Oznaczenia Hydrantów Przeciwpożarowych

Hydranty wewnętrzne i zewnętrzne stanowią niezbędny element systemów przeciwpożarowych, a ich prawidłowe usytuowanie (zarówno w przestrzeni otwartej, na zewnątrz budynków, jak i wewnątrz obiektów budowlanych) i oznakowanie ma bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo ludzi i mienia. Hydranty powinny być dobrze widoczne i łatwo dostępne, tak by w razie zagrożenia móc z nich w jak najkrótszym czasie skorzystać, pobierając wodę do gaszenia pożarów i zaopatrzenia wodnego pojazdu straży pożarnej. Właściwe oznakowanie hydrantów jest kluczowym elementem zapewnienia bezpieczeństwa przeciwpożarowego w budynkach i na terenach zewnętrznych. Nie chodzi tu jedynie o spełnienie wymogów formalnych, ale przede wszystkim o umożliwienie szybkiej i skutecznej interwencji w przypadku pożaru.

Podstawy Prawne i Normatywne

Projektowanie, lokalizacja i odbiór hydrantów są regulowane zarówno Ustawami i Rozporządzeniami dotyczącymi ochrony ppoż, jak i Ustawami i Rozporządzeniami dotyczącymi Prawa budowlanego. Obiekt budowlany należy projektować i budować w sposób określony w przepisach i zgodnie z zasadami technicznej, zapewniając m.in. spełnienie podstawowych wymagań dotyczących bezpieczeństwa pożarowego.

Najważniejsze Akty Prawne

• Ustawa z dnia 21 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej
• Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
• Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 roku w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych.

Aprobata Techniczna i Polskie Normy

Hydranty wewnętrzne i zewnętrzne, stanowią, zgodnie z Ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych, wyrób budowlany. Hydranty są więc wyrobami budowlanymi stosowanymi zarówno w obiektach, jak i w ich otoczeniu, w ramach systemów ochrony przeciwpożarowej i podlegają ocenie technicznej przeprowadzanej przez Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej Państwowy Instytut Badawczy (CNBOP). Hydranty mogą być dopuszczone do zastosowania w obiektach budowlanych lub ich częściach po uzyskaniu aprobaty technicznej CNBOP, która potwierdza, że dany wyrób uzyskał pozytywną ocenę techniczną przydatności.

Hydranty wewnętrzne i zewnętrzne powinny być również zgodne z normami, opisującymi przede wszystkim wymagania i metody badań, dotyczące budowy i parametrów użytkowych hydrantów wewnętrznych i zewnętrznych oraz ich prawidłowego oznakowania. Do najważniejszych Polskich Norm należą:

• PN-EN 671-1: Stałe urządzenia gaśnicze. Hydranty wewnętrzne. Hydranty wewnętrzne z wężem półsztywnym
• PN-EN 671-2: Stałe urządzenia gaśnicze. Hydranty wewnętrzne. Hydranty wewnętrzne z wężem płasko składanym
• PN-EN 671-3: Stałe urządzenia gaśnicze. Hydranty wewnętrzne. Konserwacja hydrantów wewnętrznych z wężem półsztywnym i hydrantów wewnętrznych z wężem płasko składanym
• PN-EN 1074-6: Armatura wodociągowa. Wymagania użytkowe i badania sprawdzające. Część 6: Hydranty
• PN-EN 14384: Hydranty przeciwpożarowe nadziemne
• PN-EN 14339: Hydranty przeciwpożarowe podziemne
• PN-EN ISO 7010: Graphical symbols. Safety colours and safety signs.
• PN-97/N-01256/04 (PN-N-01256-4:1997): Wzór znaku „Hydrant zewnętrzny”.
• PN-ISO 8421-4:1998: Ochrona przeciwpożarowa. Terminologia.

Rodzaje Hydrantów Przeciwpożarowych

Hydranty są urządzeniami, które umożliwiają bezpośredni pobór wody z sieci wodociągowej do celów przeciwpożarowych. Dzieli się je na zewnętrzne i wewnętrzne, w zależności od ich lokalizacji.

