Historia Płocka, podobnie jak wielu innych miast, naznaczona jest niszczycielską siłą ognia. Pożary wielokrotnie wpływały na rozwój urbanistyczny i społeczny miasta, co z czasem uświadomiło mieszkańcom konieczność zorganizowanej ochrony przeciwpożarowej. Rozwój tej ochrony, od pierwszych ochotniczych inicjatyw po współczesne Państwowe Straże Pożarne, jest integralną częścią dziejów Płocka.
Pożary w dziejach Płocka
Ogień nie zawsze był łaskawy dla Płocka. Nieszczęścia te uświadomiły mieszkańcom miasta, że nie można zdać się biernie na opatrzność, lecz trzeba jej pomagać, organizując skuteczną ochronę. Z początkiem XVII wieku, w roku 1616, wielki pożar strawił znaczną część miasta, niszcząc około 70% zabudowy, w tym kościół św. Ducha, cały Rynek, ulice Grodzką, św. Michała i Piekarską. Okres XVII i XVIII wieku charakteryzował się stopniowym upadkiem miasta, między innymi na skutek powtarzających się pożarów, a także epidemii i zniszczeń wojennych.
Narodziny zorganizowanej ochrony przeciwpożarowej
Rozwój ochrony przeciwpożarowej na terenie powiatu płockiego datuje się od roku 1873, kiedy to zorganizowano ochotniczą straż pożarną w Płocku, choć oficjalną zgodę car wydał dwa lata później. Wcześniej ochrona przeciwpożarowa istniała, ale ograniczała się do likwidowania pożarów przy pomocy prymitywnego sprzętu. Pełna nazwa nowego związku brzmiała: Towarzystwo Straży Ogniowej w Płocku. W jego powołaniu największe zasługi mieli miejscowi obywatele oraz władze, a szczególnie gorliwie działał ówczesny prezydent miasta Płocka, Józef Widuliński. W dniu 8 maja 1875 roku na zebraniu organizacyjnym wybrano zarząd. Naczelnikiem głównym i prezesem Zarządu został Robert Blumberg, a członkami Zarządu i naczelnikami oddziałowymi byli: W. Jasieński, A. Fijałkowski, S. Wysocki, J. Widuliński i S. Woldenberg.
W 1875 roku do straży należało 146 członków czynnych i 235 honorowych. W roku 1881 liczba członków wzrosła do 193 czynnych i 257 honorowych. Ich skład społeczny był różnorodny, obejmujący głównie robotników, rzemieślników, urzędników i właścicieli posesji miejskich.
Statystyki pożarowe z przełomu wieków
Interesujące jest zestawienie ilości pożarów w latach 1901-1910. Okazało się, że gubernia płocka cechowała się stosunkowo niewielką palnością. W całym dziesięcioleciu wybuchło łącznie 2443 pożarów. Mniej pożarów zanotowano jedynie w Łomżyńskiem (1780). Dla porównania, prym wiodła gubernia piotrkowska z 6999 pożarami, warszawska z 6977 i kielecka z 5323 pożarami. Były lata szczególnie korzystne, takie jak 1901 r. (tylko 192 zgłoszenia), 1902 r. (210 pożarów) i 1903 r. (217 pożarów. W latach późniejszych występowała progresja ilości pożarów, ale z reguły była ona znacznie niższa w porównaniu z innymi regionami.
Działalność straży pożarnej w XX wieku
I wojna światowa i okres międzywojenny
W okresie I wojny światowej płoccy strażacy zapisali piękną kartę. Po wkroczeniu do Płocka Niemców 11 czerwca 1915 roku, 59 strażaków zostało uwięzionych i przetransportowanych do więzienia w Bytomiu pod zarzutem szpiegostwa. W okresie międzywojennym nastąpił rozwój strukturalny. Stanowisko Powiatowego Instruktora Pożarnictwa objął pan Myśliński, absolwent kursów organizowanych przez Związek Floriański, który przystąpił do organizowania nowych jednostek i ich szkolenia. W październiku 1924 roku zorganizowano Okręgowy Związek Straży Pożarnych w Płocku, wkrótce przekształcony w Związek Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej Oddział w Płocku, z pierwszym prezesem, starostą powiatowym panem Boxą.
W marcu 1929 roku stanowisko Powiatowego Instruktora objął Jan Pasternakiewicz, piastując je z przerwą okupacyjną do 1968 roku. Skupił się on na szkoleniach, organizując kursy dla naczelników, zastępców i dowódców plutonów straży z powiatu w Szkole Rolniczej w Niegłosach. Kursy te prowadzono corocznie aż do września 1939 roku, z aktywnym wsparciem Zarządu Związku i wykładowców, takich jak Tadeusz Ginter i Karol Cholewiński. Niezależnie od szkoleń, w okresie letnim prowadzono trzydniowe kursy rejonowe, a co dwa lata zawody rejonowe, a co trzeci rok - zawody na szczeblu powiatu. W 1933 roku Zarząd Związku uczestniczył w obchodach 30-lecia Ochotniczej Straży Pożarnej w Borowiczkach, z obecnością płk. Tuliszkowskiego, nestora polskiego pożarnictwa.
Okupacja i powojenna reaktywacja
Po wybuchu II wojny światowej, we wrześniu 1939 roku, Jan Pasternakiewicz, Instruktor Powiatowy, został przymusowo ewakuowany. Podczas okupacji hitlerowskiej był członkiem tajnej organizacji pracowników samorządowych „TOPS” w powiecie płockim. Po wyzwoleniu Płocka 21 stycznia 1945 roku, już w lutym Pasternakiewicz przystąpił do reaktywowania Ochotniczych Straży Pożarnych, poświęcając wiele uwagi szkoleniu i działalności jednostek terenowych.
