Przeciwpożarowy Wyłącznik Prądu: Klucz do Bezpieczeństwa Elektrycznego

Rola i Znaczenie Przeciwpożarowego Wyłącznika Prądu (PWP)

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu należy do urządzeń ochrony ppoż. Jego podstawowym zadaniem jest szybkie odłączenie zasilania instalacji elektrycznej budynku w sytuacji zagrożenia pożaru lub podczas prowadzenia akcji gaśniczej. W razie pojawienia się ognia umożliwia odłączenie dopływu prądu i bezpieczne prowadzenie akcji gaśniczej. Dzięki niemu możliwe jest szybkie odłączenie zasilania elektrycznego w razie pożaru, co znacznie zwiększa bezpieczeństwo zarówno osób, jak i mienia. W przypadku pożaru instalacja elektryczna może stanowić dodatkowe zagrożenie dla ekip ratowniczych. Urządzenie to zaprojektowano po to, aby zapewniać maksymalne bezpieczeństwo w sytuacji zagrożenia. PWP może w znacznym stopniu przyczynić się do sprawnej, szybkiej, a przede wszystkim bezpiecznej ewakuacji. Służy do odłączenia energii elektrycznej w budynku lub strefie pożarowej, przede wszystkim w celu zapewnienia bezpieczeństwa ekip ratowniczych. Oczywiście może być też wykorzystany przez użytkowników budynku na wypadek innego zdarzenia.Właściciele budynków powinni zadbać o to, aby na ich powierzchni znalazły się urządzenia przeciwpożarowe. Spełnią one obowiązujące normy oraz zapewnią bezpieczeństwo użytkownikom. Instalacja oświetlenia przeciwpożarowego, sporządzenie ekspertyzy czy montowanie odpowiednio szerokich drzwi z dźwignią antypaniczną to tylko niektóre z kwestii, które ułatwiają ewakuację w przypadku pożaru.

Podstawy Prawne i Wymagania dotyczące Stosowania PWP

Konieczność stosowania przeciwpożarowych wyłączników prądu w instalacjach elektrycznych w budynkach wynika z zapisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Mówi o tym również rozporządzenie w sprawie ochrony ppoż. W myśl rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, urządzenia przeciwpożarowe to urządzenia służące do zapobiegania powstawaniu, wykrywania oraz zwalczania pożarów lub ograniczania ich skutków (mogą to być urządzenia stałe lub półstałe, uruchamiane ręcznie lub samoczynnie). Przeciwpożarowe wyłączniki prądu są urządzeniami przeciwpożarowymi i w związku z tym powinny zostać wykonane zgodnie z projektem uzgodnionym przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. Warunkiem dopuszczenia ich do użytkowania jest przeprowadzenie odpowiednich prób i badań, potwierdzających prawidłowość ich działania. Zgodnie z przepisami, przeciwpożarowy wyłącznik prądu należy instalować w określonych budynkach.Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1225) wymaga (zob. § 183) stosowania w instalacjach elektrycznych przeciwpożarowego wyłącznika prądu (PWP) w budynkach lub strefach pożarowych o kubaturze przekraczającej 1000 m³ lub zawierających strefy zagrożone wybuchem. Dotyczy to również budynków, w których występują strefy zagrożone wybuchem. Nawet, jeżeli jest to obiekt zabytkowy. Warto zauważyć, że pojęcie „występowania zagrożenia wybuchem” jest o wiele bardziej pojemne niż pomieszczenie zagrożone wybuchem.

Funkcjonowanie PWP: Co odcina, a czego nie?

PWP ma za zadanie odcinać dopływ energii elektrycznej do wszystkich odbiorników, z wyjątkiem obwodów zasilających instalacje i urządzenia, których funkcjonowanie jest niezbędne podczas pożaru. Wyłącznik hamuje dopływ prądu do wszystkich odbiorników, z pominięciem urządzeń, których działanie jest konieczne podczas gaszenia pożaru. Przykładowo, wyłącznik nie powinien odłączać zasilania urządzeń niezbędnych w trakcie pożaru, np. pomp hydrantowych, wentylatorów oddymiających, oświetlenia awaryjnego. Dla takich urządzeń, w rozdzielni głównej lub za złączem kablowym, wydziela się sekcję obwodów pożarowych niezależną od PWP. Odcinany przez PWP dopływ prądu nie może powodować samoczynnego załączenia drugiego źródła energii elektrycznej (w tym zespołu prądotwórczego), z wyjątkiem źródła zasilającego oświetlenie awaryjne, jeżeli występuje ono w budynku, a także innych urządzeń elektrycznych, które muszą funkcjonować w czasie pożaru. Dyskusyjne jest zasilanie sprzed PWP urządzeń przeciwpożarowych posiadających własne akumulatory, np. centrali systemu sygnalizacji pożarowej. Same tylko organy PSP wydały na ten temat dwie sprzeczne opinie. Jeśli da się to zrobić, warto zasilać sprzed wyłącznika ppoż.

