Artykuł przedstawia historię wsi Zabiele oraz bogatą działalność i rozwój Ochotniczej Straży Pożarnej w tej miejscowości, od jej początków po współczesność. Jednostka OSP Zabiele aktywnie uczestniczy w życiu lokalnej społeczności, zapewniając bezpieczeństwo i promując kulturę pożarniczą.
Zabiele - Rys Historyczny Wsi
Dzieje wschodniego Mazowsza od czasów powstania państwa polskiego do XIV wieku są jeszcze słabo znane. Brak prawie źródeł pisanych, w których można by było znaleźć cokolwiek dotyczącego tego terenu. Pomocą jedynie służą badania nad nazwami miejscowości oraz właściwie dopiero rozpoczynające się badania archeologiczne na tych ziemiach. Historia naszych terenów sięga aż do panowania dynastii Piastów na ziemiach polskich. Książęta mazowieccy większość ziem rozdali drobnej szlachcie przenoszącej się z okolic Zakroczymia, Wyszogrodu i Ciechanowa na nowo kolonizowane ziemie.
W dniu 28 sierpnia 1413 roku Książę Janusz I, przebywając w Miastkowie, potwierdził sprzedaż wójtostwa we wsi książęcej Zabiele, dokonanej przez mieszczan nowogrodzkich Jakuszowi, wójtowi z Borkowa. Za to wójtostwo Jakusz zapłacił nowogrodzkim mieszczanom 200 kop groszy. Jak wynika z powyższych transakcji, Zabiele było wsią książęcą. Jej powstanie datuje się na koniec XIV lub początek XV wieku. Jak na owe czasy była to duża wieś.
W 1565 roku Zabiele liczyło 50 włók ziemi, w tym 6 włók ziemi wójtowskiej. Wieś zamieszkiwało 63 kmieci z rodzinami. Poza tym wieś liczyła 13 karczm. Karczmarze byli zobowiązani do dawania po 3 sędy piwa rocznie na łomżyński książęcy dwór.
Mieszczanie kolneńscy występowali w księgach sądowych w sprawie dotyczącej wójtostwa we wsi książęcej Zabiele. Dobiesław, wójt w Zabielu, miał zapłacić 18 kop groszy za dwa łany wójtostwa w Zabielu swojej siostrzenicy Małgorzacie, córce nieżyjącego Stanisława, wójta z Zabiela, a żonie Mikołaja, mieszczanina z Kolna. Układ doszedł do skutku za pomocą arbitrów. W 1525 roku król Zygmunt I Stary wydanym dekretem rozstrzygnął sprawę wójtostwa w Kolnie między Wojciechem Zabielskim a Mikołajem Minde. Zabielscy byli właścicielami od 1480 roku. W 1546 roku część wójtostwa kolneńskiego została nadana Mikołajowi Skrodzkiemu z Rudy, a druga część Wojciechowi Zabielskiemu z Zabiela. W 1550 roku Zygmunt August nadał Hieronimowi Modliszewskiemu miano starosty kolneńskiego. Ze wstawiennictwem królowej Bony w 1554 roku również miały miejsce istotne wydarzenia, podobnie jak w 1556 roku.
W czasie pomiarów dokonywanych w XVI wieku dochodziło często do ujawniania nadwyżek posiadanych gruntów. W ziemi łomżyńskiej wiele włók w tym czasie zostało przemierzonych przez ks. Adama Pilchowskiego. Nadwyżki po przeprowadzonym we wsi Zabiele pomiarze włók zostały przez Zygmunta Augusta w 1559 roku. W 1569 roku mieszkańcy Zabiela płacili 246 florenów podatku do skarbu państwa, płacili również dziesięcinę na rzecz kościoła św. Katarzyny w Kolnie. Zabiele było wsią, która przynosiła wysokie dochody posiadaczom i dzierżawcom, z czynszem i daninami dawała dochód 435 florenów. W 1636 roku ,,dla spustoszenia'' wiele włók było nieuprawianych.
