Sieć wodociągowa przeciwpożarowa to jeden z podstawowych elementów chroniących nas przed skutkami pożarów, zapewniając szybki dostęp do stałego źródła wody dla jednostek ochrony przeciwpożarowej. W ramach tej sieci wyróżnia się hydranty zewnętrzne - zarówno podziemne, jak i nadziemne. Hydranty podziemne to urządzenia, po których najczęściej bezwiednie przechodzimy, spacerując ulicami miast. Ich właściwe funkcjonowanie i dostępność są kluczowe dla bezpieczeństwa.
Podstawy prawne i wymagania
Kluczowym dokumentem określającym wymagania dla sieci wodociągowej przeciwpożarowej, w tym hydrantów zewnętrznych, jest Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 roku w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz.U. 2009 nr 124 poz. 1030). W tym akcie prawnym znajdziemy szczegółowe regulacje dotyczące niemal każdego aspektu związanego z hydrantami zewnętrznymi, w tym:
- średnic nominalnych sieci przeciwpożarowego zaopatrzenia wodnego,
- wytycznych dotyczących średnic nominalnych samych hydrantów zewnętrznych,
- dokładnych regulacji co do lokalizacji i oznaczania hydrantów zewnętrznych - w zależności od charakterystyki obszaru lub obiektu, w którym będą one zainstalowane.
Przepisy dotyczące sieci hydrantowych - hydrantów zewnętrznych i hydrantów wewnętrznych - są uszczegółowieniem regulacji, jakie znajdziemy w Prawie budowlanym, które warunkuje możliwość wznoszenia niektórych obiektów budowlanych od zapewnienia im przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru.
Wymagana dokumentacja techniczna
Każdy zainstalowany hydrant zewnętrzny musi odpowiadać nie tylko regulacjom prawnym, ale także posiadać niezbędną dokumentację techniczną. Hydranty zewnętrzne, montowane na sieciach wodociągowych, muszą legitymować się co najmniej w dniu produkcji:
- aprobatą techniczną (lub Krajową Oceną Techniczną - KOT),
- atestem higienicznym Państwowego Zakładu Higieny (PZH),
- świadectwem dopuszczenia CNBOP-PIB do użytkowania w ochronie przeciwpożarowej.
Brak któregokolwiek z tych dokumentów uniemożliwia wprowadzenie danego hydrantu do użytku.
Gdzie instalować hydranty?
Przepisy jednoznacznie określają, kiedy i gdzie hydrant zewnętrzny powinien być zainstalowany. Hydranty muszą być stosowane w jednostkach osadniczych o liczbie mieszkańców przekraczającej 100 osób, które nie stanowią zabudowy kolonijnej. Dodatkowo w hydranty wyposażone powinny być położone w ich granicach budynki użyteczności publicznej, budynki zamieszkania zbiorowego, obiekty produkcyjne i magazynowe. Te ostatnie muszą posiadać dostęp do hydrantów niezależnie od miejsca położenia, jeśli ich kubatura przekracza 2500 m³ lub ich powierzchnia przekracza 500 m² (wymagania mogą zależeć od gęstości obciążenia ogniowego i powierzchni strefy pożarowej, zgodnie z §6 i tabelą nr 2 rozporządzenia).
Ponadto hydranty są niezbędnym elementem każdej stacji paliw płynnych ze zbiornikami o łącznej pojemności do 200 m³ i stacji gazu płynnego - niezależnie od ich charakterystyki (§6 ust. 4 rozporządzenia wymaga 10 dm³/s). Obowiązek przyłączenia do sieci hydrantowej dotyczy ponadto obiektów użyteczności publicznej lub zamieszkania zbiorowego, w których jednocześnie może przebywać ponad 50 osób, jeśli posiadają wyznaczoną strefę pożarową o powierzchni ponad 1000 m².
Rodzaje hydrantów zewnętrznych: podziemne i nadziemne
Hydranty zewnętrzne pozwalają na bezpieczny pobór wody na potrzeby gaszenia pożaru ze stale nawodnionej sieci wodociągowej. Zgodnie z normami europejskimi EN, które dostosowane zostały na potrzeby polskie - w ramach Polskich Norm dotyczących hydrantów zewnętrznych - przy drogach i chodnikach spotkać można:
- hydranty pożarowe zewnętrzne nadziemne - norma PN-EN 14384:2009,
- hydranty pożarowe zewnętrzne podziemne - norma PN-EN 14339.
