Hydranty wewnętrzne to kluczowe urządzenia służące do poboru wody z sieci wodociągowej podczas akcji gaśniczej, stanowiące ważny element ochrony przeciwpożarowej budynków. Ich obecność jest niezbędna w wielu obiektach, a ich użytkowanie, choć rzadkie, może mieć decydujące znaczenie w sytuacji pożaru.
Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, użycie i montaż hydrantów wewnętrznych są ściśle regulowane przez przepisy prawne.
Typy hydrantów wewnętrznych i ich charakterystyka
Wybór odpowiedniego hydrantu wewnętrznego zależy od wielu czynników, w tym od typu i rozmiaru budynku, rodzaju zagrożenia pożarowego oraz obowiązujących przepisów. Najpowszechniejsze typy hydrantów wewnętrznych to DN25, DN33 i DN52, gdzie numer oznacza średnicę wewnętrzną węża w milimetrach. Różnią się one przeznaczeniem, średnicą, a w ślad za tym wydajnością oraz budową węży, zwijadeł i szafek hydrantowych.
Hydrant wewnętrzny DN25 - zastosowanie i budowa
Hydranty DN25 są przeznaczone przede wszystkim dla budynków zaliczonych pod względem pożarowym do kategorii zagrożenia ludzi (określanych skrótem ZL). Są to np.:
- ZL I - zawierające pomieszczenia przeznaczone do jednoczesnego przebywania ponad 50 osób niebędących ich stałymi użytkownikami, a nieprzeznaczone przede wszystkim do użytku ludzi o ograniczonej zdolności poruszania się (np. dyskoteki, kina, teatry).
- ZL II - przeznaczone przede wszystkim do użytku ludzi o ograniczonej zdolności poruszania się (np. przedszkola, szpitale, domy opieki społecznej).
- ZL III - (zróżnicowane kryteria wysokościowo-powierzchniowe).
- ZL V - (np. hotele, internaty).
Stosuje się je, gdy strefa pożarowa o danej ZL przekracza powierzchnię 200 m2, niezależnie od wysokości budynku. W przypadku budynków średniowysokich z kategorią ZL III i powierzchnią strefy pożarowej przekraczającą 200 m2, hydrant DN25 również jest wymagany.
Charakterystyczną cechą hydrantów DN25 jest ich wąż tzw. półsztywny. Węże półsztywne mają elastyczność własną, ale zachowują tyle sztywności, że zwinięcie ich w krąg nie zamyka przekroju. To bardzo istotna i przede wszystkim przydatna cecha, która pozwala na wyciągnięcie ze zwijadła tylko tak długiego odcinka węża, jaki jest potrzebny do gaszenia, bez ryzyka załamania i spadków ciśnienia. Nie ma więc szkodliwych spadków ciśnienia i wydajności.
Węże są przechowywane w szafkach hydrantowych na obrotowych zwijadłach, które są uchylne na zawiasach, co umożliwia ich wychylenie poza lico szafki w razie potrzeby. Jednocześnie wąż jest połączony z zaworem przez elastyczne złącze, a bęben zwijadła nie ukręci go, co zapewnia swobodny przepływ wody.
Pozostałe typy hydrantów: DN33 i DN52
- Hydranty DN33 są często stosowane w garażach jednokondygnacyjnych, zamkniętych, przeznaczonych dla więcej niż 10 stanowisk postojowych, a także w niektórych pomieszczeniach przemysłowo-magazynowych. W garażu mamy do czynienia z pożarem intensywnym, lecz o ograniczonej powierzchni.
- Hydranty DN52 są zazwyczaj używane do ochrony obiektów przemysłowo-magazynowych (PM) oraz w budynkach wysokich i wysokościowych, również do ochrony stref pożarowych zaliczonych do kategorii zagrożenia ludzi ZL IV. Ich wymóg stosowania wynika z gęstości obciążenia ogniowego (Qd) w strefie pożarowej oraz powierzchni tej strefy. Hydrant 52 podaje prawie trzy razy więcej wody niż hydrant 25 i niemal dwukrotnie więcej niż hydrant 33, co jest kluczowe w dużych, trudno dostępnych pożarach magazynowych czy przemysłowych. Węże hydrantów 52 są zazwyczaj płaskoskładane, co oznacza, że zamykają swój przekrój całkowicie przy braku napełnienia wodą. Ich prawidłowe użycie jest bardziej kłopotliwe i wymaga całkowitego rozwinięcia oraz dbania, by nie miały załamań.
