Hełm strażacki to najbardziej rozpoznawalny element wyposażenia strażackiego, którego główną funkcją jest ochrona głowy strażaka przed urazami mechanicznymi, wysoką temperaturą, płomieniem oraz substancjami ciekłymi. Powinien nie tylko chronić głowę, ale także zapewniać komfort noszenia.
Podstawowe Elementy Hełmu Strażackiego
Każdy nowoczesny hełm strażacki składa się z kilku kluczowych elementów, które wspólnie zapewniają maksymalne bezpieczeństwo użytkownika:
Skorupa
Odpowiedzialna jest za ochronę mechaniczną i cieplną. Aby zapewnić odpowiedni komfort noszenia oraz ochronę, najczęściej wykonana jest z duroplastów lub termoplastów. Wykonanie z tych materiałów pozwala także na uzyskanie nowoczesnych kształtów.
Więźba
Jest to wewnętrzny „stelaż”, na którym osadzona jest głowa strażaka. Jej zadaniem jest amortyzacja uderzeń i rozłożenie siły w taki sposób, aby nie doszło, w szczególności, do urazu kręgosłupa oraz wstrząśnienia mózgu. Więźby posiadają różne rodzaje regulacji obwodu głowy.
Wizjer/Przyłbica
Ten element jest odpowiedzialny za ochronę całej twarzy przed urazami mechanicznymi, ciepłem, ale także przed odpryskami i cieczami. Obecnie element ten jest chowany pod skorupę, co chroni go, gdy nie jest używany przy działaniach związanych z uszkodzeniami mechanicznymi i ciepłem. Dodatkowo zmniejsza powierzchnię hełmu.
Ochrona Karku
Zapewnia ochronę dla karku lub też, w zależności od zastosowanej wersji, ochronę dla całej szyi. Chroni przed płomieniem, ciepłem oraz ciekłymi materiałami. Może być wykonana ze skóry, materiałów aramidowych, PBI, aluminizowanych lub z wełny.
Rodzaje Hełmów Strażackich w Zależności od Specyfiki Działań
Szeroka specyfika działań straży pożarnej wymusza stosowanie środków ochrony indywidualnej dedykowanych do miejsca działań i zagrożeń z nim związanych. Dlatego też do konkretnej specyfiki działań przewidziano różne rodzaje hełmów.
Gaszenie Pożarów w Budynkach
Do tej specyfiki działań przewidziane są hełmy spełniające normę EN 443 („Hełmy stosowane podczas walki z ogniem w budynkach i innych obiektach”). Hełmy według tej normy są w stanie ochronić (w sposób mechaniczny oraz termiczny) głowę strażaka w trudnym środowisku pożaru wewnętrznego. Norma ta również dzieli hełmy tego rodzaju na dwa typy:
- Hełmy typu A - są to hełmy „krótkie” o tzw. półskorupie, która nie zachodzi bezpośrednio na uszy strażaka. Ten typ hełmów nie jest certyfikowany w Polsce i nie są one dopuszczone do stosowania w środowisku pożaru wewnętrznego.
- Hełmy typu B - czyli hełmy o tzw. pełnej skorupie, gdzie skorupa zakrywa uszy strażaka. Jest to najpopularniejszy typ hełmu i jedyny dopuszczony do stosowania przez jednostki ochrony przeciwpożarowej w Polsce.
Gaszenie Pożarów Roślinności
Specyfika terenów otwartych pokrytych roślinnością (wrzosowiska, tereny trawiaste, lasy) wymaga m.in. stosowania hełmów dedykowanych do tego rodzaju działań. Hełmy przeznaczone do tego rodzaju działań powinny spełniać wymagania normy EN 16471 (hełmów do gaszenia pożarów na terenach niezurbanizowanych). Charakterystyczną cechą tych hełmów jest skorupa w kształcie tzw. półskorupy, najczęściej wykonana z lekkich tworzyw. W konstrukcji tej skorupy dopuszczane są również otwory wentylacyjne. Hełmy, które posiadając jedynie zgodność z normą EN 16471, nie są dopuszczone do stosowania przez jednostki ochrony przeciwpożarowej w Polsce.
