Hełm Strażacki: Podstawy, Rodzaje i Cechy Charakterystyczne

Hełm strażacki to najbardziej rozpoznawalny i kluczowy element wyposażenia każdego strażaka, stanowiący podstawowe akcesorium zapewniające bezpieczeństwo podczas akcji ratowniczo-gaśniczych. Jego główną funkcją jest ochrona głowy przed urazami mechanicznymi, wysoką temperaturą, płomieniem oraz substancjami ciekłymi. Hełm ma zabezpieczać również przed spadającymi przedmiotami, płonącymi elementami konstrukcji budynków oraz porażeniem prądem elektrycznym. Ponadto, hełm strażacki powinien nie tylko idealnie chronić głowę, ale także zapewniać komfort jego noszenia oraz gwarantować widoczność ratownika w trudnych warunkach.

Podstawowe Elementy Konstrukcyjne Hełmu Strażackiego

Niezależnie od przeznaczenia, hełmy strażackie składają się z kilku fundamentalnych części, które wspólnie zapewniają kompleksową ochronę.

• Skorupa

  Odpowiedzialna jest za ochronę mechaniczną i cieplną. Stanowiąca zewnętrzną część hełmu, nadaje mu zasadniczy kształt. Jej podstawowym zadaniem jest przejęcie uderzenia, częściowe pochłonięcie jego energii oraz przekazanie pozostałej części energii na więźbę. Ma także niedopuścić do kontaktu obiektów o ostrych kształtach z głową użytkownika. Aby zapewnić odpowiedni komfort noszenia oraz ochronę, najczęściej wykonana jest z duroplastów, termoplastów lub materiałów kompozytowych, wzmacnianych włóknem szklanym i aramidowym. Skorupa wewnętrzna często wykonana jest z poliuretanu, co dodatkowo zwiększa ochronę przed wysoką temperaturą i czynnikami mechanicznymi. Wykonanie z tych materiałów pozwala również na uzyskanie nowoczesnych kształtów. W zależności od typu hełmu skorupa może być wyposażona w daszek, rondo, rynienkę obciekową dla wody czy otwory wentylacyjne.

• Więźba

  Jest to wewnętrzny „stelaż”, na którym osadzona jest głowa strażaka. Więźba stanowi wewnętrzną część hełmu, przymocowaną do skorupy i stykającą się bezpośrednio z głową użytkownika. Jej zadaniem jest amortyzowanie uderzenia przyjętego przez skorupę oraz rozłożenie działających wówczas sił na możliwie największą powierzchnię górnej części głowy, aby nie doszło, w szczególności, do urazu kręgosłupa oraz wstrząśnienia mózgu. Więźby posiadają różne rodzaje regulacji obwodu głowy, najczęściej za pomocą pokręteł. Pasy nośne więźby są wykonywane z tkanych taśm poliamidowych lub poliestrowych. Uprząż w miękkim obiciu pozwala dopasować hełm do kształtu głowy, a następnie wyważyć na głowie, karku i brodzie. Specjalna wyściółka zapewnia dodatkową wygodę.

• Wizjer/Przyłbica

  To element odpowiedzialny za ochronę całej twarzy przed urazami mechanicznymi, ciepłem, odpryskami i cieczami. Współczesne wizjery są często chowane pod skorupę, co chroni je, gdy nie są używane, zmniejsza powierzchnię hełmu i redukuje ryzyko uszkodzeń. Duży i nowoczesny wizjer zapewnia doskonałą widoczność.

• Ochrona karku i szyi

  Zapewnia ochronę dla karku lub całej szyi przed płomieniem, ciepłem oraz ciekłymi materiałami. Może być wykonana ze skóry, materiałów aramidowych, PBI, aluminizowanych lub z wełny.

• Dodatkowe wyposażenie

  Hełmy strażackie są zazwyczaj wyposażone w dodatkowe elementy, takie jak latarka do hełmu, system komunikacji radiowej (zestaw łączności podhełmowej) czy potnik, mocowany po wewnętrznej stronie pasa głównego, którego zadaniem jest wchłanianie potu.

Rodzaje Hełmów Strażackich w Zależności od Specyfiki Działań

Szeroka specyfika działań straży pożarnej wymusza stosowanie środków ochrony indywidualnej dedykowanych do miejsca działań i związanych z nim zagrożeń. Dlatego też do konkretnej specyfiki działań przewidziano różne rodzaje hełmów.

