Czym jest hydrant podziemny?
Hydrant podziemny to kluczowy element sieci wodociągowej, który umożliwia szybki i efektywny dostęp do wody w celach przeciwpożarowych. Oprócz podstawowej funkcji gaśniczej, służy on również do innych zadań technicznych, takich jak płukanie rur wodociągowych czy dostarczanie wody na potrzeby budowlane. Dzięki swojej konstrukcji i lokalizacji pod powierzchnią ziemi, hydrant podziemny jest odporny na wiele zagrożeń zewnętrznych, co czyni go niezastąpionym w wielu sytuacjach. Jest to istotna część infrastruktury przeciwpożarowej, zapewniająca szybki dostęp do wody w przypadku pożaru lub innych sytuacji nagłych. Urządzenia te pozwalają na bezpośredni pobór wody pod sporym ciśnieniem z sieci wodociągowej.
Budowa i zasada działania hydrantu podziemnego
Działanie hydrantu podziemnego opiera się na zasadzie odcięcia lub otwarcia przepływu wody z sieci wodociągowej za pomocą asuwy (zaworu odcinającego), która jest głównym elementem regulującym. Do głowicy hydrantu podłącza się specjalne urządzenie, np. stojak hydrantowy, który umożliwia dostęp do wody. Klucz hydrantowy służy do odkręcenia zasuwy, co otwiera przepływ wody z sieci do urządzenia podłączonego do hydrantu. Po zakończeniu pracy zawór zostaje zamknięty, a hydrant oczyszczony z wody, aby zapobiec jego zamarznięciu w okresie zimowym. Całkowite odwodnienie armatury następuje z chwilą odcięcia dopływu wody.
Elementy konstrukcyjne hydrantu podziemnego
- Korpus hydrantu i pokrywka: wykonane są z żeliwa szarego EN-GJL-250 zgodnie z EN 1561 lub z żeliwa sferoidalnego EN-GJS-400-15 zgodnie z EN 1563, z zewnątrz i wewnątrz epoksydowane, co zapewnia im wysoką odporność na korozję.
- Grzyb zamykająco-otwierający i gniazdo kłowe: wykonane z żeliwa sferoidalnego EN-GJS-400-15 zgodnie z EN1563, całkowicie pokryte powłoką gumową EPDM, czyli elastomerem dopuszczonym do kontaktu z wodą pitną.
- Trzpień: wykonany ze stali nierdzewnej z gwintem trapezowym walcowanym wg PN-ISO 2903.
- Nakrętka trzpienia: wykonana z mosiądzu kutego zgodnie z PN-EN 1982.
- Pierścień zgarniający i uszczelki typu O-ring: wykonane z elastomeru EPDM.
Zastosowanie i lokalizacja hydrantów podziemnych
Hydranty podziemne, jako rodzaj hydrantów zewnętrznych, są wykorzystywane przede wszystkim do poboru wody do gaszenia pożarów i zaopatrzenia wodnego pojazdów straży pożarnej do celów gaśniczych. Znajdują zastosowanie w pobliżu zabudowań o charakterze mieszkalnym, a także w miejscach podwyższonego ryzyka, takich jak stacje benzynowe, fabryki, obiekty, na których odbywają się imprezy masowe, czy dworce.
Decyzję o budowie hydrantu podziemnego zazwyczaj podejmuje się w przypadku, w którym istnieją jakiekolwiek przeciwwskazania do budowy hydrantu nadziemnego, na przykład ze względu na utrudnienia w ruchu drogowym lub konieczność zachowania estetyki krajobrazu. Na rynku spotyka się hydranty podziemne o różnych średnicach nominalnych, takie jak DN 80 czy DN 100.
Hydranty podziemne są oznaczone specjalnymi tabliczkami hydrantowymi, które wskazują ich dokładne położenie. Jego właściwe oznaczenie, montaż i konserwacja są kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa i skuteczności działania w przypadku sytuacji kryzysowych.
