W grudniu 1968 roku w dworku „Rydlówka”, znajdującym się w krakowskich Bronowicach Małych przy ul. Tetmajera 28, wybuchł pożar, który poważnie zniszczył obiekt. W dworku, będącym miejscem historycznego wesela Lucjana Rydla z Jadwigą Mikołajczykówną, od ognia w kominie zapaliły się ściany wewnętrzne, a woda użyta do gaszenia ognia spowodowała dalsze straty. Było to wydarzenie znaczące dla historii tego miejsca, które rok później - w rocznicę słynnego wesela - zostało odrestaurowane przez krakowski oddział PTTK i przeznaczone na cele muzealne.
Kontekst historyczny i znaczenie Rydlówki
Dworek „Rydlówka” to budynek wzniesiony w 1894 roku przez malarza Włodzimierza Tetmajera. 20 listopada 1900 roku odbyło się w nim wesele poety Lucjana Rydla z Jadwigą Mikołajczykówną, co stało się bezpośrednią inspiracją dla Stanisława Wyspiańskiego do napisania dramatu Wesele. Obiekt ten od lat stanowi jeden z najważniejszych punktów na mapie kulturowej Krakowa.
Po pożarze z 1968 roku, w 1969 roku Helena Rydlowa wraz z córką Anną spisały umowę z PTTK o utworzeniu w dworku Regionalnego Muzeum Młodej Polski „Rydlówka”. Oficjalne otwarcie muzeum nastąpiło 20 listopada 1969 roku. Przez wiele lat kustoszem muzeum była Maria Rydlowa (zmarła w 2021 r.), która z ogromną pasją dbała o zachowanie tego miejsca narodowego dramatu.
Charakterystyka architektoniczna budynku
Dworek usytuowany jest na południowym stoku wzniesienia. Starsza część budynku jest drewniana, o konstrukcji zrębowej, tynkowana, natomiast skrzydło przylegające od północy jest murowane, ceglane i również tynkowane. Dachy budynku są kryte dachówką.
Elementy konstrukcyjne i wnętrze
- Konstrukcja: Pierwotnie parterowy, częściowo podpiwniczony budynek na planie prostokąta.
- Elewacja: Południowa elewacja jest trójosiowa, z charakterystycznymi ryzalitami w przyziemiu.
- Detale: Na belkach stropowych w izbach trakcie frontowym zachowały się napisy: KRÓLOWO KORONY POLSKIEJ MÓDL SIĘ ZA NAMI / NIECH BĘDZIE POCHWALONY A.D. MDCCCLXLVI WIEKI WIEKÓW CHRYSTUS PAN.
- Wnętrze: Muzeum obejmuje starszą część obiektu, w tym sień oraz trzy izby: „taneczną”, „weselną” i „alkierz”.
Rydlówka jako ośrodek kultury
Działalność dworku nie ogranicza się tylko do upamiętnienia pożaru czy samego wesela. Miejsce to służyło jako centrum spotkań literackich i koncertów. Dzięki staraniom rodziny Rydlów, a w szczególności Marii Rydlowej, miejsce to zachowało swój unikalny klimat. Obecnie, po porozumieniu z władzami Krakowa, obiekt znajduje się w systemie Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, co pozwala na pełną opiekę konserwatorską i dalszą promocję tego dziedzictwa.
tags: #grudzien #1968 #pozar #w #bronowicach