Rola Państwowej Straży Pożarnej (PSP) w Polsce jest kluczowa dla bezpieczeństwa publicznego, a jej struktury kierownicze obejmują stopnie generalskie. W kontekście Torunia, miasta o bogatej historii strażackiej, służyli i działali oficerowie posiadający stopnie generalskie, bądź pełniący funkcje na szczeblu wojewódzkim, co stawia ich w bezpośrednim związku z najwyższymi rangami w PSP.
Jacek Kaczmarek: Nadbrygadier i Komendant Wojewódzki w Toruniu
Jednym z wybitnych strażaków związanych z Toruniem, który osiągnął stopień generalski, jest Jacek Kaczmarek. Pełnił on funkcję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Toruniu od 1 marca 2020 roku do 5 stycznia 2023 roku. Komendant wojewódzki Jacek Kaczmarek otrzymał awans na stopień nadbrygadiera (odpowiednik generała brygady w innych służbach mundurowych) z okazji Dnia Strażaka, przypadającego 4 maja, czyli w dzień św. Floriana, patrona strażaków. Jacek Kaczmarek dotąd był starszym brygadierem, a następnie został nadbrygadierem. Powołanie na stopień generalski podczas jego służby w Toruniu podkreśla jego znaczącą rolę w regionalnych strukturach PSP.
Modernizacja i rozbudowa siedziby Komendy Wojewódzkiej PSP
Z kadencją nadbryg. Jacka Kaczmarka związana jest również kwestia modernizacji i rozbudowy siedziby Komendy Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej przy ulicy Prostej 32 w Toruniu. Decyzję o zatwierdzeniu inwestycji przekazał 4 maja wojewoda kujawsko-pomorski Mikołaj Bogdanowicz. Wsparcie z budżetu państwa na ten cel wyniosło 21 milionów złotych.
Nadbryg. Jacek Kaczmarek wyjaśniał, że stary, zabytkowy budynek zostanie zachowany, natomiast obiekt z lat 70. XX wieku zostanie wyburzony. W jego miejscu ma powstać nowoczesny budynek, nawiązujący wyglądem do toruńskiej starówki, na której obrzeżu się znajdzie. Oczekuje się, że zostanie wyłoniony wysokiej klasy projekt architektoniczny w konkursie z udziałem przedstawicieli Stowarzyszenia Architektów Polskich. Nowy obiekt, dwu- oraz trzykondygnacyjny, zastąpi budynek, w którym znajdują się pomieszczenia administracyjne oraz świetlica. Będzie również pełnił funkcje administracyjne, a do niego zostanie przeniesione wojewódzkie stanowisko kierowania PSP. Nowy obiekt ma powstać do 2025 roku, a do rozstrzygnięcia jest, czy, tak jak obecny budynek, zostanie "przyklejony" do muru (w części gotyckiego, a w części XIX-wiecznego) znajdującego się na jego tyłach, ustawionego wzdłuż ulicy Międzymurze.
Historia siedziby Kujawsko-Pomorskiej Komendy Wojewódzkiej PSP przy ulicy Prostej 32
Siedziba Państwowej Straży Pożarnej przy ulicy Prostej w Toruniu ma bogatą historię, sięgającą początku XX wieku. Najstarszy z obiektów, zaprojektowany w 1899 roku, został wzniesiony w latach 1901-1903 w stylu neogotyckim. Mieściły się w nim pomieszczenia administracyjne, mieszkalne, komendantura i sypialnie dla strażaków. Na parterze znajdowały się stajnie dla koni z magazynem na paszę, wozownie dla pojazdów i beczkowozów oraz magazyny na przyrządy do gaszenia i ratowania: pompy, drabiny, bosaki. Najistotniejszym elementem budowli była masywna wieża, zwieńczona charakterystycznymi machikułami, służąca do obserwacji, suszenia węży, a także jako wspinalnia do doskonalenia umiejętności walki z pożarami na wysokości.
Na początku XX wieku do tego budynku przeniesiono Miejską Straż Ogniową z Ratusza Staromiejskiego. W 1912 roku od wschodniej strony dobudowano pawilon warsztatowy. Po powrocie Torunia do Polski obiekty przejęli polscy strażacy. Przez lata mieściła się tu komenda miejska, czego dowodem jest napis na ścianie najstarszego budynku. W 1975 roku, po utworzeniu województwa toruńskiego, ulokowano tu komendę wojewódzką straży pożarnej. Od 1999 roku przy Prostej znajduje się Kujawsko-Pomorska Komenda Wojewódzka PSP. W znajdujących się tu garażach strażackie wozy bojowe stacjonowały do lat 80. XX wieku.