Wozy strażackie dysponują ograniczonymi zbiornikami - w przypadku długotrwałych działań konieczne jest szybkie ich podpięcie pod stałe źródło zasilania - takie jak hydrant zewnętrzny. Szybka lokalizacja hydrantu warunkuje zapewnienie stałego dostępu do wody i szybkie ugaszenie pożaru.
Lokalizacja i oznakowanie hydrantów zewnętrznych
Oznakowanie hydrantów zgodne powinno być z Polskimi Normami - każde oznakowanie hydrantu oraz znaki wskazujące jego umiejscowienie będą takie same, niezależnie od miejscowości. Na znakach wskazujących miejsce położenia hydrantu znajdą się ponadto informacje o jego parametrach.
Hydranty zewnętrzne - niezależnie od tego, czy jest to hydrant podziemny czy hydrant nadziemny - muszą znajdować się w odpowiednich odległościach - tak od budynków, jak i od siebie. Na terenach miejskich hydranty umieszczane są wzdłuż ulic i dróg oraz przy ich skrzyżowaniach. Zgodnie z §10 ust. 4 Rozporządzenia MSWiA z 2009 r., należy zachować następujące odległości:
- Odległość pomiędzy dwoma sąsiadującymi ze sobą hydrantami nie powinna przekraczać 150 metrów.
- Odległość od zewnętrznej krawędzi jezdni lub drogi wyznaczona została na maksymalnie 15 metrów.
- Jeśli hydranty zewnętrzne przeznaczone są do chronienia konkretnego obiektu, pierwszy (najbliższy) z nich umieszczony powinien być w odległości do 75 metrów od obiektu.
- Kolejne hydranty wymagane do ochrony obiektu powinny być rozmieszczone w odległości do 150 metrów od siebie.
- Hydrant zawsze powinien być odsunięty od ściany chronionego budynku na minimum 5 metrów (wynika to pośrednio z wymagań dla dróg pożarowych §12 ust. 2).
Jeśli hydranty umieszczane są poza obszarami miejskimi, odległości między nimi powinny być dostosowane do gęstości zaludnienia i planowanej zabudowy.
Hydrant zewnętrzny podziemny: szczegółowe informacje
Hydrant podziemny to kolumna, umieszczona w rurociągu, która umożliwia przyłączenie stojaka hydrantowego - który jednocześnie umożliwia otwieranie hydrantu i jego zamykanie przez ruch obrotowy. Cała konstrukcja hydrantu umieszczona jest pod płaszczyzną chodnika, drogi, parkingu czy podjazdu. Miejsce, w którym znajduje się do niego dostęp, przykryte jest specjalną pokrywą - klapą z literą W. Aby mieć możliwość skorzystania z hydrantu podziemnego, konieczne jest posiadanie specjalnego klucza do hydrantu podziemnego, jaki znajduje się na wyposażeniu straży pożarnej.
Oznakowanie i lokalizacja hydrantu podziemnego
Hydrant zewnętrzny podziemny oznaczany jest tablicą orientacyjną - tablicą z informacjami umożliwiającymi dokładne zlokalizowanie miejsca, w którym umieszczona jest klapa zakrywająca dostęp do hydrantu. Na czerwonym znaku z białą obwódką umieszczone są białe piktogramy informujące o obecności hydrantu - biała litera H - średnicy zaworu hydrantu podziemnego oraz kierunku położenia względem znaku i odległości, jaką trzeba pokonać, by znaleźć hydrant. Oznaczenia lokalizujące hydrant zewnętrzny podziemny zazwyczaj pokazują jedną lub dwie odległości - w zależności od tego, czy pokrywa hydrantu znajduje się na wysokości znaku, czy należy przemieścić się jeszcze w prawo lub w lewo.
Budowa i działanie hydrantu podziemnego
Hydrant podziemny UNO to element sieci wodociągowej, który umożliwia dostęp do wody w celach przeciwpożarowych, a także do innych zadań technicznych, takich jak płukanie rur wodociągowych czy dostarczanie wody na potrzeby budowlane. Działanie hydrantu podziemnego opiera się na połączeniu z siecią wodociągową pod ciśnieniem. W stanie spoczynku hydrant pozostaje zamknięty - jego mechanizm znajduje się pod powierzchnią gruntu i jest chroniony studzienką hydrantową.
Budowa i funkcja hydrantu podziemnego są zoptymalizowane do pracy w trudnych warunkach. Składa się on z korpusu osadzonego poniżej poziomu terenu, mechanizmu odcinającego oraz przyłącza umożliwiającego szybkie podpięcie węża przez straż pożarną. Zasuwa (zawór odcinający) jest głównym elementem regulującym przepływ wody. Hydrant podziemny działa na zasadzie odcięcia lub otwarcia przepływu wody z sieci wodociągowej.