Hydranty Zewnętrzne

Hydranty zewnętrzne zlokalizowane są na zewnątrz budynków i umożliwiają pobór wody z głównych przewodów zewnętrznych sieci wodociągowych. Mogą mieć postać nadziemną lub podziemną. Najczęściej spotykanym rodzajem jest hydrant DN52, stosowany zarówno w budynkach, jak i na zewnątrz, choć rozporządzenie wskazuje na stosowanie hydrantów zewnętrznych nadziemnych o średnicy nominalnej DN 80 na sieciach wodociągowych ppoż. Możliwe jest instalowanie hydrantów podziemnych DN 80, jeśli instalacja hydrantów nadziemnych jest szczególnie utrudniona lub niewskazana. Dla zapewnienia możliwości intensywnego czerpania wody na sieciach wodociągowych o średnicy nominalnej nie mniejszej niż DN 250, powinny być instalowane hydranty nadziemne DN 100 lub DN 150.

Hydranty Wewnętrzne

Hydranty wewnętrzne instalowane są wewnątrz budynków i obiektów budowlanych i umożliwiają pobór wody z wewnętrznej sieci wodociągowej lub wewnętrznej instalacji przeciwpożarowej. Urządzenia te, choć stosunkowo rzadko używane, znajdują zastosowanie w wielu obiektach, w których istnieje ryzyko powstania pożaru, w celu ugaszenia w zarodku pożaru z grupy A (pożary materiałów stałych). Dzięki nim możliwe jest podjęcie walki z ogniem zarówno z bliska, jak i z dalszych odległości. Wyróżnia się hydranty natynkowe i wnękowe, w zależności od sposobu montażu. W obiektach budowlanych stosuje się następujące rodzaje hydrantów wewnętrznych:

• Hydrant 25 i hydrant 33 - z wężem półsztywnym o średnicy węża 25 lub 33 mm. Hydranty wewnętrzne DN25 stosowane są w strefach pożarowych zakwalifikowanych do kategorii zagrożenia ludzi (ZL) - są to budynki zamieszkania zbiorowego oraz użyteczności publicznej. Hydranty wewnętrzne DN33 przeznaczone są do obiektów garażowych.
• Hydrant 52 - z wężem płasko składanym.
• Zawór 52 - niewyposażony w wąż pożarniczy. Urządzenia te ze względu na brak węża stosowane są w nawodnionych pionach zasilanych przez sieć wodociągów oraz wozy strażackie.

Należy zauważyć, że normy serii PN-EN 671 nie wymagają określonych wymiarów hydrantów, a jedynie stawiają wymagania dotyczące parametrów wytrzymałościowych, znakowania itp.

Lokalizacja i Parametry Techniczne Hydrantów

Wszystkie hydranty muszą być podpięte do sieci wodociągowej zapewniającej odpowiednią ilość i ciśnienie wody.

Lokalizacja i Parametry Hydrantów Zewnętrznych

Hydranty zewnętrzne umieszcza się wzdłuż dróg i ulic, a także przy ich skrzyżowaniach. Dla skuteczności akcji ratunkowej szczególnie ważne jest takie oznaczenie hydrantu, aby w przypadku zagrożenia pożarem możliwa była jego natychmiastowa lokalizacja.

• Odległość najbliższego hydrantu od chronionego obiektu nie powinna przekraczać 75 m, a odległość innych hydrantów wymaganych do ochrony danego obiektu budowlanego nie powinna być większa niż 150 m.
• Hydranty zewnętrzne powinny być zlokalizowane w odległości od zewnętrznej krawędzi jezdni/drogi/ulicy do 15 metrów.
• Sieć wodociągowa na hydrantach zewnętrznych powinna zapewnić ciśnienie nie mniejsze niż 0,1 MPa oraz wydajność nie mniejszą niż 5 dm³/s (dla pożaru gaszonego przez okres minimum 2 h dla hydrantu nadziemnego DN 80).
• Maksymalne ciśnienie hydrostatyczne w sieci wodociągowej przeciwpożarowej nie powinno być większe niż 1,6 MPa.
• Sieci wodociągowe będące źródłem wody do celów ppoż. powinny być zasilane z pompowni przeciwpożarowej, zbiornika wieżowego, studni lub innych urządzeń, które zapewniają wymagania wydajności i odpowiednie ciśnienie w hydrantach zewnętrznych przez co najmniej 2 godziny.
• Przepisy wskazują, że sieci wodociągowe ppoż. powinno wykonywać się jako sieci obwodowe. Poza obszarami miejskimi, gdzie łączna wymagana ilość wody nie przekracza 20 dm³/s, dopuszczalna jest budowa sieci rozgałęzieniowej.
• Hydranty strażackie zainstalowane na sieci wodociągowej ppoż. powinny być wyposażone w odcięcia, które umożliwiają odłączenie ich od sieci.

