Nieboczowy: Historia niezwykłego przeniesienia wsi

Geneza likwidacji starej wsi

Nieboczowy, wieś położona nad Odrą w pobliżu Raciborza, przez lata była „przeznaczona do likwidacji”. Decyzja ta wynikała z konieczności budowy zbiornika przeciwpowodziowego „Racibórz Dolny”, który ma chronić miasta takie jak Racibórz, Opole i Wrocław przed niszczycielską falą kulminacyjną. Powódź z 1997 roku, zwana powodzią stulecia, ostatecznie przypieczętowała los miejscowości. Eksperci uznali, że lepiej poświęcić jedną wieś, by uchronić wiele miast przed zalaniem.

Walka o tożsamość: od oporu do odtworzenia

Mieszkańcy Nieboczów nie poddali się bez walki. Już w 1998 roku powołano „Społeczny Komitet Obrony Mieszkańców Wsi Nieboczowy”, a w 2002 roku „Stowarzyszenie na Rzecz Obrony przed Wysiedleniem Wsi Nieboczowy”. Po latach starań i odrzuceniu koncepcji otoczenia wsi wałami, w 2007 roku zarejestrowano „Stowarzyszenie na Rzecz Odtworzenia i Rozwoju Wsi Nieboczowy”. Mieszkańcy przestali walczyć o pozostanie w starym miejscu, a zaczęli zabiegać o przeniesienie i zachowanie wspólnoty w nowej lokalizacji.

Proces ten, trwający ponad dwie dekady, był pionierski w skali kraju. Po raz pierwszy w Polsce proces przesiedleń i budowa nowej wsi zostały przeprowadzone przez jednostkę samorządu terytorialnego - Gminę Lubomia. Dzięki pożyczce z Banku Światowego sfinansowano nie tylko budowę domów, ale także infrastrukturę, nowy kościół, ośrodek sportu, przedszkole oraz nową remizę.

Nowe Nieboczowy: nowoczesność i tradycja

Nowa wieś powstała 7 kilometrów od starej lokalizacji, na terenie gminy Lubomia (sołectwo Syrynia). Oficjalne otwarcie miało miejsce 8 września 2019 roku. Nowe Nieboczowy są często nazywane najnowocześniejszą wsią w Polsce.

Infrastruktura i obiekty użyteczności publicznej

W nowej miejscowości odtworzono wszystkie funkcje społeczne. Kluczowym obiektem jest Wiejski Dom Kultury „Dom im. Bohaterskich Nieboczowików”, w którym mieszczą się:

• Nowa remiza strażacka
• Przedszkole
• Sala tradycji (sołtysówka)
• Klub dla młodzieży
• Duża sala widowiskowa

Dziedzictwo i życie parafialne

Szczególną wagę przywiązano do zachowania pamięci. Ekshumowano szczątki 598 osób ze starego cmentarza i przeniesiono je w nowe miejsce. Wyposażenie starego kościoła - ołtarze, chrzcielnica, ambona i dzwony - zostało odrestaurowane i przeniesione do nowej, trzeciej już w historii parafii świątyni. Warto wspomnieć, że w nowym kościele znalazło się miejsce dla odrestaurowanej figurki św. Nepomucena, która dawniej stała w przydrożnej kapliczce.

Czy doświadczenie Nieboczów jest uniwersalne?

Nieboczowy stały się wzorem dla innych miejscowości zagrożonych wysiedleniem. Przedstawiciele gmin Lądek-Zdrój i Stronie Śląskie odwiedzili wieś, aby poznać proces przeniesienia. Choć nowa miejscowość budzi podziw, samorządowcy podkreślają, że specyfika nizinnego terenu Nieboczów różni się od terenów górskich, co sprawia, że przeniesienie modelu 1:1 nie zawsze jest możliwe.

Mimo nostalgii za „starymi” Nieboczowami, większość mieszkańców docenia nowe warunki życia. Proces ten pokazał, że dzięki determinacji i współpracy z samorządem, nawet w obliczu dramatycznej konieczności opuszczenia domu, można zachować wspólnotę i stworzyć przestrzeń do rozwoju kolejnych pokoleń.

tags: #nieboczowy #nowa #remiza