Regulamin Przeciwpożarowy na Kolonii: Kompleksowe Wymagania i Procedury

Kwestie bezpieczeństwa pożarowego w placówkach oświatowych, takich jak szkoły i przedszkola, są regulowane przez szereg przepisów prawnych. Z uwagi na brak odrębnych, szczegółowych regulacji prawnych dotyczących wymagań bezpieczeństwa pożarowego w szkołach, omawiając tę problematykę, korzystamy z ogólnych przepisów, takich jak:

• ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 178, poz. 1380) - dalej u.o.p.p.;
• rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.) - dalej r.w.t.b.u.;
• rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 80, poz. 563) - dalej r.o.p.b.

Dodatkowo należy uwzględniać:

• rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 sierpnia 2017 r. w sprawie rodzajów innych form wychowania przedszkolnego, warunków tworzenia i organizowania tych form oraz sposobu ich działania (Dz.U. z 2020 r. poz. 1324);
• rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 sierpnia 2017 r. w sprawie wymagań ochrony przeciwpożarowej, jakie musi spełniać lokal, w którym są prowadzone oddział przedszkolny lub oddziały przedszkolne zorganizowane w szkole podstawowej albo jest prowadzone przedszkole utworzone w wyniku przekształcenia oddziału przedszkolnego lub oddziałów przedszkolnych zorganizowanych w szkole podstawowej (Dz.U. z 2020 r. poz. 1636).

Odpowiedzialność Dyrektora Szkoły

Zgodnie z u.o.p.p., dyrektor szkoły jest odpowiedzialny w szczególności za:

• przestrzeganie przeciwpopożarowych wymagań techniczno-budowlanych, instalacyjnych i technologicznych;
• wyposażenie budynku szkoły w wymagane urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice;
• zapewnienie konserwacji oraz naprawy urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic w sposób gwarantujący ich sprawne i niezawodne funkcjonowanie;
• zapewnienie uczniom i pracownikom szkoły bezpieczeństwa i możliwości ewakuacji;
• przygotowanie budynku do prowadzenia akcji ratowniczej;
• zapoznanie pracowników szkoły i kadry dydaktycznej z przepisami przeciwpożarowymi;
• ustalenie sposobów postępowania na wypadek powstania pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia.

Wymagania Bezpieczeństwa Przeciwpożarowego w Szkołach i Przedszkolach

Budynki szkół i przedszkoli to obiekty użyteczności publicznej, które kwalifikują się do różnych kategorii zagrożenia ludzi (ZL). Szkoły są co do zasady kwalifikowane do kategorii zagrożenia ludzi ZL III, natomiast przedszkola do kategorii zagrożenia ludzi ZL II. Klasyfikacja ta, w powiązaniu z wysokością budynku, determinuje podstawowe wymagania z zakresu ochrony przeciwpożarowej, takie jak klasa odporności pożarowej budynku i wynikająca z niej klasa odporności ogniowej elementów budynku, czy też dopuszczalna powierzchnia strefy pożarowej, określone w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r.

Dla obiektów szkół, będących najczęściej budynkami niskimi, o dwóch - trzech kondygnacjach nadziemnych, wymagana jest co najmniej klasa „C” odporności pożarowej. Należy przy tym zaznaczyć, że r.w.t.b.u. zaostrzyło wymagania dotyczące odporności pożarowej budynków, dlatego też część obiektów szkolnych projektowanych przed wejściem w życie tego rozporządzenia może nie spełniać obecnych kryteriów odporności pożarowej.

Strefy Pożarowe

Dopuszczalna wielkość strefy pożarowej dla obiektów niskich, wielokondygnacyjnych kategorii ZL III wynosi 8000 m². Nawet duże placówki i szkoły zbiorcze mieszczą się w tym zakresie powierzchni. W szkołach, poza hydrantami i gaśnicami, najczęściej nie ma innych technicznych systemów zabezpieczenia przeciwpożarowego. Systemy sygnalizacji pożarowej czy też stałe urządzenia gaśnicze nie są obligatoryjnie wymagane, jednak ich instalacja jest zabezpieczeniem ponad obowiązujący standard. W przypadku zainstalowania centralek pożarowych, sieci czujek i ROP-ów, systemy te powinny być całodobowo dozorowane poprzez własną ochronę, agencję ochrony lub włączone do monitoringu pożarowego.

Zabezpieczenia Dodatkowe

Sporadycznie stosowane są klapy dymowe, które są obligatoryjnie wymagane do ochrony klatek schodowych w budynkach średniowysokich. Dodatkowe zabezpieczenie mogą stanowić drzwi przeciwpożarowe o 30-minutowej odporności ogniowej (EI 30), wydzielające pion klatki schodowej od ciągów korytarzowych.

