Hydrant podziemny: Zasada działania i znaczenie w ochronie przeciwpożarowej

Hydrant podziemny, często określany jako UNO, stanowi kluczowy element sieci wodociągowej, którego podstawowym zadaniem jest zapewnienie dostępu do wody. Jest wykorzystywany głównie w celach przeciwpożarowych, ale również znajduje zastosowanie w innych zadaniach technicznych, takich jak płukanie rur wodociągowych czy dostarczanie wody na potrzeby budowlane.

Dzięki swojej konstrukcji i lokalizacji, hydrant podziemny jest odporny na wiele zagrożeń zewnętrznych, co czyni go niezastąpionym w wielu sytuacjach awaryjnych. Stanowi ważny element infrastruktury wodociągowej, gwarantując szybki i efektywny dostęp do wody.

Zasada działania hydrantu podziemnego

Hydrant podziemny działa na zasadzie odcięcia lub otwarcia przepływu wody bezpośrednio z sieci wodociągowej. Kluczowym elementem regulującym ten przepływ jest zasuwa, czyli zawór odcinający.

Proces uruchomienia hydrantu jest następujący: do głowicy hydrantu podłącza się specjalne urządzenie, najczęściej stojak hydrantowy, który umożliwia dalszy dostęp do wody. Następnie, za pomocą klucza hydrantowego, odkręca się zasuwę, co skutkuje otwarciem przepływu wody z sieci do podłączonego urządzenia.

Po zakończeniu pracy i użyciu wody, zawór zostaje zamknięty. Bardzo ważne jest, aby hydrant został wówczas oczyszczony z wody. Procedura ta ma na celu zapobieganie jego zamarznięciu w okresie zimowym, co mogłoby uniemożliwić jego działanie w krytycznej sytuacji.

Zastosowanie i zalety hydrantów zewnętrznych

Hydranty przeciwpożarowe, zarówno podziemne, jak i nadziemne, montowane w sieciach wodociągowych, są niezwykle ważnym elementem ochrony ludzi i obiektów. Hydranty zewnętrzne są wykorzystywane do poboru wody do gaszenia pożarów oraz do zaopatrzenia wodnego pojazdów straży pożarnej.

W przypadku pożaru natychmiast zapewniony jest dostęp do dużych ilości wody gaśniczej, a podłączenie węży pożarniczych umożliwia elastyczne wykorzystanie siły gaśniczej wody i dostosowanie jej do bieżącej sytuacji. Technologia hydrantów, np. systemy Firian, często oferuje dodatkowe opcje szybkiego i skutecznego gaszenia pożarów, co wynika z faktu, że mobilne gaszenie wężem jest skutecznym uzupełnieniem stałych systemów gaśniczych.

Hydranty mogą być podłączone do instalacji wodnej systemów gaśniczych (np. tryskaczy) lub być zasilane przez oddzielny system rur, stworzony specjalnie dla hydrantów.

Wymagania prawne i techniczne dotyczące hydrantów zewnętrznych

Zgodnie z Prawem budowlanym, obiekty budowlane należy projektować i budować w sposób określony w przepisach oraz zgodnie z zasadami techniki, zapewniając m.in. spełnienie podstawowych wymagań dotyczących bezpieczeństwa pożarowego. Dla niektórych obiektów konieczne jest zapewnienie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru, a szczegółowe wytyczne zawarte są w rozporządzeniach.

Kluczowe przepisy prawne

Do najważniejszych przepisów związanych z ochroną przeciwpożarową oraz zaopatrzeniem w wodę należą:

• Ustawa z dnia 21 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej.
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719).
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2010 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz. U. Nr 124, poz. 1030).
• Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst ujednolicony.
• Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz 690).
• Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 243 z 2005 r. poz. 2063).
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej (Dz. U. Nr 121, poz. 1137).

Wymagania dla sieci wodociągowych przeciwpożarowych

Sieć wodociągowa stanowiąca źródło wody do celów przeciwpożarowych, zwana dalej „siecią wodociągową przeciwpożarową”, powinna spełniać następujące wymagania:

1. Powinna być zasilana z pompowni przeciwpożarowej, zbiornika wieżowego, studni lub innych urządzeń, zapewniających wymaganą wydajność i ciśnienie w hydrantach zewnętrznych, nawet tych niekorzystnie ulokowanych, przez co najmniej 2 godziny.
2. Powinna zapewniać wydajność nie mniejszą niż 5 dm³/s i ciśnienie w hydrancie zewnętrznym nie mniejsze niż 0,1 MPa (megapaskala), przez co najmniej 2 godziny.
3. Należy wykonywać ją jako sieć obwodową. Dopuszcza się budowę sieci wodociągowej przeciwpożarowej rozgałęzieniowej poza obszarami miejskimi oraz tam, gdzie łączna wymagana ilość wody nie przekracza 20 dm³/s.
4. Dopuszcza się budowę odgałęzień z sieci obwodowej w celu zasilania hydrantów zewnętrznych.
5. W przypadku gdy łączna wymagana ilość wody przekracza 30 dm³/s, sieć obwodową zasila się w dwóch punktach znajdujących się w możliwie największej odległości od siebie, nie mniejszej jednak niż 1/4 obwodu sieci.
6. Sieć wodociągową przeciwpożarową, dla której łączna wymagana ilość wody przekracza 20 dm³/s, należy tak zaprojektować i budować, aby możliwe było jednoczesne pobieranie wody z dwóch sąsiednich hydrantów zewnętrznych.
7. Maksymalne ciśnienie hydrostatyczne w sieci wodociągowej przeciwpożarowej nie może przekraczać 1,6 MPa.

