Jednym z trudniejszych zagadnień na gruncie podatku od nieruchomości (PON) jest opodatkowanie urządzeń technicznych. Wynika to z mało precyzyjnej i skomplikowanej regulacji ustawy o podatkach lokalnych oraz Prawa budowlanego, a także zróżnicowania grupy urządzeń technicznych. Zasady te dotyczą wszelkich urządzeń technicznych, które mogą być przedmiotem opodatkowania, w tym potencjalnie również hydrantów, których status podatkowy wymaga indywidualnej analizy w kontekście obowiązujących przepisów.
Klasyfikacja Gruntów i jej Znaczenie dla Podatku od Nieruchomości
Na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, jednym z przedmiotów opodatkowania podatkiem od nieruchomości są grunty. Specyficznym rodzajem gruntów są grunty znajdujące się pod wodami powierzchniowymi i zbiornikami wodnymi. Jednakże nie wszystkie ww. grunty są objęte podatkiem od nieruchomości, co powoduje, że nabiera znaczenia właściwe sklasyfikowanie danego rodzaju gruntu.
W judykaturze podkreśla się, że pierwszym i podstawowym kryterium decydującym o zaliczeniu gruntu jako przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości (czy też rolnym) jest jego klasyfikacja w ewidencji gruntów i budynków. Sklasyfikowanie gruntu ma podstawowe znaczenie w kontekście prawidłowego wymiaru podatku, co wynika również z art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Zgodnie z tym przepisem podstawę wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.
Związanie Organu Podatkowego Danymi Ewidencyjnymi
W orzecznictwie sądów administracyjnych dość powszechnie jest wyrażany pogląd, że organ podatkowy nie może samodzielnie klasyfikować funkcji nieruchomości, lecz powinien się odwołać do odpowiednich zapisów w ewidencji gruntów i budynków. Oznacza to, że co do zasady o sposobie kwalifikacji gruntu (budynku) dla celów podatku od nieruchomości decyduje nie tyle sposób rzeczywistego wykorzystania nieruchomości, ile jej funkcje (przeznaczenie) wskazane w ewidencji gruntów i budynków.
Jednakże, na co również NSA zwracał uwagę, m.in. w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 18 listopada 2013 r., reguła bezwzględnego związania danymi ewidencyjnymi w pewnych - niejako wyjątkowych - przypadkach może zostać w ramach postępowania podatkowego podważona, nawet bez potrzeby uprzedniej zmiany samej ewidencji. Odstępstwa od bezwzględnego związania wpisami w ewidencji gruntów i budynków są dopuszczalne wtedy, gdy informacje zawarte w tej ewidencji pozostają w sprzeczności z danymi z innych rejestrów publicznych, których pierwszeństwo (przed danymi ewidencyjnymi) wynika z regulujących ich prowadzenie, bezwzględnie obowiązujących przepisów, lub też wtedy, gdy posłużenie się wyłącznie danymi ewidencyjnymi musiałoby się wiązać z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku (możliwe do zastosowania symbole ewidencyjne nie przewidują oznaczenia dla pewnych przedmiotów opodatkowania, wymienionych wprost w ustawie podatkowej).
W wyroku z dnia 26 września 2014 r. NSA zauważył, że według kryterium mocy wiążącej ewidencji gruntów i budynków dla wymiaru podatku od nieruchomości, zawarte w niej informacje można podzielić na dwie kategorie. Pierwszą z nich tworzą dane bezwzględnie wiążące organ podatkowy (dopóki ewidencja nie zostanie zmieniona w przewidzianym prawem trybie administracyjnym, dane te nie mogą być przez organ w toku postępowania podatkowego samodzielnie korygowane). Do pierwszej grupy można zaliczyć dane ewidencyjne wskazujące położenie, granice i powierzchnię gruntów oraz rodzaj użytków gruntowych i klasy gleboznawcze, a w odniesieniu do budynków i lokali stanowiących odrębny przedmiot własności - także informacje o ich położeniu, przeznaczeniu, funkcjach użytkowych i powierzchni użytkowej lokali (art. 20 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego). Drugą kategorię stanowią natomiast informacje o względnej mocy wiążącej.
Ewidencja gruntów nie może również przesądzać o własności nieruchomości (prawie użytkowania wieczystego), co przekłada się na ustalenie podmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości. W tym zakresie, zgodnie z rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, należy w pierwszej kolejności uwzględniać wpisy ujawnione w dziale drugim księgi wieczystej (dotyczące własności i użytkowania wieczystego).
Zwolnienia Podatkowe dla Gruntów pod Wodami
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. wprowadza też zwolnienie od podatku od nieruchomości dla gruntów pod wodami powierzchniowymi i zbiornikami wodnymi, będących własnością Skarbu Państwa. Zwolnienie dotyczy gruntów zajętych pod sztuczne zbiorniki wodne, z wyjątkiem gruntów przekazanych w posiadanie innym podmiotom niż wymienione w art. 212 ust. 1 oraz art. 213 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 25 kwietnia 2018 r. zauważył, że ustawodawca odróżnia jeziora naturalne (o ciągłym dopływie lub odpływie wód powierzchniowych) od sztucznych (sztuczne zbiorniki wodne).