Warunki Ewakuacji

Istota bezpieczeństwa pożarowego w szkołach sprowadza się w głównej mierze do zapewnienia dzieciom i młodzieży odpowiednich warunków ewakuacji. W przypadku typowych projektów budowlanych spełnione są podstawowe wymogi ewakuacyjne. Z większości sal dydaktycznych i innych pomieszczeń można ewakuować się w dwóch, różnych kierunkach do wygodnych, bezpiecznych klatek schodowych lub bezpośrednio na zewnątrz budynków. Zachowane są parametry określone dla ciągów komunikacyjnych stanowiących drogi ewakuacji.

Znacznie gorzej bywa w budynkach adaptowanych na potrzeby placówek oświatowych, w szczególności gdy są przekroczone długości dojść ewakuacyjnych i brak zabezpieczeń przed zadymieniem klatek schodowych. W takich sytuacjach stosuje się dodatkowe wyjścia ewakuacyjne z niektórych pomieszczeń, montuje klapy, okna oddymiające, dobudowuje zewnętrzne schody ewakuacyjne.

Różnice w Wymaganiach dla Szkół i Przedszkoli

Omawiane obiekty powinny spełniać również wymagania w zakresie warunków ewakuacji. Zgodnie z rozporządzeniem MI, szerokość dróg ewakuacyjnych powinna wynosić co najmniej 1,4 m, a gdy są one przeznaczone do ewakuacji do 20 osób - 1,2 m. Z kolei ich wysokość powinna wynosić co najmniej 2,2 m, przy czym dopuszcza się występowanie lokalnych obniżeń do wysokości 2 m.

Jedną z podstawowych różnic pomiędzy wymaganiami dla szkół i przedszkoli w zakresie warunków ewakuacji jest dopuszczalna długość dojścia ewakuacyjnego, która w strefach ZL II (przedszkola) przy zapewnionym jednym dojściu wynosi 10 m, a w przypadku stref ZL III (szkoły) - 30 m. Różnice dotyczą także maksymalnej wysokości stopni schodów, która w przedszkolach wynosi 0,15 m, a w szkołach 0,175 m oraz minimalnej szerokości spocznika schodów (odpowiednio 1,3 m i 1,5 m).

W obu przypadkach drogi ewakuacyjne powinny być oznakowane znakami ewakuacyjnymi zgodnymi z Polskimi Normami, a gdy drogi te są oświetlone wyłącznie światłem sztucznym, należy wyposażyć je w awaryjne oświetlenie ewakuacyjne. W przypadkach określonych w omawianym rozporządzeniu MI klatki schodowe przeznaczone do ewakuacji powinny być obudowane i zamykane drzwiami dymoszczelnymi oraz wyposażone w urządzenia zapobiegające zadymieniu lub służące do usuwania dymu, uruchamiane samoczynnie za pomocą systemu wykrywania dymu.

Wyposażenie w Urządzenia Przeciwpożarowe

W wielu szkołach i przedszkolach, z uwagi na powierzchnię stref pożarowych, wymagane jest także stosowanie hydrantów wewnętrznych z wężem półsztywnym o średnicy nominalnej 25 mm. Szczegółowe wymagania w tym zakresie określają przepisy rozporządzenia MSWiA z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (DzU nr 109, poz. 719 ze zm.). Przy określaniu wymagań dla tych obiektów należy uwzględniać też przepisy przeciwpożarowe dotyczące dróg pożarowych oraz przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru.

Organizacja Ewakuacji w Szkole

Warunki organizacji ewakuacji w szkole powinny być szczegółowo określone w instrukcji bezpieczeństwa pożarowego, z którą należy zapoznać całą kadrę dydaktyczną oraz wszystkich pracowników szkoły. Podstawowe zasady bezpieczeństwa, w tym warunki organizacji ewakuacji oraz sygnały alarmowe należy również przekazać uczniom, w ramach zajęć wychowawczych lub podczas apelu szkolnego, prowadzonych na początku roku szkolnego. Wskazane jest również organizowanie praktycznych ćwiczeń ewakuacyjnych w celu sprawdzenia i ewentualnie weryfikacji przyjętych procedur.

Elementy Procedury Ewakuacyjnej

Procedury ewakuacyjne powinny uwzględniać:

• wskazanie osoby upoważnionej do zarządzenia ewakuacji szkoły;
• omówienie sygnałów alarmowych;
• zadania kadry nauczycielskiej, pracowników szkoły i ochrony podczas ewakuacji;
• zasady zachowania się podczas ewakuacji;
• miejsca zbiórki ewakuowanych.