Wymogi ciśnienia i wydajności
Bez odpowiedniego ciśnienia nie będzie należytego wydatku wody z hydrantu. Ciśnienie na zaworze odcinającym hydrantu wewnętrznego oraz na zaworze 52 powinno zapewniać minimalną wydajność i nie powinno być mniejsze niż 0,2 MPa. Przepisy nakładają obowiązek zmieszczenia się z wartościami ciśnienia dla zaworów hydrantów:
- DN25: w granicach 0,2 - 1,2 MPa (2-12 barów).
- DN33 i DN52: dopuszczalna górna granica ciśnienia jest niższa i wynosi 0,7 MPa (7 barów).
Różnica ta wynika z faktu, że wąski wąż hydrantu DN25 nawet przy dużym ciśnieniu da się kierować osobie o średniej posturze. Grubsze węże przy ciśnieniu rzędu 0,8 MPa są niemożliwe do kontroli. Odgrywa tu też pewną rolę wzgląd praktyczny - hydranty DN25 stosuje się przeważnie w wysokich i wysokościowych budynkach, gdzie sama wysokość hydrostatyczna słupa wody powoduje trudności z należytym podziałem ciśnienia.
Zasady lokalizacji i montażu hydrantu DN25
Prawidłowy montaż i lokalizacja hydrantu wewnętrznego są kluczowe dla jego efektywności w razie pożaru.
Lokalizacja i zasięg
Hydranty wewnętrzne powinny być umiejscowione w taki sposób, by zasięgiem obejmowały całą powierzchnię budynku. Owo "krycie" nie wyznacza się cyrklem na rzucie pomieszczeń; ściany grają tu znaczną rolę. Chodzi o istotną możliwość doprowadzenia węża do każdego pomieszczenia i dosięgnięcia strumieniem wody w każde miejsce w nim. Dla hydrantów DN25 i DN33 jest to długość do 30 m odcinka węża plus 3 m stożkowego prądu wody.
Lokalizacja powinna być w pobliżu potencjalnych źródeł pożaru, takich jak miejsca, w których przechowywane są materiały łatwopalne. W budynkach wielokondygnacyjnych hydranty rozmieszcza się na każdej kondygnacji, nawet jeśli wąż sięgnąłby do pomieszczeń położonych piętro wyżej lub niżej. Najczęściej lokalizuje się je w pobliżu klatek schodowych, na korytarzach, przy wejściach na poddasza, przy wejściach do pomieszczeń technicznych i magazynowych oraz proporcjonalnie w przestrzeni pomieszczeń.
Wysokość montażu
Wysokość montażu hydrantu wewnętrznego jest kluczowym aspektem jego prawidłowej instalacji. Zgodnie z przepisami, hydranty wewnętrzne powinny być zainstalowane w taki sposób, żeby ich najwyżej położone elementy sterujące nie były wyżej niż 1,5 m nad podłogą.
Oznakowanie
Hydranty powinny być odpowiednio oznaczone, aby były łatwo identyfikowalne. Oznakowanie ppoż powinno spełniać wymagania normy PN-EN ISO 7010:2012. Warto jednak wiedzieć, że chociaż poprzednia norma - PN-92-N-01256-01 - została wycofana, nie ma obowiązku wymieniania znaków na nowe. Tabliczki według „starej normy” nie tracą ważności, nadal można je stosować. W miejscach, gdzie zamontowanie zwykłego znaku jest utrudnione lub tabliczka przytwierdzona do ściany byłaby słabo widoczna, warto stosować oznakowanie przestrzenne 3D.
Montaż i konserwacja hydrantów wewnętrznych
Montaż hydrantu wewnętrznego powinien zawsze być wykonywany przez doświadczonego specjalistę, najlepiej pracownika firm specjalizujących się w systemach ochrony przeciwpożarowej.