Przepisy prawne i wymagania dla hydrantów zewnętrznych
Hydranty przeciwpożarowe montowane w sieciach wodociągowych są ważnym elementem ochrony ludzi i obiektów. Ich projektowanie, instalacja i eksploatacja muszą być zgodne z obowiązującymi przepisami. Poniżej przedstawiono najważniejsze akty prawne i szczegółowe wymagania dotyczące tych urządzeń.
Kluczowe akty prawne dotyczące ochrony przeciwpożarowej i zaopatrzenia w wodę
| Akt prawny | Opis |
|---|---|
| Ustawa z dnia 21 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej | |
| Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. | w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719) |
| Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2010 r. | w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz. U. Nr 124, poz. 1030) |
| Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane | tekst ujednolicony |
| Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. | w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz 690) |
| Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 21 listopada 2005 r. | w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 243 z 2005 r. poz. 2063) |
| Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. | w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej (Dz. U. Nr 121, poz. 1137) |
| Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 kwietnia 2010 r. |
Wymagania dla sieci wodociągowych przeciwpożarowych (§ 9)
- Sieć wodociągowa stanowiąca źródło wody do celów przeciwpożarowych powinna być zasilana z pompowni przeciwpożarowej, zbiornika wieżowego, studni lub innych urządzeń, zapewniających wymaganą wydajność i ciśnienie w hydrantach zewnętrznych, nawet tych niekorzystnie ulokowanych, przez co najmniej 2 godziny.
- Sieć wodociągowa przeciwpożarowa powinna zapewniać wydajność nie mniejszą niż 5 dm³/s i ciśnienie w hydrancie zewnętrznym nie mniejsze niż 0,1 MPa (megapaskala), przez co najmniej 2 godziny.
- Sieć wodociągową przeciwpożarową należy wykonywać jako sieć obwodową. Dopuszcza się budowę sieci rozgałęzieniowej poza obszarami miejskimi oraz tam, gdzie łączna wymagana ilość wody nie przekracza 20 dm³/s.
- Dopuszcza się budowę odgałęzień z sieci obwodowej w celu zasilania hydrantów zewnętrznych.
- W przypadku gdy łączna wymagana ilość wody przekracza 30 dm³/s, sieć obwodową zasila się w dwóch punktach znajdujących się w możliwie największej odległości od siebie, nie mniejszej jednak niż 1/4 obwodu sieci.
- Sieć wodociągową przeciwpożarową, dla której łączna wymagana ilość wody przekracza 20 dm³/s, należy tak zaprojektować i budować, aby możliwe było jednoczesne pobieranie wody z dwóch sąsiednich hydrantów zewnętrznych.
- Należy pamiętać, że podane w rozporządzeniu średnice dotyczą średnic nominalnych wewnętrznych; projektując sieci z tworzyw sztucznych, gdzie rury oznaczane są przez podanie średnicy zewnętrznej, należy sprawdzić, czy po odjęciu grubości ścianki spełnione są założenia rozporządzenia.
- Maksymalne ciśnienie hydrostatyczne w sieci wodociągowej przeciwpożarowej nie może przekraczać 1,6 MPa.
Wymagania dla hydrantów zewnętrznych (w tym podziemnych) (§ 10)
- Na sieci wodociągowej przeciwpożarowej stosuje się hydranty zewnętrzne nadziemne o średnicy nominalnej DN 80.
- Dopuszcza się instalowanie hydrantów podziemnych o średnicy nominalnej DN 80 w przypadkach, gdy zainstalowanie hydrantów nadziemnych jest szczególnie utrudnione lub niewskazane, na przykład ze względu na utrudnienia w ruchu.
- Hydranty zewnętrzne zainstalowane na sieci wodociągowej przeciwpożarowej powinny być wyposażone w odcięcia umożliwiające odłączanie ich od sieci. Odcięcia te muszą pozostawać w położeniu otwartym podczas normalnej eksploatacji sieci.
- Hydranty zewnętrzne powinny spełniać wymagania Polskich Norm dotyczących tych urządzeń, będących odpowiednikami norm europejskich (EN).
- Miejsce usytuowania hydrantu zewnętrznego należy oznakować znakami zgodnymi z Polskimi Normami.