Umiejscowienie, Oznakowanie i Konstrukcja PWP

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu powinien być umieszczony w pobliżu głównego wejścia do obiektu lub złącza i odpowiednio oznakowany. Powinien on znajdować się przy głównym wejściu do budynku lub na złączach. Ppoż. wyłącznik prądu musi być odpowiednio oznakowany. Oznakowanie wyłącznika ppoż. należy wykonać znakiem z błyskawicą na czerwonym tle.Należy wyjaśnić, że oznakowany przycisk, znajdujący się w pobliżu głównego wejścia do obiektu lub złącza, zawierający także układ sygnalizujący uszkodzenia lub awarie PWP, nie jest urządzeniem odcinającym zasilanie budynku. Przycisk wyzwalający, bo sam wyłącznik najczęściej jest w rozdzielnicy, powinien znajdować się w pobliżu głównego wejścia do budynku lub w pobliżu złącza, czyli miejsca, gdzie znajdują się bezpieczniki mocy (BM), często też licznik i inne elementy. Aparat elektryczny stanowiący element wykonawczy PWP (sterowany przy pomocy wspomnianego „czerwonego przycisku”) zazwyczaj jest instalowany w rozdzielnicy głównej budynku, zlokalizowanej w pomieszczeniu wydzielonym pożarowo lub rozdzielnicy pożarowej.Wyłącznikiem powinien być aparat elektryczny typu rozłącznik, uzbrojony w cewkę wyzwalacza wzrostowego z możliwością zdalnego sterowania w układzie przełącznika faz, który w przypadku zaniku napięcia w jednej lub dwóch dowolnych fazach automatycznie przełączy zasilanie cewki wzrostowej na fazę aktywną. Podczas instalacji należy obliczyć parametry zwarciowe w miejscu instalacji, aby dobrać parametry elektryczne rozłącznika. Sprawy urządzeń - wyłączników, rozłączników itp. są uzależnione od stopnia skomplikowania instalacji i przyłącza energetycznego. Odpowiada za to projektant i rzeczoznawca ppoż., bo PWP jako urządzenie przeciwpożarowe musi mieć projekt i uzgodnienie.

Komponenty Przeciwpożarowego Wyłącznika Prądu

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu składa się z trzech komponentów, dla których wymagany jest certyfikat:

• Urządzenie uruchamiające UU PWP - przycisk lokalizowany zwykle w pobliżu wejścia do budynku.
• Urządzenie sygnalizujące US PWP - sygnalizator potwierdzający wyłączenie prądu.
• Urządzenie wykonawcze UW PWP - rozdzielnia elektryczna w oddzielnej obudowie, wewnątrz której dokonywane jest rozłączenie prądu.

Wymogi Instalacyjne

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu musi być zainstalowany w oddzielnej obudowie, na której producent umieszcza znak „B” wraz z oznakowaniem numeru certyfikatu CNBOP. Wyjątek może tu stanowić możliwość zabudowy w jednym standardzie elektrycznym sekcji PWP z zasilaczem tego samego producenta oraz centralą sterującą, co może przyczynić się do poprawy ergonomii rozdzielni przeciwpożarowej prądu.

Proces Certyfikacji PWP i Obowiązki Prawne

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu podlega obowiązkowi certyfikacji zgodnie z:

• Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 17 listopada 2016 roku w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (DzU z 2016 r., poz. 1966 z późn. zm.), które wprowadziło obowiązek certyfikacji PWP - później rokrocznie wydłużano okres przejściowy, aż do 1 stycznia 2021 r.;
• Rozporządzeniem Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 4 grudnia 2020 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (DzU z 2020 r., poz. 2297), które nie wydłużyło wspomnianego okresu poprzez nie ujęcie na liście urządzeń, dla których obowiązuje okres przejściowy.