Regularne kontrole i przeglądy
Po zainstalowaniu hydrantu, ważne jest regularne sprawdzanie jego stanu i funkcjonalności. Hydranty wewnętrzne są integralnym elementem systemu ochrony przeciwpożarowej. Według polskich przepisów, przegląd techniczny hydrantów wewnętrznych powinien być przeprowadzany co najmniej raz na 12 miesięcy. Podczas przeglądu, specjalista ocenia stan hydrantu, sprawdza czy wąż jest prawidłowo zwojony, czy zawory działają poprawnie, a także czy ciśnienie wody jest odpowiednie. Pamiętaj, że przeglądy i konserwacja hydrantów to nie tylko wymóg prawny, ale przede wszystkim ważny element zapewnienia bezpieczeństwa.
Jak przeprowadzić kontrolę hydrantu (z listą kontrolną!)
Użycie hydrantu wewnętrznego w sytuacji pożaru
W sytuacji pożaru, hydrant wewnętrzny może być używany przez każdą osobę znajdującą się w budynku, pod warunkiem, że jest w stanie bezpiecznie obsługiwać urządzenie.
Procedura i bezpieczeństwo
Żaden przepis nie zabrania stosowania hydrantu do gaszenia pożaru w pierwszej fazie jego rozwoju, ale jasno trzeba powiedzieć, że użycie gaśnicy jest szybsze, bezpieczniejsze i przynosi znacznie mniej szkód. Gaśnica jest wygodniejsza w użyciu i może ją obsłużyć samodzielnie jedna osoba. W przypadku hydrantu DN25 (z wężem półsztywnym) też jest to możliwe w pojedynkę, ale w dwie osoby będzie znacznie wygodniej i pewniej.
Zaleca się, aby hydranty obsługiwały co najmniej dwie osoby. Najpierw rozwijają wąż na potrzebną długość, a potem jedna osoba celuje w ogień, a druga odkręca (lub otwiera) zawór hydrantowy. Jeżeli prądownica nie ma własnego zaworu, po drodze leje się z niej woda, co może przeszkadzać. Szkolenia przeciwpożarowe często obejmują instrukcje obsługi hydrantów i mogą okazać się przydatne dla pracowników firm, w których istnieje wysokie ryzyko pożaru.
Użycie hydrantu łączy się z jeszcze jednym, poważnym ograniczeniem - nim zacznie się polewać pożar wodą, należy odłączyć dopływ prądu do budynku. Oznacza to, że niezbędna jest dodatkowa osoba, która najpierw znajdzie przeciwpożarowy wyłącznik prądu, a następnie go wyłączy. Istnieje jeszcze jedna trudność, którą strażacy mają oswojoną i dysponują środkami ochrony przed nią, ale przeciętny użytkownik budynku nie ma o niej pojęcia, a ochrony żadnej - mianowicie samo zjawisko pożaru niesie ze sobą na tyle poważne zagrożenia, że podjęcie akcji gaśniczej w stylu amatorskim bywa nadmiernym ryzykiem. Z tych powodów hydranty wewnętrzne są stosowane rzadko, często zanim zostaną użyte, na miejsce dociera straż pożarna.
Ewolucja przepisów i modernizacja instalacji
Obowiązek stosowania instalacji wodociągowej przeciwpożarowej z hydrantami wewnętrznymi zawarto w wielu rozporządzeniach, np. w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. oraz Rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. Omawiane rozporządzenia obligowały do projektowania instalacji wodociągowych przeciwpożarowych w budynkach zgodnie z Polskimi Normami.
W starszych budynkach użyteczności publicznej lub zamieszkania zbiorowego (kategoria ZL) można spotkać hydranty wewnętrzne DN25 z wężem płaskoskładanym. Obecnie, zgodnie z rozporządzeniami, wskazuje się obowiązek stosowania w wybranych rodzajach budynków hydrantów wewnętrznych DN25 z wężem półsztywnym. Wynika to ze zmian w Polskich Normach, które literalnie nie wskazywały obowiązku stosowania węża półsztywnego aż do wejścia w życie nowszych norm (PN-B-02865:1972, PN-B-02859:1969, PN-B-02865:1997).