- Odległość hydrantu od ściany chronionego budynku - co najmniej 5 m.
- Poza obszarami miejskimi odległość między hydrantami powinna być dostosowana do gęstości istniejącej i planowanej zabudowy. Według prawa, hydranty powinny być umiejscowione w sposób łatwo dostępny z dróg komunikacyjnych i w odstępach nie większych niż 150 m. W praktyce, podczas odbioru niektórych obiektów, strażacy wymagają, aby wymiar 150 metrów był spełniony w polu widzenia.
- W celu łatwego otwarcia zasuwy odcinającej hydrant, odległość między trzpieniem zasuwy hydrantowej a skrajem hydrantu (podziemnego lub nadziemnego) nie może być mniejsza niż 0,8 m.
Wydajność nominalna hydrantów zewnętrznych
Wydajność nominalna hydrantu zewnętrznego, przy ciśnieniu nominalnym 0,2 MPa mierzonym na zaworze hydrantowym podczas poboru wody, w zależności od jego średnicy nominalnej (DN), nie może być mniejsza niż:
| Typ hydrantu | Średnica nominalna (DN) | Minimalna wydajność nominalna (przy ciśnieniu 0,2 MPa) |
|---|---|---|
| Hydrant nadziemny | DN 80 | 10 dm³/s |
| Hydrant nadziemny | DN 100 | 15 dm³/s |
| Hydrant podziemny | DN 80 | 10 dm³/s |
| Hydrant nadziemny (na sieci, o której mowa w § 9 ust. 2) | DN 80 | 5 dm³/s |
Specjalne wymagania dla hydrantów na sieciach o dużej średnicy
Dla zapewnienia możliwości intensywnego czerpania wody do celów przeciwpożarowych na sieciach wodociągowych o średnicy nominalnej nie mniejszej niż DN 250, powinny być instalowane hydranty nadziemne, spełniające następujące wymagania:
- Średnica nominalna hydrantu powinna wynosić DN 100 lub DN 150.
- Wydajność nominalna przy ciśnieniu nominalnym 0,2 MPa mierzonym na zaworze hydrantowym podczas poboru wody nie może być mniejsza niż 20 dm³/s.
- Hydranty powinny być usytuowane w miejscach dostępnych z głównych dróg komunikacyjnych na terenie jednostki osadniczej.
- Miejsce usytuowania hydrantu należy oznakować znakami zgodnymi z Polskimi Normami wraz z podaniem na znaku dodatkowym wielkości charakterystycznych hydrantu.
- Przy hydrancie należy przewidzieć stanowisko czerpania wody o wymiarach zapewniających swobodny dostęp do hydrantu.
- Na stanowisku czerpania wody należy umieścić zakaz parkowania.
Montaż, konserwacja i odpowiedzialność
Prawidłowy montaż hydrantu podziemnego jest kluczowy dla jego skuteczności. Każda instalacja przeciwpożarowa powinna być wykonana przez fachowców obeznanych w tego rodzaju usługach oraz świadomych norm i przepisów warunkujących poprawny montaż. Hydranty zewnętrzne powinny być co najmniej raz w roku poddawane okresowej ocenie technicznej, aby zapewnić ich sprawność i gotowość do działania.
Ochrona przeciwpożarowa pozostaje w gestii gminy, która ma obowiązek łożyć na utrzymanie sieci wodociągowej i hydrantów. Bezpośrednią pieczę nad sprawnością i gotowością elementów należących do sieci sprawują przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjne, które jako jedyne są upoważnione do użytkowania hydrantów.
Inwestor, na którego nałożono obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, musi uzyskać opinię Komendanta PSP. Komendant Państwowej Straży Pożarnej ma 14 dni na zajęcie stanowiska w sprawie zabezpieczenia przeciwpożarowego obiektu budowlanego.
Kwestia kosztów instalacji hydrantu podziemnego jest złożona, ponieważ hydrant to tylko jeden z elementów całej struktury. Ostateczny kształt i cena instalacji to również zbiór rur, odpowiednich połączeń z siecią wodociągową oraz oznaczenie hydrantu podziemnego.