W 1947 roku Tadeusz Ginter, na polecenie władz, zorganizował Miejską Zawodową Straż Pożarną (MZSP), której został komendantem. Pierwsza siedziba MZSP mieściła się w skrzydle Ratusza. W 1958 roku komendant Miejski SP kpt. Stanisław Frydrych zaadaptował na siedzibę MZSP obiekt po byłej kuźni, tworząc gabinet komendanta, biura, Punkt Alarmowo-Dyspozycyjny oraz pomieszczenia socjalne dla podziału bojowego. Stan osobowy komendy wynosił 35 osób, w tym 30 w podziale bojowym.
Od lat czterdziestych na terenie Płocka funkcjonowały także Zakładowe Zawodowe Straże Pożarne, z których największe znaczenie miały te przy Fabryce Maszyn Żniwnych i Płockiej Stoczni Rzecznej, a w latach sześćdziesiątych także ZZSP w Petrochemii i Plebance. W czerwcu 1965 roku rozpoczęto budowę nowej siedziby ZSP w Płocku, którą ukończono 1 maja 1967 roku.
Rozwój Państwowej Straży Pożarnej (PSP)
W 1975 roku, wraz z reformą administracyjną i utworzeniem województwa płockiego, rozpoczęła działalność Komenda Wojewódzka Straży Pożarnych w Płocku, na czele z komendantem płk. poż. Zastępcą został mjr poż. Nowa ustawa o ochronie przeciwpożarowej z 12 czerwca 1975 roku, wprowadzająca Dekret o służbie funkcjonariuszy pożarnictwa, umocniła strukturę. Bryg. Hilary Januszczyk piastował stanowisko do reformy administracyjnej kraju.
Kolejny przełom nastąpił wraz z nowymi przepisami prawnymi z 24 sierpnia 1991 roku - ustawą o ochronie przeciwpożarowej oraz ustawą o Państwowej Straży Pożarnej. W związku z tym, 1 lipca 1992 roku, powstały Komenda Wojewódzka Państwowej Straży Pożarnej w Płocku, Komenda Rejonowa Państwowej Straży Pożarnej w Płocku oraz Jednostka Ratowniczo-Gaśnicza PSP Nr 1 w Płocku.
31 maja 1994 roku odbyło się oficjalne otwarcie obiektu czasowo przystosowanego dla potrzeb straży. Obowiązki dowódcy JRG Nr 2 Komendant Wojewódzki PSP powierzył mł. kpt. Mariuszowi Mrulewiczowi. W dniu 7 czerwca 1997 roku miała miejsce uroczystość 50-lecia Zawodowej Straży Pożarnej oraz wręczenie sztandaru Jednostce Ratowniczo-Gaśniczej w Płocku.
Z dniem 1 stycznia 1999 roku, na bazie Komendy Rejonowej PSP, utworzono Komendę Miejską Państwowej Straży Pożarnej w Płocku. Akty powołania na stanowiska Komendanta Miejskiego PSP (bryg. mgr inż. Hilary Januszczyk) i Zastępcy (st. kpt. mgr inż.) wręczył 10 marca 1999 roku Komendant Wojewódzki PSP nadbryg. Roman Kaźmierczak.
10 września 2003 roku wmurowano kamień węgielny pod budowę strażnicy Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej Nr 3 w Płocku, której uroczyste otwarcie nastąpiło 1 marca 2007 roku. Dowódcą JRG Nr 3 został mianowany st. kpt. Ireneusz Smolczewski. W dniu 30 maja 2005 roku, z okazji 130-lecia straży ogniowej w Płocku, Towarzystwo Naukowo-Płockie, Komenda Miejska PSP i Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Pożarnictwa zorganizowały seminarium. Decyzją z 4 września 2006 roku, na stanowisko Komendanta Miejskiego PSP w Płocku powołano bryg. Krzysztofa Frączkowskiego.
W dniu 4 października 2018 roku dokonano otwarcia nowej siedziby Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej nr 2 w Płocku.
Ratują, czuwają, pomagają. Zobaczcie ich w akcji.
Współczesne zdarzenia pożarowe
Współcześnie, mimo zaawansowanej technologii i profesjonalizmu służb, pożary nadal stanowią poważne wyzwanie. W środę, 19 marca, w bloku przy ul. Otolińskiej 23 doszło do tragicznych wydarzeń, w wyniku których jedna osoba zginęła. Pożarem objęte było całe mieszkanie na czwartym piętrze budynku. Osiem osób ewakuowało się z budynku przed przyjazdem straży pożarnej, a 24 osoby zostały ewakuowane przez strażaków, jedną osobę przetransportowano do szpitala z poparzeniami ciała.
Płoccy policjanci również aktywnie uczestniczą w akcjach ratunkowych. Przedwczoraj, 6 stycznia około godziny 18:40, w jednym z mieszkań na drugim piętrze budynku przy ulicy 3 Maja w Płocku doszło do pożaru. W akcji udział wzięło 18 funkcjonariuszy, którzy zabezpieczali teren, wyprowadzili na zewnątrz ponad 20 osób oraz udostępnili radiowozy jako tymczasowe schronienie. Pomagali także mieszkańcom wynosić najpotrzebniejsze rzeczy. Wczoraj, 7 stycznia, śledczy wraz z biegłym z zakresu pożarnictwa prowadzili oględziny w celu ustalenia przyczyny pożaru.
tags: #historyczny #pozar #plocka