Trudne Czasy i Walki o Niepodległość
Czas wojen szwedzkich był dla wsi Zabiele bardzo trudnym okresem. W 1673 roku obraz wsi był zły. Poniosła ona duże zniszczenia i pozostała w niej bardzo mała liczba ludzi. Od około 1777 roku trwały spory pomiędzy włościanami a nadzorcami dóbr w okolicach Kolna. Jedna z tych spraw trafiła 3 czerwca 1782 roku aż na sąd ,,zadworny''. Dotyczyła ona sporów między granicami wsi: Zabiele, Kupiski, Dobrylas, Czornia, Lipniki, Łyse, Szafranki, Łączki, Grodzkie, Cieloszka, Czerwone i Cieciory w leśnictwie kupiskim a posesorem tegoż leśnictwa księciem Antonim Sułkowskim.
Na tym terenie od 1860 roku działała miejscowa żandarmeria narodowa, nazywana przez Rosjan "żandarmerią wieszającą". Zadaniem tej pieszej formacji było werbowanie ochotników do powstańczych oddziałów, obserwacje ruchów nieprzyjaciela i ułatwienie funkcjonowania urzędnikom organizacji narodowej. W skład tej formacji wchodził także mieszkaniec Zabiela - Franciszek Stodup, który działał po 8 listopada 1863 roku. Mało kto wie, że Zabiele również było miejscem, w którym dokonywały się wyroki na powstańcach, partyzantach i donosicielach. Przykładem tego może być wydarzenie z 30 marca 1864 roku, gdy to na własnym podwórzu powieszono wówczas 30-letniego Stanisława Klamę za udział w wykonywaniu wyroku na Piwowarskim.
Głośnym echem odbiło się wydarzenie z 1905 roku, gdy uczniowie i nauczyciele ze szkoły początkowej wystąpili przeciwko szkole carskiej. Niszczono portrety, domagano się również języka polskiego w szkołach i urzędach, starano się kolportować konspiracyjną prasę. Wsie były bardzo buntowniczo nastawione do carskiego zaborcy. 27 stycznia gubernator łomżyński doniósł generalnemu gubernatorowi w Warszawie M. J. Czertkowi o zniszczeniu rządowych tablic z godłem i rosyjskojęzycznymi napisami, a także wybiciu szyb w szkole początkowej.
W 1919 roku podczas II wojny światowej działał kolneński oddział Armii Krajowej, który swoją placówkę miał także w Zabielu, a jej dowódcą był por. rez. Sielawa z Zabiela. Jedną z form walki była dyskryminacja na odcinku oświaty i kultury. Wobec niemożności jawnego nauczania, zorganizowano polskie tajne nauczanie z zakresu szkoły podstawowej i średniej. W Zabielu ludźmi, którzy zajmowali się kształceniem dzieci i młodzieży, byli: Józefa Bazydło, Leokadia Ludwika Jakubowska (posłanka na sejm w latach 1960-64), Janina Kacprzak, Halina Komorowska, Florentyna Rainko i Józefa Samul. Do jednych z ważniejszych akcji AK w pobliżu Kolna był atak na pociąg kolejki wąskotorowej, w którym przewożono 13 aresztowanych członków NSZ. Odbyło się to 30 czerwca 1944 roku pod Cieloszką na moście na rzeczce Turośl. Atak był prowadzony z udziałem oddziału AK i oddziału NSZ pod dowództwem Hieronima Rogińskiego, ps. "Kulka". Kilkoro mieszkańców Zabiela zasłynęło z tego, iż brali udział w walce z Niemcami na froncie, m.in. Franciszek Rogiński, który po bitwie pod Lenino przeszedł szlak bojowy aż do Berlina.
Po wojnie podstawowym problemem społecznym był analfabetyzm. Mimo dużego wysiłku nauczycielstwa, w 1949 roku nie uczęszczało do szkoły w powiecie kolneńskim 14% dzieci w wieku szkolnym. Dopiero w latach 50. uznano, że analfabetyzm zlikwidowano. Wówczas to w latach 1954-1957 powstał nowy budynek szkoły w Zabielu. Lata 80. kojarzą się wszystkim z działalnością "Solidarności". Na początku lat 90. wieś rozpoczęła budowę kościoła.