Działania Techniczne
Prowadzenie działań o charakterze technicznym (na drodze, w terenie miejskim lub na instalacjach technicznych) wymusza także stosowanie odpowiednich hełmów. Do tego rodzaju działań przewidziane są hełmy zgodne z normą EN 16473 (hełmy do ratownictwa technicznego). Hełmy tego rodzaju są identyczne z hełmami do gaszenia roślinności w terenach otwartych. Mają tzw. półskorupę, są lekkie oraz nie utrudniają działań w ciasnych przestrzeniach. Hełmy tego rodzaju spełniające normę EN 16473 można stosować w polskich jednostkach ochrony przeciwpożarowej. Generalnie hełmy tego rodzaju również są zgodne z normą EN 16471.
Na Co Zwrócić Uwagę Przy Wyborze Hełmu?
Wybierając hełm strażacki, należy zwrócić uwagę na kilka kluczowych aspektów:
- Masa hełmu: Powinien być on lekki i wygodny, aby zapewnić komfort podczas długiego noszenia w trakcie działań. Jego masa powinna wynosić około 1100-1200 gramów.
- Regulacja więźby: Ważna jest możliwość łatwego i szybkiego regulowania obwodu więźby. Najczęściej stosowanym systemem do szybkiej regulacji są różnego rodzaju pokrętła.
- Łatwość konserwacji: Istotna jest łatwość konserwacji, szczególnie pod kątem zabrudzeń i związków rakotwórczych.
Hełm służy do zabezpieczenia głowy strażaka przed uderzeniami, spadającymi przedmiotami i płonącymi elementami konstrukcji budynków. Dlatego powinien być w sposób prawidłowy osadzony i zamocowany na głowie oraz spełniać odpowiednie wymagania techniczne.
Wybrane Modele Hełmów Strażackich
Hełm strażacki PH-5/Z-2000 (Kalisz)
Hełm strażacki PH-5/Z-2000 przeznaczony jest do ochrony głowy przed urazami w czasie ćwiczeń i akcji ratowniczo-pożarniczych. Wykonany jest na licencji Szkoły Głównej Służby Pożarniczej w oparciu o PN-EN 443 „Hełmy strażackie”. Skorupa hełmu wykonana jest z laminatu poliestrowo-szklanego. Pewne osadzenie na głowie zapewnia więźba, umożliwiająca regulację wysokości noszenia hełmu oraz obwodu głowy co 5 mm w zakresie 54-62 cm. Hełm wyposażony jest w uchylny wizjer z daszkiem oraz przypinaną rozłącznie osłonę karku. Kształt hełmu umożliwia bliskie podejście do źródła ognia nawet w ciasnych pomieszczeniach.
Hełm chroni przed:
- oddziaływaniem energii cieplnej,
- uderzeniami spadających lub przemieszczających się przedmiotów oraz uderzeniami głową w przeszkody,
- porażeniem prądem elektrycznym o wartości skutecznej napięcia do 440 V.
Może być stosowany przy niskich temperaturach. Hełm spełnia wymagania normy PN-EN 443 w zakresie podstawowym oraz w zakresie rozszerzonych właściwości elektrycznych (oznakowanie E2, E3) i w zakresie odporności na niskie temperatury -20 stopni Celsjusza (oznakowanie **). Masa hełmu nie przekracza 1400g. Umożliwia współpracę z aparatami oddechowymi typ W-70 produkcji FASER i PA-80 produkcji DRAEGER z maską panoramiczną PANORAMA NOWA typ ZS, RA, P produkcji DRAEGER, FENZY, AUER.
Hełm strażacki PACIFIC F7 / F7F (Nowa Zelandia)
Hełm PACIFIC F7 wykonany jest z żywic syntetycznych zbrojonych kevlaram. Pokryty jest farbami fluorescencyjnymi odpornymi na działanie wybranych środków chemicznych i wysokiej temperatury. Producent zapewnia dożywotnią gwarancję. Czasza hełmu całkowicie chroni głowę użytkownika, osłaniając całe uszy przy zachowaniu odpowiedniego prześwitu, nie powodującego utrudnień w słyszalności. Skorupa posiada wyprofilowanie zewnętrzne podnoszące wytrzymałość mechaniczną hełmu. Skórzana więźba umożliwia płynną regulację obwodu przy pomocy specjalnego pokrętła od 54 do 64 cm. Osłona oczu i twarzy wykonana jest z poliwęglanu pokrytego powłokami krzemowymi, co daje zwiększoną odporność na zadrapania i oddziaływanie wysokiej temperatury. Osłona ta chowana jest w całości do wnętrza hełmu i spełnia warunki normy EN 166. Kolorystyka hełmu jest dowolna w zależności od zamówienia. Hełm F7 posiada certyfikat CIOP i CNBOP i nadaje się do współpracy z wszystkimi rodzajami radiotelefonów stosowanych na świecie.
