Hydrant to kluczowe urządzenie, które umożliwia bezpośredni pobór wody z głównych przewodów sieci wodociągowej. Jednymi z podstawowych urządzeń przeciwpożarowych są hydranty zewnętrzne, stanowiące część infrastruktury przeciwpożarowej wykorzystywanej przez jednostki straży pożarnej do gaszenia pożaru. Sprzęt ten montuje się na sieci wodociągowej, dzięki czemu po podłączeniu do hydrantu służby zyskują niemal natychmiastowy dostęp do źródła wody.
Rodzaje hydrantów zewnętrznych i ich zastosowanie
Hydranty zewnętrzne dzielimy na nadziemne i podziemne. Mogą być instalowane wyłącznie na sieci wodociągowej zewnętrznej przeciwpożarowej. Zalecane jest stosowanie hydrantów zewnętrznych nadziemnych. Dopuszcza się stosowanie hydrantów podziemnych w przypadkach, gdy stosowanie hydrantów nadziemnych jest szczególnie utrudnione lub niewskazane, na przykład z powodu utrudnienia ruchu.
Budowa i materiały hydrantu nadziemnego
Hydranty nadziemne posiadają formę kolumny, poprzez wnętrze której woda może być czerpana z rurociągu. Korpus hydrantów zewnętrznych nadziemnych należy wykonywać z następujących materiałów: żeliwa szarego, żeliwa sferoidalnego, stali bądź innych materiałów konstrukcyjnych o wymaganych własnościach wytrzymałościowych. Uszczelnienia powinny być wykonane z elastomerów.
Elementy konstrukcyjne i mechanizm działania
- Korpus: Górna część hydrantu stanowi korpus żeliwny, a korpus górny z dolnym połączony jest kolumną hydrantu. Część wewnętrzna i zewnętrzna hydrantu wykonana jest z materiałów odpornych na korozję.
- Nasady: Głowica hydrantu zaopatrzona jest w nasady pozwalające przymocować węże pożarnicze. Hydrant powinien być wyposażony w dwie nasady boczne wielkości 75, a dodatkowo hydranty DN100 i DN150 powinny być wyposażone w nasadę czołową wielkości 110. Pokrywy nasad powinny być zabezpieczone przed zagubieniem.
- Mechanizm otwierania/zamykania: Hydrant powinien być wyposażony w głowicę do otwierania zaworu kluczem wykonanym zgodnie z PN. Korpus posiada element napędowy na zakończeniu trzpienia (tzw. kaptur), za pomocą którego poprzez rurę dystansową ruch obrotowy przenoszony jest na grzyb hydrantu, wykonujący ruch posuwisty. Obrotowy trzpień osadzony jest w korku dławiącym uszczelnionym za pomocą gumowych pierścieni uszczelniających. Kierunek zamknięcia zaworu hydrantu jest zgodny z ruchem wskazówek zegara, patrząc od góry. Podczas obracania trzpieniem następuje przesuwanie grzyba i otwieranie przepływu.
- Komora zaworowa i odwadniacz: W dolnej części hydrantu znajduje się żeliwna komora zaworowa zawierająca grzyb stanowiący zawieradło oraz urządzenie odwadniające. Grzyb przesuwając się, zamyka otwór wylotowy odwadniacza. W przypadku zamykania hydrantu grzyb siada w gnieździe, po czym następuje odprowadzenie pozostałej wody w kolumnie hydrantu przez wylot odwadniacza. Korpus komory dolnej wyposażony jest w kołnierz przyłączeniowy, pozwalający zamontować hydrant na rurociągu.
Hydrant nadziemny TYP 8005
Hydranty nadziemne TYP 8005 z podwójnym zamknięciem, z dodatkowym zabezpieczeniem przed przepływem w postaci zaworu zwrotnego umieszczonego poniżej grzyba, przeznaczone są do instalacji przeciwpożarowych, do wody czystej, chemicznie obojętnej, wolnej od stałych zanieczyszczeń. Wykorzystuje się je w instalacjach wodociągowych i p.pożarowych celem poboru wody w zakresie temperatur do +50°C. Korek uszczelniający jest zabezpieczony pierścieniem odpornym na wykręcanie i wykonany z mosiądzu prasowanego. Mogą być również używane w instalacjach podziemnych na rurociągach ułożonych poziomo, poniżej strefy zamarzania, gdzie tylko ich część nadziemna wystaje ponad powierzchnię.
Wymagania prawne i techniczne dla hydrantów zewnętrznych
Hydrant zewnętrzny jest częścią sieci wodociągowej stanowiącej źródło wody do celów przeciwpożarowych. Prawo budowlane mówi, że obiekt budowlany należy projektować i budować w sposób określony w przepisach i zgodnie z zasadami techniki, zapewniając m.in. spełnienie podstawowych wymagań dotyczących bezpieczeństwa pożarowego. Dla niektórych obiektów konieczne jest zapewnienie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru - szczegółowe wytyczne zawarte są w Rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz.U. z 2009 r. Nr 124, poz. 1030).