Powstanie i Rozwój Ochotniczej Straży Pożarnej w Zabielu
Ochotnicza Straż Pożarna w Zabielu to organizacja społeczna, która powstała w 1927 roku z inicjatywy mieszkańców miejscowości Zabiele przy udziale samorządu Gminy Czerwone. Inicjatorami założenia straży byli: Bajkowski Antoni - sekretarz Gminy Czerwone, Podeszwik Władysław, Muzyk Stanisław, Ptak Władysław, Grzech Stanisław, Sielawa Antoni, Pan Szeszo i inni. Pierwszy oddział strażacki liczył około 20 osób. Dzięki pieniądzom ze społecznych datków i pomocy gminy zakupiono podstawowy sprzęt gaśniczy, tj. przenośną ręczną sikawkę, wóz dwukołowy i trąbkę. Sprzęt gaśniczy przewożono do pożarów pojazdami konnymi członków OSP. Mimo początkowych trudności rozwijała się również działalność kulturalna.
Niestety, wybuch II wojny światowej przerwał działalność OSP. W 1946 roku wznowiono działalność OSP w Zabielu. Zakupiono niezbędny sprzęt, m.in. bosaki, tłumice i beczkę do wody.
Infrastruktura i Wyposażenie
W latach 1956-1957 została wybudowana remiza strażacka. Ze środków, jakie zebrano od mieszkańców Zabiela, zakupiono działkę i przy wsparciu finansowym gminy wybudowano garaż. W 1971 roku z inicjatywy strażaków przygotowano zbiórkę pieniędzy od miejscowej ludności na budowę nowej remizy strażackiej. Wsparcie finansowe otrzymano również od Urzędu Gminy w Kolnie i rozpoczęto budowę obecnej do dziś remizy. W tym czasie komendantem OSP oraz majstrem budowy był Wacław Sekściński. Wszyscy strażacy przy budowie remizy pracowali w czynie społecznym, a do budowy włączyła się cała wieś, ponieważ widziała potrzebę istnienia straży. Obiekt ten służy nie tylko dla potrzeb straży, lecz także dla mieszkańców.
W 1989 roku na dorocznym zebraniu został zgłoszony wniosek budowy nowej remizy. Dzięki wsparciu Gminy i Zarządu Powiatowego Straży Pożarnej w 1997 roku oddano do użytku nowy budynek remizy. W 2003 roku zakupiono nowy samochód bojowy Mitsubishi, a wysłużonego 27-letniego „Żuka” przekazano nowo powstałej OSP w Rozworach. Ze środków pozyskanych z gminy i Sejmiku Województwa Mazowieckiego OSP otrzymała motopompę.
W 2008 roku Ochotnicza Straż Pożarna w Zabielu wzbogaciła się o nowy wóz bojowy. Jest to samochód pożarniczy typu średniego GBA 2,6/16 marki Mercedes 1019AF. Samochód wyposażony jest w sprzęt ratownictwa technicznego i agregat prądotwórczy. W niedzielę 23 września 2012 roku doszło do otwarcia i oddania do użytku wyremontowanej i rozbudowanej Remizy Ochotniczej Straży Pożarnej w Zabielu oraz Centrum Kulturalno-Rozrywkowego w Zabielu.
Współczesna Działalność i Struktura OSP Zabiele
Ochotnicza Straż Pożarna w Zabielu to jednostka typu S, która posiada remizę, sztandar oraz samochód pożarniczy typu średniego GBA 3/16 na podwoziu Volvo FL 44R 4x4. Dysponuje sprzętem do ratownictwa drogowego i medycznego. Liczy 45 strażaków czynnych i posiada młodzieżową drużynę chłopięcą liczącą 10 osób oraz drużynę żeńską - 12 kobiet. Wszyscy strażacy kosztem wielu wyrzeczeń systematycznie uczestniczyli w szkoleniach i ćwiczeniach strażackich. Często wyjeżdżali na kursy do Ełku, Czartorii, Kolna, a nawet do Warszawy.
