Historia Ochotniczej Straży Pożarnej w Kąkolewnicy jest bogata i wielowątkowa, obejmując rozwój organizacji od jej początków aż po współczesność, a także nawiązując do szerszych wydarzeń historycznych regionu i kraju.
Nowoczesne Wsparcie dla OSP w Kąkolewnicy
W dniu 28 stycznia 2023 roku komendant główny PSP, gen. brygadier Andrzej Bartkowiak, uczestniczył w uroczystości przekazania średniego samochodu ratowniczo-gaśniczego dla Ochotniczej Straży Pożarnej w Kąkolewnicy. Wartość tego nowoczesnego pojazdu wyniosła blisko 967 tys. zł. Zakup był możliwy dzięki połączeniu środków z dotacji Komendy Głównej PSP w ramach Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG), Narodowego i Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW i WFOŚiGW) oraz budżetu Gminy Kąkolewnica.
Podczas uroczystości komendant główny podkreślił kluczową rolę Ochotniczych Straży Pożarnych w systemie bezpieczeństwa kraju, zaznaczając, że w poprzednim roku strażacy ochotnicy interweniowali 608 tys. razy. Podkreślił znaczenie wsparcia dla OSP i przypomniał o niedawno uchwalonej ustawie o OSP, która ma na celu usprawnienie ich działania i wprowadzenie dodatków finansowych dla zasłużonych druhów.
Po zakończeniu ceremonii, komendant główny PSP wraz z lubelskim komendantem wojewódzkim PSP, nadbryg. Grzegorzem Alinowskim, odwiedzili Komendy Powiatowe PSP w Radzyniu Podlaskim i Lubartowie, gdzie zapoznali się ze stanem wyposażenia jednostek i spotkali z załogami.
Jubileusz 100-lecia OSP Polskowola i Gminne Obchody Dnia Strażaka
8 maja w Polskowoli (gmina Kąkolewnica) odbyły się uroczyste obchody 100-lecia Ochotniczej Straży Pożarnej oraz Gminne Obchody Dnia Strażaka. Wydarzenie rozpoczęło się mszą świętą w intencji strażaków i ich rodzin, odprawioną w kościele św. Jana Apostoła i Ewangelisty w Polskowoli.
Po mszy i uroczystym meldunku, przedstawiono rys historyczny jednostki OSP Polskowola, która od 1920 roku działa pod hasłem „Bogu na chwałę, ludziom na pożytek”. Odsłonięto i poświęcono pamiątkową tablicę upamiętniającą strażaków ochotników z Polskowoli.
Starosta Radzyński, Szczepan Niebrzegowski, podczas uroczystości podkreślił znaczenie OSP jako „skarbu narodowego” i pogratulował jubileuszu oraz zasłużonych odznaczeń. W wydarzeniu uczestniczyli również przedstawiciele władz samorządowych, służb mundurowych oraz lokalnej społeczności.
Historia OSP Polskowola
Ochotnicza Straż Pożarna w Polskowoli została założona w 1920 roku z inicjatywy księdza Francisza Fedoruka. Była to pierwsza jednostka na terenie gminy Kąkolewnica. Początkowo liczyła 17 członków, a jej wyposażenie stanowiły podstawowe narzędzia, takie jak wiadra, łopaty, bosaki i tłumice. W późniejszym okresie zbudowano drewnianą szopę na sprzęt.
W 1940 roku nastąpiła zmiana zarządu, a jednostka liczyła już około 40 strażaków. W tym okresie młodzi chłopcy chętnie wstępowali do straży, ponieważ chroniło ich to przed przymusowymi robotami i wywozem do obozów przez okupanta niemieckiego. W 1943 roku, za ofiarną walkę z pożarem, jednostka otrzymała od szefa gestapo sikawkę ręczną, będącą drugą tego typu w powiecie.
W 1950 roku kolejny zarząd podjął decyzję o budowie nowej strażnicy. Dzięki nieodpłatnemu przekazaniu terenu przez Franciszka Pękałę oraz pracy społecznej strażaków i mieszkańców, w 1956 roku oddano do użytku nową strażnicę, która stała się centrum życia lokalnej społeczności.