Model PACIFIC F7F, wykonany w technologii kompozytowej z KEVLARem jako głównym składnikiem, również posiada chowającą się w skorupie osłonę twarzy z poliwęglanu. Jest przeznaczony do stosowania w ochronie przeciwpożarowej i ratownictwie technicznym. Chroni przed energią cieplną, urazami mechanicznymi oraz porażeniem prądem elektrycznym o napięciu do 440V. Konstrukcja zapewnia wysoką ergonomię noszenia i użytkowania, a konfekcja uszyta jest z miękkiej skóry nie powodującej otarć głowy. Wizjer umieszczony na zewnątrz chroni oczy przed rozbłyskami, oślepieniem, wysoką temperaturą i bliskim kontaktem z ogniem. Zamontowano system płynnej regulacji obwodu głowy w zakresie 54-62 cm. Może być stosowany w niskich temperaturach. Posiada zaczepy do współpracy z aparatami oddechowymi, przypinany rozłącznie kołnierz ze skóry oraz możliwość montażu latarki. Umożliwia współpracę z nowoczesnymi aparatami łączności. Dostępne kolory: czerwony, biały. Okres użytkowania hełmu to czas do zużycia technicznego.
Hełm strażacki PAB FIRE (Chorwacja)
Hełm PAB FIRE wykonany jest z wysokiej jakości materiałów niepalnych (stalpron, PC ognioodporny) i odpowiada normie EN 443/PN. W tylnej części hełmu wyposażony jest w kołnierz chroniący kark, wykonany z naturalnej skóry. Mechaniczna ochrona jest realizowana poprzez amortyzację i rozkład sił dynamicznych całego hełmu. Twarz użytkownika jest chroniona za przezroczystą osłoną. Przeznaczony do ochrony głowy przed urazami w czasie akcji i ćwiczeń ratowniczo-pożarniczych. Hełm uzyskał certyfikat oceny typu WE nr WE/S/933/2007 wydany przez CIOP jednostkę notyfikowaną nr 1437 oraz Świadectwo Dopuszczenia nr 0004/2007 wydane przez CNBOP w Józefowie.
Hełm strażacki CALISIA typ AK-06/2009 i AK/10 (Polska)
Hełm strażacki CALISIA typ AK-06/2009 jest skonstruowany i produkowany zgodnie z wymogami dyrektywy 89/686/EWG i normy PN-EN 443:2008. Konstrukcja hełmu i użyte materiały gwarantują maksymalną ochronę głowy użytkownika. Skorupa hełmu jest wykonana z kompozytu kewlarowo-szklanego. Wizjer, wsuwany do wnętrza hełmu, wykonany jest z tworzywa o podwyższonych parametrach termicznych, odpornego na działanie wysokiej temperatury, płomienia, chemikaliów oraz na zarysowania.
Hełm strażacki CALISIA typ AK/10 również jest skonstruowany i produkowany zgodnie z wymogami dyrektywy 89/686/EWG i normy EN 443:2008. Przeznaczony jest do ochrony głowy i twarzy podczas czynności wykonywanych przez strażaków. Chroni przed oddziaływaniem energii cieplnej oraz przed porażeniem prądem elektrycznym o wartości skutecznej napięcia do 440 V. Może być stosowany w zakresie temperatur powyżej -20 C. Skorupa hełmu wykonana z tworzywa sztucznego posiada wewnętrzną wykładzinę ochronną ze sztywnej pianki. System Rachet umożliwia szybkie dopasowanie i pewne umocowanie hełmu na głowie, dopasowując się do obwodu głowy użytkownika w zakresie od 58 do 64 cm. Wizjer wykonany z bezbarwnego poliwęglanu o grubości nominalnej 2,5 mm, posiada obustronnie napyloną powłokę z metalu w kolorze złocistym. Wyposażony dodatkowo w gogle stanowiące integralną część hełmu oraz aluminizowaną osłonę karku. Hełm dostosowany jest do współpracy z wyposażeniem radiokomunikacyjnym oraz maskami do aparatów powietrznych (maski mogą być wykonane w wersji z adapterami przyłączeniowymi lub paskami nagłownymi). Istnieje możliwość zamocowania latarki.
