Powiat buski położony jest w południowo-wschodniej części województwa świętokrzyskiego, w malowniczej krainie zwanej Ponidziem. Obszar ten, rozsławiony w poezji Wojciecha Belona - lidera Wolnej Grupy Bukowina, słynie z unikalnej przyrody oraz wyjątkowych na skalę światową zabytków architektury. Graniczy z powiatami kazimierskim, pińczowskim, kieleckim, staszowskim oraz z powiatem dąbrowskim, należącym do województwa małopolskiego. Powiat zajmuje obszar 96 739 hektarów, a liczba mieszkańców na koniec 2025 roku wynosiła 66 680 osób.
Charakterystyka Powiatu Buskiego i jego Położenie
Powiat buski leży w malowniczej Niecce Nidziańskiej, pomiędzy Górami Świętokrzyskimi i Wyżyną Krakowsko-Częstochowską. Są to tereny równinne, lekko pofałdowane. Niezwykłej malowniczości przydają im wyżłobione w lessach płytkie wąwozy i jary, rozległe łąki, doliny rzeczne, liczne zagajniki i stawy. Do Wisły, stanowiącej wschodnią granicę powiatu, zmierzają wszystkie rzeki regionu, w tym przede wszystkim Nida, stanowiąca główną oś całej południowej części województwa.
Duże fragmenty powiatu wchodzą w skład dwóch obszarów zaliczonych do Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000 - „Dolina Nidy” i „Ostoja Nidziańska” oraz dwóch parków krajobrazowych - Nadnidziańskiego i Szanieckiego. Utworzono tu wiele pomników przyrody i rezerwatów, w których można podziwiać zjawiska krasu gipsowego oraz florę i faunę słonolubną. Do bogactw geologicznych powiatu należą złoża gipsu i siarki oraz ich pochodne, a także złoża borowiny.
Uzdrowiska i Turystyka Regionalna
Na terenie powiatu występują bogate złoża wód leczniczych: siarczanosłonych i solanek jodkobromkowych. Zasoby te przyczyniły się do powstania i rozwoju lecznictwa uzdrowiskowego w Busku-Zdroju i Solcu-Zdroju. Powiat buski to także dwa uzdrowiska oferujące liczne zabiegi lecznicze i rehabilitacyjne na bazie wód leczniczych zawierających m.in. związki siarki. Zlokalizowane są tutaj liczne specjalistyczne sanatoria i zakłady przyrodolecznicze, dysponujące bogatą bazą leczniczą i zatrudniające wyspecjalizowaną kadrę medyczną. Leczone są tu min. schorzenia reumatologiczne, pourazowe i neurologiczne, dermatologiczne, układu krążenia i choroby cywilizacyjne.
Czerpiąc z tych zasobów, w powiecie buskim działają liczne gospodarstwa agroturystyczne oferujące oprócz noclegów w komfortowych warunkach doskonałą kuchnię regionalną opartą na produktach lokalnych, docenianą w konkursach wojewódzkich i krajowych. Oferta gospodarstw jest bardzo szeroka. Korzystają z niej kuracjusze leczący się w buskich uzdrowiskach oraz amatorzy doskonałej regionalnej kuchni poszukujący ukojenia na łonie natury. Unikalna flora i fauna wraz z bogatą historią tej ziemi udokumentowaną wyjątkowymi zabytkami stanowią dodatkową atrakcję dla wypoczywających na Ponidziu. Zwiedzanie Ponidzia uatrakcyjni oferta ponidziańskich szlaków tematycznych, które obok obiektów przyrodniczych i historycznych oferują bezpośredni kontakt z lokalnymi twórcami ludowymi, rzemiosłem i rękodziełem artystycznym.
Powiat posiada dobrze zorganizowaną i szeroką bazę rekreacyjną. Busko-Zdrój ma bardzo szeroko rozbudowaną bazę noclegowo-gastronomiczną. Liczne pensjonaty, domy gościnne, hoteliki, restauracje i kawiarnie zapewniają wygodę i umiarkowane ceny. Miłośnikom pięknej przyrody i kameralnych form wypoczynku proponujemy urlop w gospodarstwach agroturystycznych. Na uwagę zasługują możliwe długie spacery po uroczych lasach, połączone z udanym grzybobraniem, wędkowanie, nauka jazdy konnej, przejażdżki bryczkami, zimą kuligi, nauka stolarstwa artystycznego i tkania na krosnach, ogniska czy spożywanie posiłków regionalnych.
Dziedzictwo Historyczne i Kulturalne
Region, w którym położony jest powiat buski, ma bogatą historię. Ziemia ta należy do najstarszych ośrodków chrześcijaństwa i może poszczycić się mianem kolebki polskiej państwowości. Tu miało swoją stolicę państwo Wiślan, a w XIII wieku Wiślica była silnym grodem kasztelańskim. Historię tego terenu dokumentują wspaniałe zabytki na czele z „Posadzką Orantów” w Wiślicy, Bazyliką Mniejszą w Wiślicy i w Pacanowie oraz kościoły w Gorysławicach, Chotlu Czerwonym, Chotelku, Stopnicy, Szańcu, Nowym i Starym Korczynie, Gnojnie, Kargowie, Zborówku, Świniarach i Busku-Zdroju. Należą one do najcenniejszych obiektów sakralnych w Polsce.