W 1962 roku jednostka otrzymała wóz konny do przewozu sprzętu oraz pompę wodną PW 400. W 1970 roku, z okazji 50-lecia OSP, jednostka została wyposażona w samochód bojowy marki „Żuk”. W kolejnych latach przeprowadzono remont strażnicy, a jednostka brała aktywny udział w akcjach gaśniczych i zawodach sportowo-pożarniczych.
W 1990 roku powołano młodzieżowe drużyny sportowo-pożarnicze dziewcząt i chłopców, które pod kierownictwem komendanta Tadeusza Zalewskiego osiągały sukcesy w zawodach. W 1995 roku, na 75-lecie jednostki, zakupiono sztandar OSP.
W 2008 roku, dzięki inicjatywie wójta gminy Czesława Pękały, rozpoczęto modernizację i rozbudowę domu ludowego, co doprowadziło do powstania nowej strażnicy. W tym samym roku wycofano z użytku wysłużony samochód „Żuk”.
Przełomowym momentem dla OSP Polskowola był przełom 2013/2014 roku, kiedy to dzięki zgodzie Rady Gminy i Wójta Zbigniewa Ładnego, zakupiono nowoczesny samochód pożarniczo-ratowniczy GBA 4/16 marki Renault. Od 1 stycznia 2015 roku pojazd został wprowadzony do podziału bojowego, umożliwiając strażakom ponowne czynne uczestnictwo w działaniach ratowniczo-gaśniczych.
OSP Polskowola stale doposaża swój sprzęt, korzystając z funduszy pozyskanych z programów dofinansowania. Jednostka posiada przeszkolonych strażaków, w tym dwóch techników pożarnictwa. OSP Polskowola aktywnie uczestniczy w uroczystościach kościelnych, patriotycznych oraz wspiera lokalną społeczność, a także pomaga emigrantom z Ukrainy.
Struktury Pożarnicze w Powiecie Radzyńskim w Okresie Powojennym
Po II wojnie światowej, ochrona przeciwpożarowa na terenie powiatu radzyńskiego opierała się głównie na działalności społecznych jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych.
Utworzenie Powiatowej Komendy Straży Pożarnych
W dniu 10 stycznia 1945 roku Główny Inspektor Pożarnictwa wydał zarządzenie o tworzeniu powiatowych komend straży pożarnych, które sytuowano w starostwach. W Radzyniu Podlaskim, od czerwca 1945 roku, rozpoczęła funkcjonowanie Powiatowa Komenda Straży Pożarnych (PKSP) jako część starostwa powiatowego. Pierwszym komendantem powiatowym został ppor. poż. Jan Krobicki, a kierownikiem kancelarii Stanisław Mróz.
W czerwcu 1945 roku sformowano także Zawodowe Pogotowie Straży Pożarnej (ZPSP), w dużej mierze opierające się na członkach OSP Radzyń Podlaski. W lipcu 1945 roku ZPSP liczyło 9 strażaków, a w sierpniu dysponowało 3-tonowym samochodem produkcji niemieckiej. Członkowie pogotowia pełnili całodobowe dyżury.
W 1946 roku obowiązki komendanta powiatowego pełnili kolejno por. Stanisław Biarda i ppor. poż. Paweł Łaska. Porucznik Stanisław Biarda pełnił tę funkcję do 31 maja 1949 roku. W międzyczasie, we wrześniu 1947 roku, na krótko przejął kierowanie komendą Bolesław Wojciechowski, który ponownie objął stanowisko 7 czerwca 1949 roku.
Zmiany Organizacyjne i Utrzymanie Jednostek
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 października 1949 roku rozwiązało Związek Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej. 4 lutego 1950 roku Sejm uchwalił ustawę o ochronie przeciwpożarowej, powołując państwowe organy ochrony przeciwpożarowej, w tym Komendę Główną Straży Pożarnych oraz komendy wojewódzkie, powiatowe i miejskie. Powstał samodzielny pion organizacyjny podległy ministrowi administracji publicznej.