Lokalizacja i dostępność
Hydranty zewnętrzne powinny być usytuowane w miejscach dostępnych z głównych dróg komunikacyjnych na terenie jednostki osadniczej. Umieszcza się je wzdłuż dróg i ulic, a także przy ich skrzyżowaniach.
Wydajność i średnica nominalna
- Na sieci wodociągowej ppoż. stosuje się hydranty zewnętrzne nadziemne o średnicy nominalnej DN 80.
- Dla hydrantu nadziemnego DN 80 na sieciach, o których mowa w § 9 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ppoż., wymagana wydajność wynosi 5 dm³/s.
- Dla zapewnienia możliwości intensywnego czerpania wody na sieciach wodociągowych o średnicy nominalnej nie mniejszej niż DN 250 powinny być instalowane hydranty nadziemne DN 100 lub DN 150.
- Dla pozostałych obiektów budowlanych woda do celów ppoż. do zewnętrznego gaszenia pożaru jest zapewniana w ramach ilości wody przewidywanych dla jednostek osadniczych, nie mniejszej jednak niż 10 dm³/s.
Zasilanie sieci i odłączenia
Sieci wodociągowe będące źródłem wody do celów ppoż. powinny być zasilane z pompowni przeciwpożarowej, zbiornika wieżowego, studni lub innych urządzeń, które zapewniają wymaganą wydajność i odpowiednie ciśnienie w hydrantach zewnętrznych przez co najmniej 2 godziny. Hydranty zewnętrzne zainstalowane na sieci wodociągowej przeciwpożarowej powinny być wyposażone w odcięcia (zasuwy), które umożliwiają ich odłączanie od sieci.
Rodzaje sieci wodociągowych
Przepisy wskazują, że ppoż. sieci wodociągowe powinno wykonywać się jako sieci obwodowe. Poza obszarami miejskimi, gdzie łączna wymagana ilość wody nie przekracza 20 dm³/s, dopuszczalna jest jednak budowa sieci rozgałęzieniowej. Dopuszcza się również budowę rozgałęzień z sieci obwodowej w celu zasilania hydrantów zewnętrznych.
Cyfrowy monitoring hydrantów - System H4.live ("Hydrant z zegarem")
Nowoczesne rozwiązania technologiczne wprowadzają innowacje w zarządzaniu infrastrukturą przeciwpożarową. Przykładem jest system H4.live, który w kontekście "hydrantu z zegarem" dostarcza kluczowych informacji. Ten cyfrowy system informuje o wszystkich działaniach związanych z hydrantem. Dane są przekazywane w czasie rzeczywistym, dzięki czemu można w dowolnym momencie i z dowolnego miejsca uzyskać informacje o działaniach i stanie hydrantu H4.live.
Dzięki ciągłemu monitorowaniu użytkownik jest zawsze na bieżąco i otrzymuje ważne informacje dotyczące swojej codziennej pracy. Zarządzanie odbywa się za pomocą aplikacji Hawle.live. W aplikacji Hawle.live instaluje się H4.live za pomocą danych GPS. Ta wizualizacja zapewnia nie tylko doskonały przegląd, ale także odpowiednią dokumentację wszystkich działań. Dodatkowo istnieje możliwość przyłączenia rury odwadniającej PE Ø32 mm lub Hawle-rury odwadniającej.
Jak działają hydranty?
Przeglądy, konserwacja i oznakowanie hydrantów
Przeglądy i konserwacja
Hydranty zewnętrzne powinny być co najmniej raz w roku poddawane przeglądom i konserwacji przez właściciela sieci wodociągowej przeciwpożarowej. Wszystkie hydranty są poddawane próbie szczelności (100%), a ich parametry hydrauliczne są monitorowane.
Oznakowanie
Do oznakowania hydrantów zewnętrznych stosuje się biało-czerwone tabliczki i znaki przestrzenne (znaki 3D) zgodne z normą "Znaki bezpieczeństwa. Techniczne środki przeciwpożarowe", posiadające świadectwo dopuszczenia CNBOP. Na znaku widnieje czarna litera „H” na białym tle. W celu umieszczania informacji na temat instalacji wodociągowych i hydrantów zewnętrznych stosuje się tabliczki orientacyjne. Na czerwonych umieszcza się informacje dotyczące hydrantu zewnętrznego, natomiast na białych - informacje dotyczące pozostałych elementów sieci.
Normy i rozporządzenia
Hydranty zewnętrzne powinny spełniać wymagania Polskich Norm dotyczących tych urządzeń, będących odpowiednikami norm europejskich (EN). Do najważniejszych dokumentów prawnych i normatywnych w Polsce należą:
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 124, poz. 1030).
- Polska Norma PN-EN 1074-6 Armatura wodociągowa. Wymagania użytkowe i badania sprawdzające.