Należy pamiętać, że podane w rozporządzeniu średnice dotyczą średnic nominalnych wewnętrznych. Projektując sieci z tworzyw sztucznych, gdzie rury oznaczane są przez podanie średnicy zewnętrznej, należy sprawdzić, czy po odjęciu grubości ścianki spełnione są założenia rozporządzenia.

Rodzaje i wydajność hydrantów zewnętrznych

Na sieci wodociągowej przeciwpożarowej zazwyczaj stosuje się hydranty zewnętrzne nadziemne o średnicy nominalnej DN 80. Dopuszcza się jednak instalowanie hydrantów podziemnych o średnicy nominalnej DN 80 w przypadkach, gdy zainstalowanie hydrantów nadziemnych jest szczególnie utrudnione lub niewskazane, na przykład ze względu na utrudnienia w ruchu czy w obiektach budowlanych produkcyjnych i magazynowych, gdzie wymagana jest woda do celów przeciwpożarowych.

Hydranty zewnętrzne zainstalowane na sieci wodociągowej przeciwpożarowej powinny być wyposażone w odcięcia umożliwiające odłączanie ich od sieci. Odcięcia te muszą pozostawać w położeniu otwartym podczas normalnej eksploatacji sieci. Hydranty zewnętrzne powinny spełniać wymagania Polskich Norm dotyczących tych urządzeń, będących odpowiednikami norm europejskich (EN).

Wydajność nominalna hydrantu zewnętrznego, przy ciśnieniu nominalnym 0,2 MPa mierzonym na zaworze hydrantowym podczas poboru wody, w zależności od jego średnicy nominalnej (DN), nie może być mniejsza niż:

• dla hydrantu nadziemnego DN 80 - 10 dm³/s;
• dla hydrantu nadziemnego DN 100 - 15 dm³/s;
• dla hydrantu podziemnego DN 80 - 10 dm³/s;
• dla hydrantu nadziemnego DN 80 na sieci, o której mowa w § 9 ust. 2 rozporządzenia - 5 dm³/s.

Dla zapewnienia możliwości intensywnego czerpania wody do celów przeciwpożarowych na sieciach wodociągowych o średnicy nominalnej nie mniejszej niż DN 250 powinny być instalowane hydranty nadziemne, spełniające następujące wymagania:

• średnica nominalna hydrantu powinna wynosić DN 100 lub DN 150;
• wydajność nominalna przy ciśnieniu nominalnym 0,2 MPa nie może być mniejsza niż 20 dm³/s;
• hydranty powinny być usytuowane w miejscach dostępnych z głównych dróg komunikacyjnych na terenie jednostki osadniczej;
• przy hydrancie należy przewidzieć stanowisko czerpania wody o wymiarach zapewniających swobodny dostęp do hydrantu;
• na stanowisku czerpania wody należy umieścić zakaz parkowania.

Odległość między trzpieniem zasuwy hydrantowej a skrajem hydrantu (podziemnego lub nadziemnego) nie może być mniejsza niż 0,8 m, co ułatwia otwarcie zasuwy odcinającej.

Zgodnie z wytycznymi rozporządzenia, na sieci wodociągowej należy stosować hydranty nadziemne DN80 mm dla sieci o średnicy do DN250 mm i DN100 mm na sieci wodociągowej DN250 i większej.

Oznakowanie i lokalizacja hydrantów zewnętrznych

Miejsce usytuowania hydrantu zewnętrznego należy oznakować znakami zgodnymi z Polskimi Normami. Hydranty podziemne są oznaczane specjalnymi tabliczkami hydrantowymi, które wskazują ich dokładne położenie.

Do oznakowania hydrantów stosuje się biało-czerwone tabliczki i znaki przestrzenne (znaki 3D), zgodne z normą Znaki bezpieczeństwa. Techniczne środki przeciwpożarowe, posiadające świadectwo dopuszczenia CNBOP. Na znaku widnieje czarna litera „H” na białym tle. Tabliczki orientacyjne stosuje się, umieszczając na czerwonych informacje dotyczące hydrantu zewnętrznego, natomiast na białych - informacje dotyczące pozostałych elementów sieci.

Hydranty zewnętrzne umieszcza się wzdłuż dróg i ulic, a także przy ich skrzyżowaniach. Odległość od ściany chronionego budynku powinna wynosić co najmniej 5 m. Poza obszarami miejskimi odległość między hydrantami powinna być dostosowana do gęstości istniejącej i planowanej zabudowy.

Warto zaznaczyć, że do oznakowania hydrantów wewnętrznych stosuje się inne znaki bezpieczeństwa - znaki ochrony przeciwpożarowej, dla których obowiązuje norma PN-EN ISO 7010, choć nadal można stosować znaki zgodne z wymaganiami wycofanej już normy PN-92/N-01256/01.

tags: #hydrant #podziemny #dzialanie