Na rynku dostępna jest szeroka gama różnych modeli hełmów strażackich oraz bogactwo kolorów, które może wybrać kupujący. Najczęściej spotykanymi u strażaków kolorami hełmów są czerwony, biały oraz tzw. limonkowy, czyli RAL1026. Niniejszy artykuł przybliża zasady, jakie kolory hełmów mogą nosić strażacy w Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP), Państwowej Straży Pożarnej (PSP) oraz innych jednostkach ochrony przeciwpożarowej.
Kolory hełmów strażaków Państwowej Straży Pożarnej (PSP)
W przypadku strażaków Państwowej Straży Pożarnej kolorystykę hełmów oraz ich oznakowanie regulują dwa dokumenty prawne.
Regulacje prawne dla PSP
Pierwszym dokumentem prawnym jest Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 września 2021 r. w sprawie umundurowania strażaków Państwowej Straży Pożarnej. W tym dokumencie, w rozdziale pt. „Opis ogólny wzorów środków ochrony indywidualnej”, znajduje się punkt 6. opisujący hełm dla strażaka PSP. Zgodnie z nim:
„Hełm strażacki ma kolor czerwony. Skorupa jest gładka, bez ostrych załamań, jej boczna krawędź schodzi w kierunku uszu. Hełm jest wyposażony w osłonę karku i twarzy.”
Według systemu oznaczania barw, zastosowany czerwony kolor do hełmów PSP to RAL3000.
Oznakowanie funkcyjne na hełmach PSP
Dodatkowo, zasady oznakowania osób funkcyjnych w Państwowej Straży Pożarnej określa Rozkaz nr 18 Komendanta Głównego PSP z 26 lipca 2002 roku. Zgodnie z tym rozkazem, wszyscy strażacy PSP noszą hełmy czerwone, z następującymi oznaczeniami funkcyjnymi w postaci otoków:
- Dowódcy na poziomie interwencyjnym (np. dowódca JRG, dowódca kompanii odwodu operacyjnego, dowódcy grup operacyjnych) noszą na hełmie otok koloru brązowego.
- Dowódcy na poziomie taktycznym (np. komendant powiatowy lub miejski PSP, dowódca batalionu centralnego odwodu operacyjnego, komendant szkół podoficerskich PSP) noszą na hełmie otok koloru srebrnego.
- Dowódcy na poziomie strategicznym (np. komendant główny PSP, komendant wojewódzki PSP, komendant SGPSP oraz SAPSP, dowódcy wojewódzkich brygad odwodowych, dowódca centralnego odwodu operacyjnego) noszą na hełmie otok koloru złotego.
Na hełmie z przodu powinien być również umieszczony numer jednostki (dla komend, w których jest więcej niż jedna JRG).
Kolory hełmów strażaków Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP)
W przypadku strażaków Ochotniczych Straży Pożarnych, kwestia kolorów hełmów została poruszona w porozumieniu podpisanym 1 grudnia 2010 roku w Warszawie pomiędzy Związkiem Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej a Komendą Główną Państwowej Straży Pożarnej.
Zasady kolorystyki dla OSP
W porozumieniu tym została ustalona kolorystyka hełmów: dla strażaków Państwowej Straży Pożarnej jest to kolor CZERWONY, a dla strażaków Ochotniczych Straży Pożarnych kolor BIAŁY.
Możliwość stosowania innych kolorów w OSP
Jednostki OSP mogą jednak stosować hełmy w innym kolorze niż biały. Należy wziąć pod uwagę dwa aspekty:
- Porozumienie zostało zawarte przez ZOSP z PSP, więc dotyczy tylko jednostek zrzeszonych w ZOSP.
- Każde OSP jest stowarzyszeniem i działa na podstawie statutu. Jeżeli w statucie zawarto taki szczegół jak kolor hełmów inny niż biały, to OSP ma prawo używać hełmów w opisanym kolorze.
Ważne jest, aby każdy używany hełm posiadał świadectwo dopuszczenia CNBOP (Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej). Ze względu na te dwa aspekty, wiele jednostek OSP w Polsce posiada i stosuje podczas działań hełmy, chociażby w kolorze tzw. limonkowym, czyli RAL 1026.
Oznakowanie funkcyjne na hełmach OSP
Zasady oznakowania funkcyjnego dotyczą również strażaków OSP. Wszyscy strażacy OSP noszą hełmy koloru białego, z następującymi otokami:
- Prezes Zarządu Głównego ZOSP nosi otok złoty.
- Prezesi Zarządów Wojewódzkich ZOSP noszą otok koloru srebrnego.
- Dowódcy na poziomie interwencyjnym (jednostek innych niż PSP, np. komendant gminny ZOSP, komendanci zakładowych straży pożarnych, komendanci lotniskowych straży pożarnych, naczelnicy OSP) noszą otok w kolorze brązowym.
Kolory hełmów innych jednostek ochrony przeciwpożarowej
Przepisy prawa mundurowego PSP oraz opisane porozumienie pomiędzy ZOSP i PSP nie dotyczą innych jednostek ochrony przeciwpożarowej, takich jak Wojskowe Straże Pożarne, Zakładowe Straże Pożarne, Lotniskowe Służby Ratowniczo-Gaśnicze itp.
Wszystkie te jednostki funkcjonują na odrębnych przepisach, które regulują lub mogą regulować kolorystykę stosowanych hełmów. Niemniej jednak, w kwestii otoków funkcyjnych, zastosowanie mają te same zasady, co w przypadku dowódców OSP na poziomie interwencyjnym, noszących otoki w kolorze brązowym.