Obowiązek stosowania przeciwpożarowego wyłącznika prądowego z certyfikatem CNBOP powstał od 1 stycznia 2021 r. Jeśli dokumentacja projektowa przewidywała zastosowanie przeciwpożarowego wyłącznika prądu na podstawie §183 WT, to zmiana polega wyłącznie na tym, że dla wyrobu o tej samej nazwie i funkcji w obiekcie powstał dodatkowy obowiązek certyfikacji. Należy pamiętać, że istnieje on już od 2016 r., a w dniu 1 stycznia 2021 r. upłynął okres przejściowy wyznaczony przez Ustawodawcę na dostosowanie rynku do nowych wymagań. Kluczowe jest to, że projekt budowlany nie określa zasad formalnych wprowadzania wyrobów do stosowania, a tylko wskazuje ich rodzaj, wymagane własności użytkowe i oczekiwane funkcje (zadania), a tym samym data uzyskania pozwolenia na budowę nie ma żadnego znaczenia ani wpływu na dokumenty wymagane do wprowadzenia wyrobu na rynek.

Wymagane Dokumenty Certyfikacyjne

Dla PWP zgodnie z rozporządzeniami wymagane są:

• Krajowa Ocena Techniczna.
• Krajowy Certyfikat Stałości Właściwości Użytkowych, które wydaje Jednostka Certyfikująca.
• Krajowa Deklaracja Właściwości Użytkowych, którą wystawia producent.

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu nie widnieje na wykazie wyrobów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 kwietnia 2010 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wykazu wyrobów służących zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego lub ochronie zdrowia i życia oraz mienia, a także zasad wydawania dopuszczenia tych wyrobów do użytkowania (DzU z 2010 r. nr 85, poz. 553, z późn. zm.), dlatego nie wymaga Świadectwa Dopuszczenia do stosowania w ochronie przeciwpożarowej wydane przez CNBOP. Dla PWP nie ma zharmonizowanej normy EU, więc znakowanie CE nie jest możliwe.Certyfikowany przeciwpożarowy wyłącznik prądu należy również stosować w obiektach będących w trakcie budowy lub modernizacji, jeśli PWP nie został jeszcze dostarczony na budowę, co zostało potwierdzone w „Dzienniku budowy”.

Integracja, Zastosowania Specjalne i Konserwacja

Integracja ze Scenariuszem Pożarowym

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu z certyfikatem jest przystosowany do współpracy z SSP, Integratorem, Centralą Sterującą urządzeniami przeciwpożarowymi czy BMS budynkowym. Może działać z opóźnieniem, np. w celu umożliwienia bezawaryjnego zamknięcia serwerów. Podstawowe funkcje, które należy założyć w scenariuszu to kontrola stanu załączony/wyłączony oraz kontrola uszkodzenia.

PWP a Instalacje Fotowoltaiczne

Tak, jeśli instalację PV zastosowano w budynku o kubaturze powyżej 1000 m³, w innych przypadkach według uznania projektanta.

Multiplikacja Urządzeń PWP

Tak, multiplikowanie poszczególnych urządzeń PWP, np. do celów ochrony wielu obiektów w jednym systemie, jest kwestią projektową.

Okresowa Konserwacja

Przeciwpożarowe wyłączniki prądu wymagają również okresowej kontroli w ramach przeglądów instalacji elektrycznej w budynku, podobnie jak inne urządzenia przeciwpożarowe. Reguluje to §3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r., w myśl którego czynności takie (podobnie jak dla innych urządzeń przeciwpożarowych) należy wykonywać zgodnie z zasadami określonymi w:

• Polskich Normach.
• Dokumentacji Techniczno-Ruchowej - opracowanej przez producenta.
• Instrukcji obsługi - opracowanej przez producenta.

Konserwacja powinna odbywać się w okresach ustalonych przez producenta (nie rzadziej niż 1 raz w roku). Wynika z tego, że producent w instrukcji obsługi wskazuje podmioty upoważnione do wykonywania okresowych przeglądów i napraw. Nie każdy elektryk z uprawnieniami może konserwować PWP, lecz tylko osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje i autoryzację.

tags: #przeciwpozarowy #wylacznik #pradu #400v