Lokalizacja i Parametry Hydrantów Wewnętrznych

Hydranty wewnętrzne stanowią element systemu ppoż projektowanego osobno dla każdego budynku i obiektu budowlanego, z uwzględnieniem przeznaczenia budynku i sposobu jego użytkowania, wielkości, wysokości oraz układu poszczególnych pomieszczeń.

• Instalując hydranty, należy mieć na uwadze to, by ich zasięg obejmował całą powierzchnię obiektu (uwzględniając długość węża oraz zasięg strumienia wody). W praktyce oznacza to, że odległość między hydrantami musi być taka, aby strumień wody z każdego hydrantu mógł dotrzeć do dowolnego punktu w chronionej przestrzeni.
• W przypadku hydrantów 52 długość węża nie powinna przekraczać 20 m, co zostało opisane w normie PN-EN 671-2.
• Zawory odcinające montuje się na wysokości 1,35 m od podłogi, choć dopuszczalne są niewielkie odchyły - do 0,1 m.
• Minimalna wydajność poboru wody może wynosić 2,5 dm³/s dla zaworu 52 i 1,0 dm³/s dla hydrantu 25.
• Minimalne ciśnienie mierzone na zaworze dla minimalnej wydajności w obydwu przypadkach wynosi 0,2 MPa.
• W niektórych budynkach wysokich i wysokościowych instalowane są zawory hydrantowe 52 na nawodnionych pionach, które służą przede wszystkim do podłączenia sprzętu ratowniczo-gaśniczego przez straż pożarną.

Oznakowanie Hydrantów Zewnętrznych

Hydranty zewnętrzne nadziemne mają kolor czerwony, co zapewnia stosunkowo dobrą widoczność urządzeń w przestrzeni publicznej. Do oznakowania hydrantów zewnętrznych stosuje się biało-czerwone tabliczki i znaki przestrzenne.

• Wzór znaku „Hydrant zewnętrzny” - czarna, umieszczona między szerokimi czerwonymi pasami, duża litera „H” na białym tle - określa Polska Norma PN-97/N-01256/04 (PN-N-01256-4:1997). Znaki bezpieczeństwa powinny posiadać świadectwo dopuszczenia CNBOP.
• Znak hydrant może być umiejscowiony bezpośrednio na hydrancie lub na wysięgniku, który zdecydowanie podnosi widoczność urządzenia i może być niezbędny w odniesieniu do hydrantów zlokalizowanych na terenach zielonych, w lekkich zagłębieniach terenów lub na wzniesieniach.
• Oprócz tradycyjnych tabliczek z piktogramem do oznakowania hydrantu zewnętrznego można stosować również znaki przestrzenne (znaki 3D), dobrze widoczne z każdej strony.
• Do wskazania lokalizacji hydrantów podziemnych stosuje się czerwone tablice orientacyjne (biała obwódka, czerwone tło, białe piktogramy), na których znajduje się litera H oraz informacja o średnicy zaworu oraz kierunku i odległości od znaku, w których znajduje się hydrant. Na czerwonych tablicach umieszcza się informacje dotyczące hydrantu zewnętrznego, natomiast na białych - informacje dotyczące pozostałych elementów sieci.

Oznakowanie Hydrantów Wewnętrznych

Prawidłowe oznakowanie hydrantów wewnętrznych jest kluczowym elementem zapewnienia bezpieczeństwa przeciwpożarowego w budynkach. Oznakowanie ppoż. na hydrancie wewnętrznym powinno być zgodne z normą PN-EN ISO 7010:2012 (wcześniej było to PN-92/N-01256/01).

• Hydranty w wewnętrznych systemach ppoż. oznaczane są za pomocą czerwonych tablic (biała obwódka, czerwone tło, biały piktogram) przedstawiających zwiniętego węża przeciwpożarowego. Szafka hydrantowa powinna być opatrzona znakiem Hydrant wewnętrzny (numer referencyjny F002 w ISO 7010).
• Dodatkowo, ponieważ hydranty wewnętrzne są objęte normą zharmonizowaną, wymagane jest dla nich znakowanie CE. Przykład poprawnego oznakowania przedstawia załącznik ZA.3 w normach PN-EN 671-1 i PN-EN 671-2.
• Zamykane szafki hydrantu powinny zostać wyposażone w urządzenia do awaryjnego otwierania, mogą one być zabezpieczone jedynie kruchym, przezroczystym materiałem. Materiał powinien być takiego rodzaju, aby po jej rozbiciu nie pozostawały postrzępione bądź ostre krawędzie, które mogłyby spowodować zranienie.
• W pobliżu hydrantu powinno się również umieścić instrukcję jego użytkowania w razie pożaru.
• Stosuje się również szafy, z czerwonymi lub przeszklonymi drzwiami, oraz oznaczenia wskazujące m.in.: zawór hydrantowy, przyłączenie sieci hydrantowej wewnętrznej, pompownię hydrantową czy lokalizację klucza do szafki hydrantowej.
• Każdy hydrant wewnętrzny stanowi istotny element systemu przeciwpożarowego budynku. Jego obecność jest regulowana przez szereg przepisów, w tym kluczowe Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r.