• Hełmy do gaszenia pożarów w budynkach i innych obiektach (EN 443)

  Do tej specyfiki działań przewidziane są hełmy spełniające normę PN-EN 443 (Hełmy stosowane podczas walki z ogniem w budynkach i innych obiektach). Hełmy według tej normy są w stanie ochronić (w sposób mechaniczny oraz termiczny) głowę strażaka w trudnym środowisku pożaru wewnętrznego. Norma ta dzieli hełmy tego rodzaju na dwa typy:

  • Hełmy typu A

    Są to hełmy „krótkie” o tzw. pół skorupie, która nie zachodzi bezpośrednio na uszy strażaka. Ten typ hełmów nie jest certyfikowany w Polsce i nie jest dopuszczony do stosowania w środowisku pożaru wewnętrznego.

  • Hełmy typu B

    Czyli hełmy o tzw. pełnej skorupie, gdzie skorupa zakrywa uszy strażaka. Jest to najpopularniejszy typ hełmu i jedyny dopuszczony do stosowania przez jednostki ochrony przeciwpożarowej w Polsce.

• Hełmy do gaszenia pożarów na terenach niezurbanizowanych (EN 16471)

  Specyfika terenów otwartych pokrytych roślinnością (wrzosowiska, tereny trawiaste, lasy) wymaga stosowania hełmów dedykowanych do tego rodzaju działań. Hełmy przeznaczone do tego rodzaju działań powinny spełniać wymagania normy PN-EN 16471. Charakterystyczną cechą tych hełmów jest skorupa w kształcie tzw. półskorupy, najczęściej wykonana z lekkich tworzyw. W konstrukcji tej skorupy dopuszczane są również otwory wentylacyjne. Generalnie hełmy, które posiadają jedynie zgodność z normą PN-EN 16471, nie są dopuszczone do stosowania przez jednostki ochrony przeciwpożarowej w Polsce w operacjach wewnętrznych.

• Hełmy do ratownictwa technicznego (EN 16473)

  Prowadzenie działań o charakterze technicznym na drodze, w terenie miejskim lub na instalacjach technicznych, wymusza stosowanie odpowiednich hełmów. Do tego rodzaju działań przewidziane są hełmy zgodne z normą PN-EN 16473. Hełmy te są identyczne z hełmami do gaszenia roślinności w terenach otwartych, mają tzw. półskorupę, są lekkie oraz nie utrudniają działań w ciasnych przestrzeniach. Hełmy tego rodzaju spełniające normę PN-EN 16473 można stosować w polskich jednostkach ochrony przeciwpożarowej. Generalnie hełmy tego rodzaju są również zgodne z normą PN-EN 16471.

Ważne Aspekty przy Wyborze Hełmu Strażackiego

Prawidłowy dobór hełmu ochronnego jest warunkiem koniecznym osiągnięcia skutecznej ochrony głowy. Należy zwrócić uwagę na kilka kluczowych aspektów:

• Masa hełmu: Powinien być on lekki i wygodny do długiego noszenia podczas działań. Optymalna masa oscyluje w granicach 1100-1380 gramów, aby nie obciążać mięśni karku.
• Regulacja: Możliwość łatwego i szybkiego regulowania obwodu więźby (najczęściej za pomocą pokręteł) jest kluczowa dla stabilnego osadzenia hełmu na głowie.
• Łatwość konserwacji: Istotna jest łatwość czyszczenia, szczególnie pod kątem zabrudzeń i związków rakotwórczych, co wpływa na higienę i żywotność sprzętu.
• Odporność na temperaturę: Hełm powinien zachowywać swoje parametry ochronne w całym zakresie temperatur występujących na danym stanowisku pracy, w tym przy niskich temperaturach.
• Wentylacja: W przypadku pracy związanej z dużym wysiłkiem fizycznym i wysoką temperaturą otoczenia, która wiąże się z nadmiernym poceniem, należy dobrać hełm zapewniający dobrą wentylację.

Hełm Strażacki BHS: Szczegółowe Informacje

Hełm strażacki BHS jest przeznaczony do zapewnienia ochrony głowy przed zagrożeniami, które mogą wystąpić podczas zwalczania pożarów w pomieszczeniach, budynkach i innych budowlach w czasie pożarów i akcji ratowniczo-gaśniczych.

• Konstrukcja: Hełm składa się ze skorupy wykonanej w jednej wielkości. Wewnątrz skorupy zamontowane jest wyposażenie służące do pewnego osadzenia hełmu na głowie.
• Materiały: Skorupa hełmu jest odporna na wysokie temperatury, ze wzmocnionym systemem absorpcji uderzeń, wykonana z kompozytu kewlarowo-szklanego.
• Odporność:
  • Wykazuje odporność na przebicie ostrymi przedmiotami o energii 24,5 J. Badanie to jest przeprowadzane w rygorystycznych warunkach, takich jak po wstrząsie termicznym, przyspieszonym starzeniu oraz kondycjonowaniu w wodzie i w wysokiej temperaturze.
  • Badanie palności przeprowadza się w płomieniach o temperaturze 950°C po uprzednim wygrzaniu przez 15 minut, co potwierdza jego wysoką odporność na działanie ognia.