W okresie powojennym PKSP w Radzyniu Podlaskim często funkcjonowała jednoosobowo, a sytuacja kadrowa była zmienna. W 1953 roku na terenie powiatu radzyńskiego działało 47 straży pożarnych terenowych i 4 zakładowe. W tym samym roku odnotowano 54 pożary, które spowodowały straty w wysokości 1.599.500 zł.
W pierwszym kwartale 1954 roku na terenie powiatu funkcjonowało już 49 ochotniczych straży pożarnych terenowych i 4 zakładowe. Bolesław Wojciechowski pełnił funkcję powiatowego komendanta straży pożarnych do 31 grudnia 1954 roku.
Rozwój Jednostek i Wyposażenia w latach 60. XX wieku
W maju 1959 roku w Radzyniu Podlaskim miał miejsce duży pożar, który objął czworaki na Guberni. W 1960 roku na terenie powiatu radzyńskiego funkcjonowało 29 Gromadzkich Rad Narodowych i 3 Miejskie Rady Narodowe.
Według stanu na 28 października 1961 roku, na terenie powiatu działało 83 jednostki OSP, w tym 11 wyposażonych w samochody. Stan zatrudnienia w PKSP Radzyń Podlaski obejmował komendanta, starszego podoficera i pracownika administracyjnego. Posterunek Zawodowy składał się z mechanika i kierowców.
Na wyposażeniu OSP Radzyń Podlaski znajdowały się trzy samochody gaśnicze. PKSP dysponowała samochodem osobowym operacyjnym i motocyklem. Inne jednostki OSP w powiecie również były wyposażone w samochody gaśnicze i specjalne.
W 1961 roku prowadzono działania gaśnicze w wielu miejscowościach powiatu. PKSP zorganizowała szkolenia dla funkcyjnych OSP, w tym naczelników i dowódców sekcji. Przeprowadzono również rejonowe zawody pożarnicze.
Powstanie Zawodowej Straży Pożarnej
1 kwietnia 1972 roku uchwałą prezydium PRN w Radzyniu Podlaskim powołano Zawodową Straż Pożarną w sile jednej sekcji na zmianie służbowej, na której czele stanął por. poż. Ryszard Smyk. ZSP działała na terenie dwóch miast i 11 gmin, a ochronę przeciwpożarową zapewniało 121 jednostek OSP.
Historia Kąkolewnicy i Okolic
Kąkolewnica to stara wieś królewska, położona na pograniczu Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego. Należała do starostwa łukowskiego, co wpłynęło na jej rozwój.
Wielkie zmiany nastąpiły za czasów dzierżawcy Filipa Nereusza Szaniawskiego, który zbudował drewniany kościół i przebudował centrum wsi, dążąc do uzyskania praw miejskich. Ambitne plany przerwały rozbiory Polski.
Po III rozbiorze tereny te znalazły się pod zaborem austriackim, następnie w Księstwie Warszawskim, a po 1815 roku w Królestwie Polskim. Zmiany administracyjne doprowadziły do podziału na departamenty, województwa, cyrkuły i obwody, a ostatecznie na gubernie.
Po upadku Powstania Listopadowego, starosta Jasiński, obawiając się represji, udał się na emigrację. Dobra kąkolewnickie zostały oddane generałowi Teodorowi Paniutynowi.
Mieszkańcy gminy Kąkolewnicy aktywnie uczestniczyli w walkach o niepodległość, biorąc udział w powstaniach listopadowym i styczniowym. W 1915 roku przez tereny gminy przemieszczały się oddziały I Brygady Legionów Józefa Piłsudskiego, a na terenie gminy stoczono bitwę pod Grabowcem.
