Hełm strażacki to najbardziej rozpoznawalny element wyposażenia strażackiego, a jego rola w ochronie życia i zdrowia strażaka jest nieoceniona. Główną funkcją hełmu jest ochrona głowy przed urazami mechanicznymi, wysoką temperaturą, płomieniem oraz substancjami ciekłymi. Hełmy strażackie nie tylko chronią głowę, ale również zapewniają wysoki komfort noszenia, co jest kluczowe podczas długotrwałych i wymagających akcji.
Podstawowe Funkcje i Znaczenie Hełmu Strażackiego
W pracy strażaka bezpieczeństwo jest kwestią nadrzędną, ponieważ podczas codziennego wykonywania obowiązków zawodowych są oni narażeni na różnorodne zagrożenia, często pracując w trudnych, wręcz ekstremalnych warunkach. Ruiny budynków, spadające odłamki, gałęzie drzew grożących zawaleniem - to tylko kilka z przykładów zagrożeń dla życia strażaka. Dlatego tak ważna jest ochrona osobista, a w szczególności głowy, w czasie wyjazdów do akcji. Hełmy strażackie stanowią kluczowy element ochrony indywidualnej, zabezpieczając głowę, oczy, kark i szyję przed wieloma czynnikami.
Certyfikowane hełmy strażackie gwarantują wysoki poziom izolacji elektrycznej, odporności chemicznej oraz odporności na temperaturę. Ich zadaniem jest ochrona przed urazami mechanicznymi, wysoką temperaturą, różnymi substancjami chemicznymi i zadymieniem. Dodatkową zaletą jest wysoki komfort użytkowania, jaki nowoczesny sprzęt strażacki zawdzięcza zastosowaniu wysokiej jakości materiałów i nowoczesnych technologii. W realnych warunkach operacyjnych hełm strażacki narażony jest na działanie wysokiej temperatury, uderzenia, opady, zadymienie oraz hałas.
Elementy Składowe Hełmu Strażackiego
Każdy hełm strażacki składa się z kilku kluczowych elementów, które wspólnie zapewniają kompleksową ochronę.
Skorupa
Skorupa jest odpowiedzialna za ochronę mechaniczną i cieplną głowy. Aby zapewnić odpowiedni komfort noszenia oraz ochronę, najczęściej wykonana jest z duroplastów lub termoplastów. Wykonanie z tych materiałów pozwala także na uzyskanie nowoczesnych kształtów. Zewnętrzna część hełmu jest często wytwarzana metodą wtryskową z kompozytowego tworzywa.
Więźba
Więźba, czyli wewnętrzny „stelaż”, na którym osadzona jest głowa strażaka. Jej zadaniem jest amortyzacja uderzeń i rozłożenie siły w taki sposób, aby nie doszło, w szczególności, do urazu kręgosłupa oraz wstrząśnienia mózgu. Więźby posiadają różne rodzaje regulacji obwodu głowy, co umożliwia dopasowanie hełmu do indywidualnych potrzeb użytkownika.
Wizjer/Przyłbica
Wizjer lub przyłbica to element odpowiedzialny za ochronę całej twarzy i oczu przed urazami mechanicznymi, ciepłem, odpryskami i cieczami. Obecnie element ten jest często chowany pod skorupę, co chroni go, gdy nie jest używany przy działaniach związanych z uszkodzeniami mechanicznymi i ciepłem. Dodatkowo zmniejsza to powierzchnię hełmu.
Ochrona Karku i Szyi
Ochrona karku zapewnia ochronę dla karku lub, w zależności od zastosowanej wersji, dla całej szyi. Chroni ona przed płomieniem, ciepłem oraz ciekłymi materiałami. Może być wykonana ze skóry, materiałów aramidowych, PBI, aluminizowanych lub z wełny.
Rodzaje Hełmów Strażackich w Zależności od Zastosowania
Szeroka specyfika działań straży pożarnej wymusza stosowanie środków ochrony indywidualnej dedykowanych do miejsca działań i zagrożeń z nim związanych. Dlatego też do konkretnej specyfiki działań przewidziano różne rodzaje hełmów. Generalnie, można wyróżnić hełmy bojowe, przeznaczone głównie do działań gaśniczych w warunkach wysokiego zagrożenia termicznego, oraz hełmy techniczne, wykorzystywane przy akcjach ratowniczych, w tym drogowych i wysokościowych.
Hełmy do Gaszenia Pożarów w Budynkach
Do tej specyfiki działań przewidziane są hełmy spełniające normę EN 443 (Hełmy stosowane podczas walki z ogniem w budynkach i innych obiektach). Hełmy według tej normy są w stanie ochronić (w sposób mechaniczny oraz termiczny) głowę strażaka w trudnym środowisku pożaru wewnętrznego. Norma ta dzieli hełmy tego rodzaju na dwa typy:
- Hełmy typu A - są to hełmy „krótkie” o tzw. półskorupie, która nie zachodzi bezpośrednio na uszy strażaka. Ten typ hełmów nie jest certyfikowany w Polsce i nie jest dopuszczony do stosowania w środowisku pożaru wewnętrznego.