Przegląd Innych Popularnych Modeli Hełmów Strażackich

Hełm strażacki PH-5/Z-2000 (Kaliskie Zakłady Przemysłu Terenowego)

Hełm PH-5/Z-2000 przeznaczony jest do ochrony głowy przed urazami w czasie ćwiczeń i akcji ratowniczo-pożarniczych. Wykonany na licencji Szkoły Głównej Służby Pożarniczej w oparciu o normę PN-EN 443 "Hełmy strażackie".

• Skorupa: Wykonana z laminatu poliestrowo-szklanego.
• Więźba: Umożliwia regulację wysokości noszenia hełmu oraz obwodu głowy co 5 mm w zakresie 54-62 cm.
• Wyposażenie: Posiada uchylny wizjer z daszkiem oraz przypinaną rozłącznie osłonę karku.
• Kształt: Kształt hełmu umożliwia bliskie podejście do źródła ognia nawet w ciasnych pomieszczeniach.
• Ochrona: Chroni przed oddziaływaniem energii cieplnej, uderzeniami spadających lub przemieszczających się przedmiotów, uderzeniami głową w przeszkody oraz porażeniem prądem elektrycznym o wartości skutecznej napięcia do 440 V. Może być stosowany przy niskich temperaturach.
• Normy: Spełnia wymagania normy PN-EN 443 w zakresie podstawowym oraz w zakresie rozszerzonych właściwości elektrycznych (oznakowanie E2, E3) i w zakresie odporności na niskie temperatury -20 stopni Celsjusza (oznakowanie **).
• Masa: Nie przekracza 1400g.
• Kompatybilność: Umożliwia współpracę z aparatami oddechowymi typ W-70 produkcji FASER i PA-80 produkcji DRAEGER z maską panoramiczną PANORAMA NOWA typ ZS, RA, P produkcji DRAEGER, FENZY, AUER.

Hełm strażacki PACIFIC F7 (produkcji nowozelandzkiej)

Hełm Pacifik F7 jest wykonany z żywic syntetycznych zbrojonych kevlarem, pokryty farbami fluorescencyjnymi odpornymi na działanie wybranych środków chemicznych i wysokiej temperatury. Producent zapewnia dożywotnią gwarancję.

• Ochrona: Czasza hełmu całkowicie chroni głowę użytkownika, osłania całe uszy zachowując odpowiedni prześwit nie powodujący utrudnień w słyszalności. Skorupa posiada wyprofilowania zewnętrzne podnoszące wytrzymałość mechaniczną hełmu.
• Więźba: Skórzana, umożliwia płynną regulację obwodu przy pomocy specjalnego pokrętła od 54 do 64 cm.
• Osłona twarzy: Wykonana z poliwęglanu pokrytego powłokami krzemowymi, co daje zwiększoną odporność na zadrapania i oddziaływanie wysokiej temperatury. Osłona ta chowana jest w całości do wnętrza hełmu i spełnia warunki normy EN 166.
• Cechy dodatkowe: Dostępna dowolna kolorystyka. Posiada certyfikat CIOP i CNBOP, nadaje się do współpracy z wszystkimi rodzajami radiotelefonów stosowanych na świecie. Fluorescencyjne kolory, np. żółty, znacznie poprawiają widoczność ratownika.
• Uwagi eksploatacyjne: W wersji F7FK/2 zastosowano jako osłonę karku i szyi tkaninę Nomex, która wymaga czyszczenia chemicznego (maksymalnie 50 razy), co może stanowić słabszy punkt pod kątem higieny i estetyki. Inne wersje osłony szyi (żarochronne) wykonane są z materiałów o dużo większej wytrzymałości i odporności na zabrudzenia.

Hełm strażacki PAB FIRE (produkcji chorwackiej)

Wykonany według normy PN-EN 443.

• Materiały: Wykonany z wysokiej jakości materiałów niepalnych (stalpron, PC ognioodporny).
• Ochrona karku: W tylnej części hełmu wyposażony jest w kołnierz chroniący kark, wykonany z naturalnej skóry.
• Ochrona mechaniczna: Realizowana poprzez amortyzację i rozkład sił dynamicznych całego hełmu.
• Ochrona twarzy: Twarz użytkownika jest chroniona za przeźroczystą osłoną.

tags: #helm #strazacki #bhs