na poddasze, na korytarzach, w przejściach i przy wyjściach ewakuacyjnych. Hydranty muszą ponadto znajdować się na każdej kondygnacji, a ich zasięg powinien obejmować całą powierzchnię budynku. Ważne jest również zapewnienie tak dużej powierzchni przed hydrantem, aby swobodnie dało się rozwinąć wąż.
Hydranty wewnętrzne muszą być zamontowane we wszystkich budynkach, które zostały zakwalifikowane do kategorii zagrożenia ludności ZL (np. ZL I, ZL III). W strefach ZL III (użyteczności publicznej, np. biura, szkoły) hydranty są wymagane dopiero, gdy strefa pożarowa przekracza 1000 m².
Budowa i wyposażenie hydrantu wewnętrznego
Hydrant wewnętrzny to zazwyczaj biała lub czerwona metalowa skrzynka, niekiedy z przeszklonymi drzwiami przednimi. Wewnątrz (w większości modeli) znajdują się:
- Wąż strażacki: W hydrantach 25 i 33 muszą być wyposażone w węże półsztywne. Węże ssawne służą do zasysania wody, a także środka pianotwórczego, natomiast węże tłoczone służą do tłoczenia wody, a także wodnych roztworów środka pianotwórczego.
- Zawór odcinający wodę ze złączem Storz: Umożliwia dopływ wody z sieci wodociągowej.
- Prądownica hydrantowa: Jest na stałe podłączona do węża i znajduje się na samym końcu linii gaśniczej. Odgrywa kluczową rolę w procesie gaszenia pożarów, a najczęściej stosowanym środkiem gaśniczym jest woda, stąd bardzo popularne są prądownice wodne.
Szafka hydrantowa powinna być czerwona, choć przepisy dopuszczają inny kolor (np. biały), pod warunkiem oznaczenia jej znakiem "Hydrant" w kolorze czerwonym.
Hydranty podtynkowe a natynkowe
Hydranty podtynkowe posiadają mniejszą głębokość niż natynkowe, co umożliwia montaż we wnęce ściany. Dzięki temu można je umiejscowić na ograniczonej przestrzeni, a także w miejscach odznaczających się wysoką estetyką.
Konserwacja i odpowiedzialność
Ochrona przeciwpożarowa pozostaje w gestii gminy, która ma obowiązek łożyć na utrzymanie sieci wodociągowej i hydrantów. Natomiast bezpośrednią pieczę nad sprawnością i gotowością elementów należących do sieci sprawują przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjne. Tym samym tylko one są upoważnione do użytkowania hydrantów.
Hydranty powinny być co najmniej raz w roku poddawane okresowej ocenie technicznej. Przeglądy muszą być wykonywane przez osoby kompetentne, posiadające odpowiednią wiedzę i sprzęt pomiarowy (np. hydrotest). Zaleca się, aby byli to konserwatorzy sprzętu ppoż. Za niesprawną instalację przeciwpożarową (w tym brak ciśnienia w hydrancie) grozi mandat karny nakładany przez Państwową Straż Pożarną.
Jako właściciel obiektu odpowiadasz za to, by w razie pożaru z węża poleciała woda pod odpowiednim ciśnieniem. Dostęp do hydrantów powinien być szybki i łatwy, gdyż podczas gaszenia pożaru liczy się czas.
Hydranty wewnętrzne
Użytkowanie hydrantów i rola strażaków
Pobór wody na własną rękę z hydrantu jest nielegalny. Do prawidłowego otwarcia zaworów hydrantowych bądź zasuw służą specjalne klucze. Aby umożliwić przepływ wody z sieci wodociągowej, strażacy używają klucza profesjonalnego do zasuw. Zasuwa znajduje się ziemi, a nad nią umieszczona jest skrzynka uliczna. Klucz ten jest łatwy w obsłudze, ponieważ posiada uchwyty umożliwiające przekręcanie zaworu.
Hydranty są najważniejszym elementem armatury niezbędnym podczas gaszenia pożarów. Wykorzystywane są nie tylko do gaszenia pożarów, ale też do napełniania wozów strażackich. W przypadku pożaru hydrant zapewnia wystarczającą ilość wody gaśniczej.