Zmiany na stanowiskach kierowniczych w toruńskiej PSP
W toruńskiej straży pożarnej zachodziły liczne zmiany na stanowiskach kierowniczych, które często są decyzjami podejmowanymi na wyższych szczeblach służby, niekiedy przez oficerów o stopniu generalskim.
Przejęcie obowiązków w Komendzie Miejskiej PSP (2020)
W Komendzie Miejskiej PSP w Toruniu 27 sierpnia 2020 roku odbyło się uroczyste przejęcie obowiązków przez nowego komendanta jednostki, bryg. Sławomira Reszkowskiego. Zastąpił on na tym stanowisku st. bryg. Roberta Wiśniewskiego, który pełnił tę funkcję od maja 2019 roku, a od 3 sierpnia 2020 roku awansował na stanowisko zastępcy komendanta wojewódzkiego PSP.
Zgodnie z ceremoniałem pożarniczym, zdanie i przejęcie obowiązków nastąpiło poprzez uroczyste przekazanie sztandaru Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w Toruniu, w obecności dowództwa komendy, strażaków z poszczególnych jednostek ratowniczo-gaśniczych, honorowych gości i pocztów sztandarowych. Ustępujący komendant st. bryg. Robert Wiśniewski przekazał sztandar komendantowi wojewódzkiemu bryg. Jackowi Kaczmarkowi, który następnie z honorami wręczył go bryg. Sławomirowi Reszkowskiemu. Gościem uroczystości był prezydent Torunia Michał Zaleski, który przekazał nowemu komendantowi PSP w Toruniu list gratulacyjny. Prezydent napisał w nim m.in.: "Przejmuje Pan dowodzenie formacją pożarniczą w mieście, w którego kilkusetletniej historii znajduje się długa i przesycona społecznym szacunkiem tradycja strażacka, sięgająca 1862 r., kiedy to utworzono pierwszą toruńską jednostkę straży ochotniczej. Ufam, że dotychczasowe i bogate doświadczenie pożarnicze, w tym zwłaszcza zarządzanie Komendami Powiatowymi PSP w Żninie i Nakle nad Notecią, pozwoli Panu aktywnie nadzorować działalność straży w Toruniu. Doskonale Pan wie, że ważnym elementem tej działalności jest współpraca podległej komendy z lokalnym samorządem. Chcę zatem zapewnić Pana Komendanta, że dotychczasowa kooperacja między Komendą Miejską PSP w Toruniu a Gminą Miasta Toruń i licznymi jednostkami samorządu toruńskiego oparta była na zasadach partnerstwa, życzliwości i zrozumienia oczekiwań każdej strony."
Powołanie st. bryg. Sławomira Herbowskiego na Kujawsko-Pomorskiego Komendanta Wojewódzkiego PSP (2023)
Od 6 stycznia 2023 roku obowiązki Kujawsko-Pomorskiego Komendanta Wojewódzkiego PSP objął st. bryg. Sławomir Herbowski. Powierzył mu je Komendant Główny PSP gen. brygadier Andrzej Bartkowiak. Jednocześnie gen. bryg. Andrzej Bartkowiak odwołał nadbryg. Jacka Kaczmarka, który był komendantem wojewódzkim PSP w Toruniu od 1 marca 2020 roku do 5 stycznia 2023 roku.
Sławomir Herbowski urodził się 1 grudnia 1970 roku w Wąbrzeźnie. W 1994 roku ukończył Szkołę Główną Służby Pożarniczej w Warszawie, uzyskując tytuł magistra inżyniera pożarnictwa. Swoją karierę rozpoczynał w komendach rejonowej i powiatowej PSP w Wąbrzeźnie, zajmując kolejno stanowiska od dowódcy zastępu, przez młodszego oficera i oficera, aż po komendanta rejonowego PSP.
Powołanie st. bryg. Rafała Świechowicza na Kujawsko-Pomorskiego Komendanta Wojewódzkiego PSP (2024)
Z dniem 8 kwietnia 2024 roku Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji powołał na stanowisko Kujawsko-Pomorskiego Komendanta Wojewódzkiego PSP st. bryg. Rafała Świechowicza. Uroczystość odbyła się w Ośrodku Szkolenia KW PSP w Toruniu, mieszczącym się w Łubiance. St. bryg. mgr inż. poż. Rafał Świechowicz rozpoczął służbę 1 sierpnia 1996 roku jako podchorąży w Szkole Głównej Służby Pożarniczej w Warszawie (obecnie Akademii Pożarniczej). Po uzyskaniu tytułu inżyniera, 1 czerwca 2000 roku, został mianowany w Komendzie Miejskiej PSP w Toruniu na stanowisko dowódcy sekcji. Następnie zajmował stanowiska dowódcy zmiany, zastępcy Dowódcy Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej, a później był Dowódcą toruńskich Jednostek - najpierw Nr 1, później Nr 3. W marcu 2020 roku został powołany na stanowisko Zastępcy Komendanta Miejskiego PSP w Toruniu. Jest on również znakomitym oficerem operacyjnym, organizatorem wielu ćwiczeń i warsztatów o zasięgu powiatowym i wojewódzkim.