- Hełmy typu B - czyli hełmy o tzw. pełnej skorupie, gdzie skorupa zakrywa uszy strażaka. Jest to najpopularniejszy typ hełmu i jedyny dopuszczony do stosowania przez jednostki ochrony przeciwpożarowej w Polsce.
Hełmy do Gaszenia Pożarów Roślinności (Tereny Niezurbanizowane)
Specyfika terenów otwartych pokrytych roślinnością (wrzosowiska, tereny trawiaste, lasy) wymaga stosowania hełmów dedykowanych do tego rodzaju działań. Hełmy przeznaczone do tego celu powinny spełniać wymagania normy EN 16471 (hełmów do gaszenia pożarów na terenach niezurbanizowanych).
Charakterystyczną cechą tych hełmów jest skorupa o kształcie tzw. półskorupy, najczęściej wykonana z lekkich tworzyw. W konstrukcji tej skorupy dopuszczane są również otwory wentylacyjne. Hełmy posiadające jedynie zgodność z normą EN 16471 nie są dopuszczone do stosowania przez jednostki ochrony przeciwpożarowej w Polsce jako hełmy bojowe.
Hełmy do Ratownictwa Technicznego
Prowadzenie działań o charakterze technicznym na drodze, w terenie miejskim lub na instalacjach technicznych, wymusza stosowanie odpowiednich hełmów. Do tego rodzaju działań przewidziane są hełmy zgodne z normą EN 16473 (hełmy do ratownictwa technicznego). Hełmy tego rodzaju są podobne do hełmów do gaszenia roślinności w terenach otwartych: mają tzw. półskorupę, są lekkie oraz nie utrudniają działań w ciasnych przestrzeniach. Hełmy spełniające normę EN 16473 można stosować w polskich jednostkach ochrony przeciwpożarowej, a często są one również zgodne z normą EN 16471.
To nie jest zawód, to służba i powołanie. Międzynarodowy Dzień Strażaka 4 maja 2018. #DZIĘKUJEMY
Materiały Stosowane w Produkcji Hełmów Strażackich
Materiały stosowane do produkcji hełmów ochronnych zmieniały się na przestrzeni lat. Dawniej były to metal i skóra, natomiast dziś używane są lekkie i bardzo trwałe tworzywa, odporne nie tylko na same uderzenia, ale i wysoką temperaturę. Zewnętrzna część hełmu jest często wytwarzana metodą wtryskową z kompozytowego tworzywa. Wewnątrz hełmu coraz częściej znajduje się poliuretan, który chroni przed wysoką temperaturą i uszkodzeniami mechanicznymi. Dziś stosuje się również włókno szklane i aramidowe, których zadaniem jest także ochrona przed wysoką temperaturą. Hełmy wykonywane są z materiałów kompozytowych, termoplastycznych lub aramidowych.
Kluczowe Aspekty Przy Wyborze Hełmu Strażackiego
Wybierając hełm strażacki, należy zwrócić uwagę na kilka istotnych cech, które wpływają na bezpieczeństwo i komfort użytkowania.
Waga i Komfort Noszenia
Hełm powinien być lekki i wygodny, ponieważ rzadko zdarza się, że strażak zakłada hełm na pół godziny lub godzinę. Z reguły ten sprzęt towarzyszy mu przez kilka albo kilkanaście godzin, dlatego powinien nie tylko odpowiednio chronić, ale także być lekki, wygodny i zapewniać pełen komfort noszenia. Idealna masa hełmu powinna wynosić około 1100-1200 gramów.
Regulacja i Dopasowanie
Możliwość łatwego i szybkiego regulowania obwodu więźby to kolejna ważna cecha. Najczęściej stosowanym systemem do szybkiej regulacji są różnego rodzaju pokrętła, które pozwalają na precyzyjne dopasowanie hełmu do głowy użytkownika.
Łatwość Konserwacji
Łatwość konserwacji, szczególnie pod kątem zabrudzeń i związków rakotwórczych, jest kluczowa dla utrzymania higieny i bezpieczeństwa strażaka.
Dodatkowe Wyposażenie i Akcesoria
Hełmy strażackie mogą być opcjonalnie wyposażone w szereg dodatkowych elementów, które znacząco rozszerzają zakres ich zastosowań i dodatkowo zwiększają komfort pracy. Różne modele mogą posiadać wyposażenie dodatkowe, takie jak: latarki, okulary przyciemniane lub przezroczyste, adaptery do mocowania masek i latarek bocznych, a nawet kamery termowizyjne. Niektóre modele mogą posiadać również system komunikacji radiowej.