Hełm strażacki MSA GALLET F1 SF (Francja)
W oparciu o oryginalny Hełm F1, MSA GALLET opracowało nowy F1 SF - hełm specjalnie dla straży pożarnej na całym świecie. F1 SF posiada zintegrowane uchwyty na lampy po obu stronach. Adapter maski KITFIX można regulować w kilku punktach dla większej wygody podczas noszenia maski. To nowoczesne hełmy pożarnicze spełniające najwyższe wymagania odnośnie wytrzymałości. Zakres stosowania w temperaturach: od -40 do 140 st. C. Odporność na promieniowanie cieplne: 14 kW/m kw. Klasyfikacja właściwości elektrycznych wg E3 (najwyższa). Klasyfikacja odporności na niskie temperatury **** (najwyższa). Materiał: skorupa wykonana z tworzywa PA/ABS. Wielkość: regulowana pokrętłem umożliwiającym łatwą regulację obwodu głowy bez zdejmowania hełmu. Waga: 1,35 kg. Kolory hełmów: czerwony, biały. Przyłbice standardowo pokrywane są lakierem antymgielnym oraz powłoką przeciw zarysowaniom.
Starsze modele, takie jak F1E12 (czasza malowana) czy F1E14 (czasza niklowana), były poprzednikami. Model F1SF15 odnosi się do malowanej czaszy GAN2300 oraz niklowanej GAN2400. Każdy kolejny numer w nazwie modelu informuje o drobnych ulepszeniach. Hełm F1 SF spełnia wymagania nowej normy EN 443:2008.
Nowe Normy i Certyfikacja
Hełm strażacki CALISIA typ AK-06/2009 przeszedł z wynikiem pozytywnym wszystkie badania przewidziane nową normą europejską EN 443:2008. Norma ta wymaga znacznie bardziej rygorystycznych badań niż jej poprzednie wydanie, obejmując m.in.:
- badanie palności w płomieniach o temperaturze 950 °C ±50 °C,
- badanie odporności na wylewanie stopionego żelaza,
- badanie odporności wizjera na chemikalia (kwas solny, wodorotlenek sodu, P-xylen, n-heptan, butan),
- badanie odporności na działanie strumienia cieplnego 14 kW/m² w czasie 480 s,
- badanie odporności na przebicie o podwyższonych parametrach: energia 24,5 J, w temperaturze -30°C i 50°C,
- badanie amortyzacji uderzenia w ekstremalnych warunkach.
odnowienie hełmów strażackich
Doświadczenia Użytkowników i Porównania
Użytkownicy wskazują, że zmodernizowane hełmy Calisia są wygodniejsze i lepiej leżą na głowie. Przyłbica również jest oceniana pozytywnie, nie parując tak jak w przypadku niektórych modeli Pab-Fire. Uchwyt na latarkę mógłby być mocniejszy. Systemy regulacji obwodu głowy są skuteczne, choć ustawianie głębokości za pomocą rzepów bywa czasami niezbyt praktyczne i mogą się one odpiąć. Ogólnie Calisia AK-06 jest oceniana wysoko.
W porównaniach, sztywność i rozwiązania techniczne osłony twarzy w hełmach Pacific F7 są uznawane za konkurencyjne w stosunku do hełmów "kaliskich". Koncepcja chowanej do wewnątrz osłony twarzy w Pacific F7 powoduje znacznie mniejsze narażenie na ewentualne uszkodzenia. Zakupione hełmy fluorescencyjne w kolorze żółtym znacznie poprawiają widoczność ratownika, choć trwałość warstwy farby fluorescencyjnej, mimo 6-letniej gwarancji producenta, jest jeszcze poddawana ocenie.
W użytkowanych hełmach Pacific F7FK/2 zastosowano jako osłonę karku i szyi tkaninę Nomex, która w ocenie użytkowników stanowi najsłabszy punkt. Tkaninę tę można czyścić tylko chemicznie, co najwyżej 50 razy. Jasne kolory osłony poważnie utrudniają utrzymanie estetyki, a instrukcja producenta zaleca jej wymianę po 50 "praniach". Inne wersje osłony szyi (żarochronne) wykonane są z materiałów o dużo większej wytrzymałości i odporności na zabrudzenia.
Gallety są powszechnie używane na całym świecie. Niektórzy użytkownicy zgłaszali, że uchwyty do latarek w modelach F1E mogą się luzować. Kadeci w CSPSP (Centralna Szkoła Państwowej Straży Pożarnej) używają hełmów produkcji chorwackiej firmy PAB-PLASTIKA, takich jak Pab-fire czy Diamond.