Generał Andrzej Bartkowiak: Służba i kontrowersje
Generał brygadier Andrzej Bartkowiak (ur. 19 czerwca 1972 w Gnieźnie) pełnił funkcję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej do 10 stycznia 2024 roku. Choć nie jest bezpośrednio "z Torunia" w sensie służby lokalnej, jego rola jako Komendanta Głównego PSP oraz dokonywane przez niego nominacje na stanowiska wojewódzkie (w tym w Toruniu) sprawiają, że jest on znaczącą postacią w kontekście obecności generałów w strukturach PSP związanych z regionem kujawsko-pomorskim. W latach 2016-2019 był komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w Poznaniu.
Kariera Andrzeja Bartkowiaka
Służbę w Państwowej Straży Pożarnej rozpoczął w 1996 roku w Wągrowcu. Jest absolwentem Szkoły Aspirantów PSP w Poznaniu, Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, podyplomowych studiów w Szkole Głównej Służby Pożarniczej oraz Wyższej Szkoły Handlu i Usług w Poznaniu. 22 kwietnia 2022 roku zakończył urzędowanie jako Szef Obrony Cywilnej Kraju z uwagi na uchylenie przez Parlament ustawy z dnia 21 listopada 1967 roku o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. 6 maja 2022 roku na placu Marszałka Józefa Piłsudskiego w Warszawie, podczas Centralnych Obchodów Międzynarodowego Dnia Strażaka, został mianowany przez prezydenta Andrzeja Dudę na stopień generała brygadiera. Po zakończeniu służby jako Komendant Główny, podjął działalność jako ekspert ds. bezpieczeństwa, został także pracownikiem i p.o. dyrektorem przedsiębiorstwa.
"Kto dowodził do 16 września?!". Gen. Bartkowiak punktuje raport rządu ws. powodzi
Krytyka działań w sprawie powodzi 2024
Były komendant główny Państwowej Straży Pożarnej gen. Andrzej Bartkowiak skrytykował działania rządu i służb na początku powodzi 2024 roku. W sobotę w Sejmie odbyły się zorganizowane przez PiS konsultacje eksperckie pt. „Powódź 2024: przyczyny i skutki”, w których wziął udział m.in. były komendant główny Państwowej Straży Pożarnej gen. Bartkowiak. Podkreślił, że „nie ma większej armii w Polsce niż straż pożarna”. Jednocześnie wskazał, że 13 września w działania powodziowe zaangażowano tylko 700 strażaków, podczas gdy w Krajowym Systemie Ratowniczo-Gaśniczym jest 250 tys. - 31 tys. funkcjonariuszy PSP, 220 tys. wyszkolonych druhów oraz ponad 400 tys. członków Ochotniczych Straży Pożarnych.
Były komendant przedstawił chronologicznie wydarzenia, jakie miały miejsce przed i po zalaniu pierwszych miejscowości. Jak poinformował, są to wnioski z analizy dokumentów, które otrzymał od posła PiS Pawła Szefernakera, a ten z kolei od szefa MSWiA Tomasza Siemoniaka. Andrzej Bartkowiak poinformował, że 10 września przyszły pierwsze informacje o zagrożeniach z mechanizmu unijnego, z którym sprzężone jest Krajowe Centrum Koordynacji Ratownictwa Komendanta Głównego. Natomiast 11 i 12 września spłynęły kolejne informacje o zagrożeniach trzeciego stopnia dla terenów Dolnego Śląska i Opolskiego. Generał poinformował, że z dokumentów wynika, że Komendant Główny wydał pierwsze dyspozycje 11 września, sprawdzając gotowość bojową w szkołach strażackich, w szkołach aspirantów i w Akademii Pożarniczej. Następnie pierwsze zapotrzebowanie na wsparcie przyszło 11 września z Wrocławia i wysłano 36 strażaków oraz kilkanaście samochodów. Bartkowiak mówił, że w kulminacyjnym momencie operacji, czyli 13 września, zaangażowanych było 700 strażaków z Polski. Podkreślił, że „mówimy o powodzi, która jest największa od 14 lat” i ocenił, że „nie trudno poczuć, że nie wszystko zostało zrobione tak, jak trzeba. (...) Mogliśmy czekać na wodę, a nie ją gonić.”