W uzasadnieniu ww. wyroku Sąd podkreślił, że przywołana ustawa korzysta z daleko idącej autonomii prawa podatkowego, zgodnie z którą jeśli przepisy prawa podatkowego nie zawierają stosownego odesłania do innych ustaw, to odwoływanie się do innych regulacji prawnych, w szczególności zawartych w nich definicji, jest niezasadne. Znamienne jest również to, że celem zwolnienia określonego w art. 7 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. było zmniejszenie obciążeń podatkowych jednostek administrujących wodami i urządzeniami wodnymi służącymi do ochrony życia i mienia obywateli przed powodzią. Uzyskane w ten sposób środki miały być przeznaczane na wydatki związane z właściwym utrzymaniem powierzonego tym jednostkom mienia Skarbu Państwa wobec braku dostatecznego finansowania przez budżet państwa zadań w zakresie gospodarowania wodami.
Mimo powyższego stanowiska judykatury akcentującego autonomię prawa podatkowego, nie można pominąć faktu, że pojęcia, którymi posługuje się ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r., zostały zdefiniowane w Prawie wodnym. Śródlądowe wody powierzchniowe dzielą się na śródlądowe wody płynące oraz śródlądowe wody stojące. W myśl natomiast art. 23 ust. 1 ustawy śródlądowymi wodami stojącymi są wody śródlądowe w jeziorach oraz innych naturalnych zbiornikach wodnych niezwiązanych bezpośrednio, w sposób naturalny, z powierzchniowymi śródlądowymi wodami płynącymi.
Urządzenia Techniczne w Podatku od Nieruchomości
Podatkowi od nieruchomości podlegają części budowlane urządzeń technicznych, a także wolno stojące urządzenia techniczne. Oznacza to, że urządzenia z częściami budowlanymi (np. fundamentami) są opodatkowane tylko w zakresie tych części budowlanych. Natomiast urządzenia wolno stojące (nieposiadające części budowlanych) są opodatkowane już od całości. Niemniej przez wolno stojące rozumie się tylko takie urządzenia, które znajdują się poza strukturą innych obiektów budowlanych (zwłaszcza budynków).
Powyższe dotyczy urządzeń, które stanowią odrębne obiekty budowlane. Urządzenia techniczne mogą podlegać PON również jako „urządzenia budowlane”, tj. urządzenia, które służą innym obiektom budowlanym. Na potrzeby Prawa budowlanego jest to pojemna kategoria, ale dla celów podatkowych orzecznictwo wypracowało podejście, że muszą to być obiekty wprost wymienione w Prawie budowlanym, np. przyłącza, ogrodzenia i przejazdy. Jest to ważne, gdyż w celu opodatkowania PON często organy podatkowe starają się nadać różnym składnikom majątkowym status urządzenia budowlanego.
Ewolucja Interpretacji: Przykład Dystrybutorów Paliw
Urządzenia techniczne mogą być ponadto komponentem innych obiektów budowlanych. Dotyczy to np. dystrybutorów paliw. Do 2015 r. definicja obiektu budowlanego posługiwała się pojęciem „całości techniczno-użytkowej” i na tej podstawie dominowało podejście o opodatkowaniu dystrybutorów jako części stacji paliw/zbiorników z paliwem. Od 2016 r. przepisy nie posługują się już tą przesłanką. Niemniej organy podatkowe nie zrezygnowały z powoływania się na argument dotyczący całości techniczno-użytkowej.
W ostatnim czasie obserwuje się kolejne przykłady orzecznictwa, które stoi na stanowisku, że dystrybutory nie podlegają opodatkowaniu PON, gdyż w aktualnym stanie prawnym ww. pojęcie już nie występuje, a ponadto nie ma innych podstaw do objęcia dystrybutorów podatkiem od nieruchomości (np. nie są one wymienione w definicji budowli czy urządzenia budowlanego). Takie podejście potwierdzono m.in. w wyroku WSA we Wrocławiu z 17 listopada 2022 r. (I SA/Wr 892/21 - na podstawie uzasadnienia ustnego).
Hydranty w Kontekście Opodatkowania Nieruchomości
Mając na uwadze złożoność opodatkowania urządzeń technicznych, hydranty, jako elementy infrastruktury technicznej, podlegają tym samym ogólnym zasadom. Ich status dla celów podatku od nieruchomości zależy od konkretnej klasyfikacji - czy stanowią część budowli, są wolnostojącym obiektem budowlanym, czy też kwalifikują się jako „urządzenie budowlane” służące innemu obiektowi. Ze względu na brak jednoznacznych definicji i zmieniające się interpretacje orzecznicze, każdorazowa ocena opodatkowania hydrantu wymaga szczegółowej analizy stanu faktycznego oraz zastosowania aktualnej linii orzeczniczej sądów administracyjnych, podobnie jak ma to miejsce w przypadku innych urządzeń technicznych, takich jak dystrybutory paliw.
property tax explained (explainity® explainer video)
Znaczenie Monitorowania Orzecznictwa i Konsultacji Specjalistycznych
Linie orzecznicze ulegają modyfikacjom na przestrzeni lat, a to ważne źródło interpretacyjne dla obliczania PON, dlatego należy na bieżąco śledzić wyroki. Warto zweryfikować sposób opodatkowania PON różnego rodzaju urządzeń technicznych. Może się okazać, że stosowane podejście nie jest zgodne z aktualną regulacją i dominującą linią interpretacyjną, a oszczędności mogą być wymierne. Zachęcamy do kontaktu ze specjalistami w celu dokładnej weryfikacji i optymalizacji obciążeń podatkowych.
tags: #hydrant #a #podatek #od #nieruchomosci