Wymagania Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. działają wstecz i dotyczą wszystkich budynków i instalacji, w tym tych wybudowanych przed dniem wejścia w życie omawianego aktu prawnego. Tym samym literalnie przestrzegając przepisów, instalację wodociągową przeciwpożarową budynku należałoby dostosować do aktualnych wymagań, a hydranty DN25 z wężem płaskoskładanym zastąpić hydrantami DN25 z wężem półsztywnym.
Rzeczoznawca ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych, Paweł Chudecki, osobiście nie widzi potrzeby obowiązkowej przebudowy instalacji wodociągowej przeciwpożarowej z hydrantami wewnętrznymi DN25 z wężem płaskoskładanym (pod warunkiem, że hydranty spełniają wymagania normy PN-B-02859:1969). Wymagania różnią się przede wszystkim zasięgiem działania (ochrony) hydrantów. W przypadku, gdy istniejąca instalacja wodociągowa przeciwpożarowa z hydrantami wewnętrznymi DN25 z wężem płaskoskładanym spełnia wszystkie wymagania przepisów (z wyłączeniem rodzaju punktu poboru wody, tj. stosowania hydrantów DN25 z wężem półsztywnym), nie wymieniałby hydrantów, pod warunkiem, że każdą istniejącą szafkę hydrantową wyposażono w wąż nawinięty na bęben (podobny do bębna aktualnie produkowanych hydrantów DN25 z wężem półsztywnym).
Natomiast w przypadku hydrantu wewnętrznego DN25 z wężem płaskoskładanym, który umieszczono w szafce bez bębna na wąż, a wyposażonej lub nie w koszyk na wąż, wymagane byłoby dostosowanie instalacji wodociągowej przeciwpożarowej do wszystkich wymagań stawianych w przepisach.
Bezpieczeństwo przeciwpożarowe w domach - alternatywne rozwiązania
Stosowanie hydrantów wewnętrznych nie jest wymagane we wszystkich rodzajach obiektów, zwłaszcza w budynkach jednorodzinnych, dwurodzinnych i niskiej zabudowie osiedlowej. Jednakże, każdy obywatel ma prawo wyposażyć swoje budynki w hydranty wewnętrzne. Istnieje też prostsze wyjście, dające możliwość korzystania z namiastki hydrantu wewnętrznego, co jest szczególnie istotne tam, gdzie nie ma formalnego systemu.
Każde gospodarstwo domowe dysponujące kranem z wodą i wężem do podlewania ogrodu posiada namiastkę hydrantu wewnętrznego. Nie ma on parametrów, o których mowa wyżej, bo średnica węża jest zazwyczaj za mała (na ogół 10 mm) i ciśnienie wody zbyt niskie, ale jest to forma podstawowej ochrony. Aby zwiększyć jej efektywność, zaleca się:
- Zakup węża na zwijadle - jest wygodniejszy w codziennym użytkowaniu, eliminuje problemy z rozplątywaniem i służy dłużej.
- Założenie prądowniczki dającej jak najbardziej rozproszony prąd wody - idealna byłaby sztyca metrowej długości, dzięki której rozproszony prąd wody trafiałby w ognisko pożaru z bezpieczniejszej odległości.
- Nauczenie się odłączania dopływu energii elektrycznej do budynku. W budynkach, gdzie nie ma przeciwpożarowego wyłącznika prądu (PWP), najłatwiej znaleźć wyłącznik różnicowoprądowy, który musi być przy tablicy lub w szafce bezpiecznikowej. Zawsze należy odciąć dopływ energii elektrycznej (i gazowej) przed gaszeniem wodą.
Pamiętaj, że gaszenie wodą jest możliwe, np. z hydronetki, z węża ogrodowego, ze studni, jednak zasada odcięcia energii elektrycznej (i gazowej też) obowiązuje bezwzględnie. Użycie głównych bezpieczników na budynkach, w okolicach przyłącza energetycznego, jest problematyczne ze względu na ich rzadkie stosowanie, nieoczywistą lokalizację i często plombowanie przez zakłady energetyczne.
tags: #hydrant #dn25 #podlaczenie #do #instalacji