Od początku stycznia 2010 roku OSP w Zabielu jest w Krajowym Systemie Ratowniczo-Gaśniczym (KSRG). Strażacy ochotnicy z Zabiela często uczestniczą w akcjach związanych z wypadkami na drogach. Jednostka położona jest przy drodze wojewódzkiej nr 647 Stawiski - Kolno - Myszyniec. W pobliżu jest droga krajowa nr 63, którą szczególnie w sezonie wakacyjnym tłum kierowców jedzie na Mazury.
W 2010 roku w szeregach OSP Zabiele było 35 druhów, z czego sześciu przeszkolonych w zakresie ratownictwa medycznego, czterech posiadających uprawnienia do używania aparatów powietrznych ochrony dróg oddechowych i dwóch ratowników - nurków po kursie podstawowym. Strażacy z Zabiela dnia 24 kwietnia 2010 roku uczestniczyli po raz pierwszy w 6 Ogólnopolskiej Pielgrzymce Strażaków do Częstochowy na Jasną Górę.
Męska Drużyna Pożarnicza OSP Zabiele - ćwiczenia bojowe - 14.06.2015r.
Udział OSP Zabiele w Zawodach Sportowo-Pożarniczych
OSP Zabiele aktywnie uczestniczy w różnego rodzaju zawodach sportowo-pożarniczych, demonstrując swoje wysokie umiejętności i przygotowanie.
VIII Powiatowe Zawody Sportowo - Pożarnicze (Turośl, 27 września)
W niedzielę 27 września na terenie boiska sportowego w Turośli odbyły się VIII Powiatowe Zawody Sportowo - Pożarnicze Jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych z terenu powiatu kolneńskiego. Impreza była objęta patronatem Marszałka Województwa Podlaskiego Mieczysława Baszko. W zawodach udział wzięło 18 drużyn, w tym 13 drużyn z grupy „A” (męska drużyna pożarnicza), 2 drużyny z grupy „C” (kobieca drużyna pożarnicza) oraz 3 Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze.
Wyniki OSP KSRG Zabiele:
- Męskie drużyny pożarnicze (grupa „A”):
- Ćwiczenie bojowe: OSP KSRG Zabiele - 7. miejsce (32,70 pkt)
- Sztafeta pożarnicza 7x50m z przeszkodami: OSP KSRG Zabiele - 9. miejsce (69,28 pkt)
- Klasyfikacja generalna zawodów w grupie „A”: OSP KSRG Zabiele - 7. miejsce (101,98 pkt)
- Kobiece drużyny pożarnicze (grupa „C”):
- Ćwiczenie bojowe: OSP KSRG Zabiele - 2. miejsce (51,53 pkt)
- Sztafeta pożarnicza 7x50m z przeszkodami: OSP KSRG Zabiele - 2. miejsce (73,00 pkt)
- Klasyfikacja Generalna w grupie „C”: OSP KSRG Zabiele - 2. miejsce (124,53 pkt)
- Młodzieżowe drużyny pożarnicze:
- Ćwiczenie bojowe: OSP KSRG Zabiele - 3. miejsce (853 pkt)
- Bieg sztafetowy 400m z przeszkodami: OSP KSRG Zabiele - 3. miejsce (67,06 pkt)
- Klasyfikacja generalna grupy MDP: OSP KSRG Zabiele - 3. miejsce (brak podanej wartości w źródle)
Gminne Zawody Sportowo-Pożarnicze (Koźle, 13 września 2009)
13 września 2009 roku w Koźle odbyły się Gminne Zawody Sportowo-Pożarnicze dla jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych z gminy Kolno. Męska drużyna pożarnicza strażaków z Zabiela zajęła 2. miejsce.
Jubileusze i Uroczystości
Z okazji obchodów 80-lecia Ochotniczej Straży Pożarnej, które odbyły się 27 maja 2007 roku, został ufundowany przez mieszkańców miejscowości sztandar dla OSP Zabiele. Przez okres tych 80 lat wielu ludzi szczególnie zasłużyło się dla dobra tej jednostki. Na dzień 27 maja 2007 roku OSP Zabiele liczyło 28 członków czynnych, 8 honorowych i 10 młodzieży. W 2007 roku społeczeństwo funduje sztandar dla Ochotniczej Straży Pożarnej.