Konserwacja i Przeglądy Hydrantów

Warto pamiętać o tym, że hydranty powinny być regularnie sprawdzane i konserwowane. Według polskiego prawa, przeglądy techniczne i czynności konserwacyjne tego typu urządzeń powinny być przeprowadzane w okresach ustalonych przez producenta, ale nie rzadziej niż raz w roku. Natomiast odcinki wężowe powinno się poddawać co 5 lat próbie ciśnieniowej na maksymalne ciśnienie robocze wynoszące 1,2 MPa.

Regularny przegląd techniczny i konserwacja hydrantów wewnętrznych są obowiązkowe i muszą być wykonywane zgodnie z zaleceniami producenta i wymogami Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Podczas takiego przeglądu weryfikuje się nie tylko parametry techniczne, takie jak ciśnienie i wydajność (zawory 52 na każdym pionie powinny zapewniać odpowiednie parametry dla straży), ale także stan techniczny zaworu, węża i ogólną dostępność urządzenia. Co równie ważne, kontrolowane jest oznakowanie hydrantu - jego czytelność, zgodność z normami i trwałość.

Hydranty Wewnętrzne jako Stałe Urządzenia Gaśnicze (SUG)

Wiele osób określa hydranty wewnętrzne jako urządzenia gaśnicze półstałe lub po prostu nie zalicza ich do grupy stałych urządzeń gaśniczych (SUG). Wątpliwość, czy należą one do urządzeń gaśniczych stałych, wynika z rozporządzenia MSWiA z 7 czerwca 2010 r., w którym czytamy: „Stosowanie stałych urządzeń gaśniczych związanych na stałe z obiektem, zawierających zapas środka gaśniczego i uruchamianych samoczynnie we wczesnej fazie rozwoju pożaru, jest wymagane w [...]”. Hydranty wewnętrzne nie są uruchamiane automatycznie, a więc nie wpisują się w zakres określony przez ten fragment rozporządzenia.

Jednakże, zgodnie z nomenklaturą europejską, hydranty wewnętrzne jako część instalacji wodociągowej przeciwpożarowej są stałymi urządzeniami gaśniczymi. Świadczy o tym np. fakt, że normy europejskie dotyczące hydrantów wewnętrznych opracowuje Komitet Techniczny CEN/TC 191 „Stałe urządzenia gaśnicze”, a normy te noszą tytuł „Stałe urządzenia gaśnicze. Hydranty wewnętrzne”. Zgodnie z normą PN-ISO 8421-4, omawiającą terminologię z zakresu ochrony przeciwpożarowej: „Stałe urządzenie gaśnicze - zamontowane na stałe urządzenia zawierające określoną ilość środka gaśniczego, połączone ze stałą dyszą (stałymi dyszami), przez którą środek gaśniczy jest podawany do gaszenia pożaru, uruchamiane ręcznie lub samoczynnie”. Zatem hydrant wewnętrzny jest bez wątpienia stałym urządzeniem gaśniczym wodnym. Pojawiające się wątpliwości są jedynie niewłaściwą interpretacją zapisów rozporządzenia.

Warto podkreślić, że nie każdy hydrant wewnętrzny noszący oznakowanie CE zgodnie z normami przedmiotowymi PN-EN 671-1:2012 oraz PN-EN 671-2:2012 może zostać zastosowany w obiekcie jako stałe urządzenie gaśnicze. Wynika to z zapisów wspomnianego rozporządzenia, które dopuszcza do stosowania wyłącznie hydranty określonej wielkości. Właściwie przygotowane i przeprowadzone odbiory stałego urządzenia gaśniczego są gwarantem zastosowania komponentów o określonych właściwościach, które wynikają z projektu instalacji.

tags: #hydrant #plomien #oznaczenie