Rok 1920 zapisał się w historii Kąkolewnicy zwycięskim bojem jazdy rotmistrza Jaworskiego z oddziałami bolszewickimi. W okresie międzywojennym wybudowano szkołę podstawową. W 1944 roku na terenie wsi mieścił się sztab II Armii Wojska Polskiego, a na przełomie 1944 i 1945 roku w pobliskim lesie „Baran” doszło do masowych mordów żołnierzy AK.
Od 1975 roku gmina Kąkolewnica wchodziła w skład województwa bialskopodlaskiego. Na uwagę zasługuje zespół kościoła parafialnego pw. Św. Filipa Nerii.
Kąkolewnica - Miejsce Pamięci i Represji w Latach 1944-1945
Na przełomie jesieni 1944 roku i zimy 1945 roku, w Kąkolewnicy stacjonował sztab 2. Armii Wojska Polskiego. W tym okresie nasiliły się działania aparatu represji skierowane przeciwko żołnierzom Armii Krajowej i innych formacji niepodległościowych.
Informacja Wojskowa, złożona w dużej mierze z sowieckich funkcjonariuszy, oraz wojskowy aparat sądowy odgrywały kluczową rolę w tych działaniach. Zatrzymani byli więzieni w nieludzkich warunkach i poddawani brutalnym torturom. Przyjmuje się, że przez areszt w Kąkolewnicy przewinęło się około 250-300 osób.
Kąkolewnica była również miejscem, gdzie transportowano schwytanych w okolicy członków polskiego podziemia niepodległościowego. Zeznania świadków wskazują, że okoliczny las był strzeżony przez uzbrojonych żołnierzy, a egzekucje skazanych odbywały się na terenie leśnym zwanym uroczyskiem „Baran”.
Z dokumentów sądu wojskowego przy 2. Armii WP wynika, że wyroki skazujące wydano na 144 osoby, wobec 61 z nich orzeczono karę śmierci, a wyrok wykonano w 43 przypadkach. Pełny bilans ofiar pozostaje nieznany z powodu braku akt sowieckich dotyczących mordów w Kąkolewnicy.
Ekshumacje i Poszukiwania Ofiar
W 1981 roku, w związku z odkryciem śladów wskazujących na masowe groby, wszczęto śledztwo. W dniach 25-27 kwietnia 1990 roku dokonano pobieżnej ekshumacji w obrębie symbolicznej mogiły. Odnaleziono szczątki 12 mężczyzn w wieku 20-60 lat, zakopanych w czterech oddzielnych mogiłach.
Stan szczątków i obrażenia postrzałowe świadczyły o brutalności egzekucji. W kościach czaszek stwierdzono obrażenia postrzałowe, wskazujące na strzały oddawane w tył lub bok głowy. Egzekucje prawdopodobnie wykonywano późną jesienią lub zimą, na co wskazują odnalezione łuski pochodzące od naboi produkcji radzieckiej z 1944 r.
Dalsze poszukiwania ofiar zostały wznowione przez Instytut Pamięci Narodowej - Biuro Poszukiwań i Identyfikacji (BPiI). W latach 2017-2018 przeprowadzono prace poszukiwawcze na uroczysku Baran i uroczysku Byk. Mimo braku odnalezienia miejsc pochówków, prace te dostarczyły cennych informacji poznawczych, sugerując, że część ofiar mogła być rozstrzeliwana i grzebana w innych częściach rozległego kompleksu leśnego.
Polityka Prywatności i Pliki Cookies
Strona kakolewnica-info.cba.pl informuje użytkowników o zapisywaniu na ich urządzeniach krótkich informacji tekstowych zwanych plikami cookies (ciasteczkami). Pliki te są wykorzystywane do zapisywania indywidualnych preferencji użytkownika i zbierania statystyk aktywności na stronie. Użytkownicy mają możliwość zablokowania lub ograniczenia umieszczania plików cookies poprzez zmianę ustawień przeglądarki internetowej. Ustawienie lub pozostawienie ustawienia przeglądarki na akceptację cookies oznacza świadomą zgodę użytkownika na takie praktyki.
tags: #historia #osp #kakolewnica