W powiecie buskim odbywa się co roku wiele znanych imprez kulturalnych, takich jak Międzynarodowy Festiwal Muzyczny im. Krystyny Jamroz w Busku-Zdroju, Lato z Chopinem w Busku-Zdroju, Święto Bajki w Pacanowie, Buskie Spotkania z Folklorem oraz szereg festynów i kiermaszów świątecznych. Powiat buski słynie również z licznych, popularnych w kraju imprez kulturalnych, do których należą, odbywające się w Busku-Zdroju: Międzynarodowy Festiwal Muzyczny im. Krystyny Jamroz, Ogólnopolski Festiwal Piosenki „Niechaj zabrzmi Bukowina”.
Dużą atrakcją powiatu buskiego jest Koziołek Matołek - bohater komiksu dziecięcego autorstwa Kornela Makuszyńskiego. Rozsławił on Pacanów na całą Polskę - bawiąc i ucząc młodszych i starszych. Pacanów otrzymał miano Europejskiej Stolicy Bajki i może poszczycić się wspaniałą, nowo wybudowaną siedzibą Europejskiego Centrum Bajki im. Koziołka Matołka w Pacanowie z ofertą kulturalną i edukacyjną dla dzieci i młodzieży, a także ich rodziców i dziadków.
Gminy Powiatu Buskiego i Gospodarka
W skład powiatu buskiego wchodzi osiem gmin: Busko-Zdrój, Gnojno, Nowy Korczyn, Pacanów, Solec-Zdrój, Stopnica, Tuczępy, Wiślica. Administracyjnie powiat podzielony jest na: Miasto i Gminę Busko-Zdrój, Gminę Gnojno, Gminę Nowy Korczyn, Gminę Pacanów, Gminę Solec-Zdrój, Gminę Stopnica, Gminę Tuczępy i Gminę Wiślica.
Powiat buski to typowy region rolniczy, gdzie nie ma wielkich ośrodków przemysłowych. Na jego terenie funkcjonuje wiele gospodarstw agroturystycznych, a uzdrowiskowy charakter powiatu podnosi atrakcyjność regionu. Jest to powiat typowo rolniczy z gospodarstwami o areałach od 5 do 10 hektarów. Około 10% powierzchni powiatu zajmują lasy, natomiast 60% obszaru stanowią grunty orne. Zlokalizowane na terenie powiatu miasta Busko-Zdrój i Solec-Zdrój są miejscowościami o charakterze uzdrowiskowym, na terenie których znacznie rozbudowana jest infrastruktura sanatoryjna oraz rozwinięta jest szeroka sieć usług świadczonych na potrzeby zarówno kuracjuszy, jak i stałych mieszkańców.
Przez powiat przebiegają dwie drogi krajowe: numer 73 (Kielce-Tarnów) i numer 79 (Sandomierz-Kraków). Na tych drogach odbywa się wzmożony ruch środków transportu, wzrastający z każdym rokiem, z przewozem różnego rodzaju materiałów niebezpiecznych.
Działalność Straży Pożarnej w Powiecie Buskim
Struktura i Zasięg Działania
Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w Busku-Zdroju chroni obszar powiatu buskiego o powierzchni 956 km2, na którym zlokalizowanych jest 212 miejscowości z około 76 tysiącami mieszkańców. Przez teren powiatu przepływają dwie większe rzeki stwarzające zagrożenie powodziowe. Powiat buski chroniony jest przez Komendę Powiatową PSP w Busku-Zdroju, Jednostkę Ratowniczo-Gaśniczą oraz w dużej mierze przez jednostki Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP).
Z pośród 71 działających na terenie powiatu buskiego jednostek OSP, 15 jest włączonych do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG). Są to: Zbludowice, Szaniec, Nowy Korczyn, Stary Korczyn, Błotnowola, Pacanów, Rataje Karskie, Stopnica, Niziny, Grzymała, Balice, Wiślica, Kobylniki, Oblekoń i Tuczępy.
Podsumowanie Interwencji Straży Pożarnej w 2025 Roku
W okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2025 roku straż pożarna na terenie powiatu buskiego odnotowała 1040 interwencji. W działaniach ratowniczych uczestniczyło łącznie 8909 strażaków oraz 2023 samochody. Najwięcej interwencji odnotowano na terenie Miasta i Gminy Busko-Zdrój - 431, co stanowi 41,4% wszystkich zdarzeń w powiecie.
| Rodzaj zdarzenia | Liczba | Procent wszystkich zdarzeń |
|---|---|---|
| Interwencje ogółem | 1040 | 100% |
| Pożary | 385 | 37,09% |
| Miejscowe zagrożenia | 623 | 59,82% |
Przedstawione dane podsumowują skalę i charakter działań straży pożarnej na terenie powiatu buskiego w 2025 roku. Zestawienie pokazuje zarówno liczbę interwencji, jak i strukturę zgłaszanych zdarzeń oraz zaangażowanie jednostek ratowniczych.
Działalność Ochotniczych Straży Pożarnych w 2023 Roku
Portal strazacki.pl udostępnił statystyki dotyczące Ochotniczych Straży Pożarnych w województwie świętokrzyskim - ich wyjazdów do pożarów, alarmów fałszywych, miejscowych zagrożeń oraz sumę wszystkich wyjazdów. W zestawieniu, przygotowanym na podstawie danych Komendy Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej, znalazło się 581 jednostek z województwa świętokrzyskiego, z czego 50 jest w granicach powiatu buskiego.
Podsumowanie działalności Ochotniczych Straży Pożarnych w powiecie buskim oraz szczegółowe informacje na temat tego, która jednostka wyjeżdżała najczęściej w 2023 roku oraz jakie miejsca w województwie zajmują straże pożarne z powiatu, dostępne są w szczegółowych zestawieniach na portalu strazacki.pl.