Kluczowe Zasady i Ryzyka

Problemu bezpieczeństwa pożarowego w szkołach nie można sprowadzać wyłącznie do warunków techniczno-budowlanych obiektów. Nie mniej istotne jest przestrzeganie elementarnych zasad i procedur określonych w r.o.p.b. Często wyjścia ewakuacyjne z budynku szkoły są blokowane, zamykane na klucze, kłódki, a drożne pozostaje jedynie wejście (wyjście) główne, pilnowane przez woźnego lub ochronę. Działania te, choć mają na celu ogólne bezpieczeństwo dzieci i młodzieży, odbywają się kosztem bezpieczeństwa pożarowego.

Analizując różne scenariusze zagrożeń, należy przyjąć, że największe niebezpieczeństwo dla życia i zdrowia uczniów może wystąpić w przypadku konieczności ich ewakuacji z podpiwniczenia budynku, gdzie sytuowane są z reguły szatnie, a niekiedy również stołówki. Istnieje zatem ryzyko, że w sytuacji zagrożenia pożarowego, w strefie silnego zadymienia mogą znaleźć się duże grupy dzieci i młodzieży.

Problem bezpieczeństwa pożarowego staje się szczególnie istotny w przypadku organizowania w obiekcie różnego rodzaju uroczystości szkolnych, dyskotek, studniówek. Podczas takich wydarzeń, duża liczba osób stłoczonych na niewielkiej sali gimnastycznej, często zastawionej ławkami i krzesłami, utrudnia przestrzeganie wymagań dotyczących szerokości przejść i dróg ewakuacji. Zablokowanie wyjść awaryjnych lub składowanie w nich przedmiotów dodatkowo zwiększa ryzyko tragedii.

Procedura Ewakuacyjna Krok po Kroku

1. Decyzję o zarządzeniu ewakuacji podejmuje dyrektor szkoły, zastępca dyrektora ds. administracyjnych, a pod nieobecność dyrektorów - pracownik sekretariatu.
2. Najprostszym sposobem ogłaszania alarmu ewakuacyjnego może być wykorzystanie dzwonka szkolnego, uruchomionego według znanego wszystkim uczniom i pracownikom kodu sygnału, np.: 3 dzwonki - sygnał ciągły przez 10 s z przerwą 5s. Wskazane jest montowanie w budynkach szkolnych odrębnej, prostej instalacji alarmowej składającej się z kilku, odpowiednio rozmieszczonych syren akustycznych uruchamianych ręcznie, przy wykorzystaniu przycisku. W takim przypadku zaleca się, aby dźwięk syren alarmowych wyróżniał się tonem od dzwonka szkolnego, tym samym był jednoznacznie identyfikowany jako sygnał zagrożenia i alarmu ewakuacyjnego.
3. Za ewakuację dzieci i młodzieży odpowiada kadra dydaktyczno-wychowawcza, na której spoczywa główny ciężar zapanowania nad klasą, wyprowadzenia wszystkich uczniów poza strefę zagrożenia.
4. Z chwilą załączenia alarmu ewakuacyjnego nauczyciel prowadzący zajęcia:
   • wydaje uczniom polecenie ustawienia się w zorganizowanym szyku i ewakuacji z budynku szkoły;
   • wskazuje kierunki, drogi i wyjścia ewakuacji;
   • wyznacza ucznia, który poprowadzi resztę klasy do wskazanych dróg i wyjść ewakuacyjnych;
   • liczy uczniów opuszczających klasę;
   • zabiera dziennik lekcyjny i jako ostatni opuszcza klasę;
   • na miejscu zbiórki ewakuowanych sprawdza stan osobowy uczniów;
   • informuje osobę, która zarządziła ewakuację o jej przebiegu i zakończeniu.
5. Podczas ewakuacji należy zachować ciszę, spokój, rozwagę.
6. Równocześnie z alarmowaniem o niebezpieczeństwie pożaru należy przystąpić do gaszenia pożaru będącym w dyspozycji podręcznym sprzętem gaśniczym, wewnętrzną siecią hydrantową, pamiętając o odcięciu dopływu energii elektrycznej i gazu.
7. Należy udzielić pomocy osobom poszkodowanym lub zagrożonym, a w przypadku zagrożenia zdrowia i życia ludzkiego - przeprowadzić ewakuację ludzi z budynku.
8. W miarę możliwości zabezpieczyć mienie ewakuowane osób poszkodowanych przed osobami postronnymi.
9. Do czasu przybycia jednostek ratowniczo-gaśniczych akcją kieruje osoba najbardziej opanowana i energiczna.

Podstawą prawną powyższej instrukcji są zapisy art. 4.I 9. Ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 1991 r. Nr 81 poz. 351, t.j. : Dz. U. z 2016 r. poz. 191; z późn. zm.) oraz rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. 2010 r. Nr. 109, poz. 719).

tags: #regulamin #przeciwpozarowy #na #kolonii