Do głowicy hydrantu podłącza się specjalne urządzenie, np. stojak hydrantowy, który umożliwia dostęp do wody. Klucz hydrantowy służy do odkręcenia zasuwy, co otwiera przepływ wody z sieci do urządzenia podłączonego do hydrantu. Po zakończeniu pracy zawór zostaje zamknięty, a hydrant oczyszczony z wody, aby zapobiec jego zamarznięciu w okresie zimowym. Hydrant podziemny UNO jest ważnym elementem infrastruktury wodociągowej, zapewniającym szybki i efektywny dostęp do wody. Dzięki swojej konstrukcji i lokalizacji jest odporny na wiele zagrożeń zewnętrznych, co czyni go niezastąpionym w wielu sytuacjach.
Modele hydrantów podziemnych
Wśród różnorodnych rodzajów hydrantów podziemnych spotykanych na rynku, kluczowe są hydranty podziemne o różnych średnicach nominalnych, takie jak hydrant podziemny DN 80 czy DN 100. Hydranty zewnętrzne najczęściej stosowane to właśnie te o średnicach 80 mm i 100 mm.
Hydrant podziemny 8851
Hydrant podziemny 8851 umożliwia właściwy pobór wody bezpośrednio z sieci wodociągowej. Gwarantuje samoczynne i całkowite odwodnienie z chwilą pełnego odcięcia przepływu. Jego cechy to:
- Samoczynne całkowite odwodnienie z chwilą pełnego odcięcia przepływu.
- Trzpień ze stali nierdzewnej z walcowanym gwintem i scalonym kołnierzem trzpienia.
- Kolumna hydrantu monolityczna z żeliwa sferoidalnego DN80.
- Uszczelnienie trzpienia o-ringowe, strefa o-ringowego, uszczelnienia korka odseparowana od medium.
- Korek uszczelniający wykonany z mosiądzu prasowanego, zabezpieczony specjalnym pierścieniem przed wykręceniem.
- Element odcinająco-zamykający (grzyb) całkowicie zawulkanizowany gumą EPDM.
- Materiały zewnętrzne i wewnętrzne odporne na korozję.
- Ochrona antykorozyjna powłoką na bazie żywicy epoksydowej, minimum 250 mikronów wg normy PN-EN 14901.
- Odporny na środki dezynfekcyjne (sugerowany roztwór NaOCl).
Zastosowanie: W instalacjach wodociągowych p.pożarowych celem poboru wody w zakresie temperatur do +50°C. Służy do napełniania wody w wozach strażackich w celu gaszenia pożarów.
Montaż: Zabudowuje się w pozycji pionowej w rurociągach poziomych.
Zgodność wyrobu: PN-EN 1074-1 i 6:2002, PN-EN 14339. Próbie szczelności są poddawane wszystkie hydranty (100%). W podstawowym wykonaniu kierunek zamykania hydrantu jest zgodny z ruchem wskazówek zegara (w prawo).
Hydrant podziemny 8852 z podwójnym zamknięciem
Hydrant podziemny typ 8852 z podwójnym zamknięciem, z dodatkowym zabezpieczeniem przed przepływem w postaci zaworu kulowego umieszczonego poniżej grzyba, przeznaczony jest do instalacji przeciwpożarowych, do wody czystej, chemicznie obojętnej, wolnej od stałych zanieczyszczeń.
Górna część hydrantu zaopatrzona jest w gniazdo kłowe pozwalające przymocować stojak hydrantowy. Górna część hydrantu stanowi korpus żeliwny, korpus posiada element napędowy na zakończeniu trzpienia (tzw. kaptur), za pomocą którego poprzez rurę dystansową ruch obrotowy przenoszony jest na grzyb hydrantu, wykonujący ruch posuwisty. Obrotowy trzpień osadzony jest w korku dławiącym uszczelnionym za pomocą gumowych pierścieni uszczelniających. Kierunek obrotu przy zamykaniu hydrantu jest zgodny z ruchem wskazówek zegara. Podczas obracania trzpieniem następuje przesuwanie grzyba i otwieranie przepływu.
W dolnej części hydrantu znajduje się żeliwna komora zaworowa zawierająca grzyb stanowiący zawieradło oraz urządzenie odwadniające. Grzyb, przesuwając się, zamyka otwór wylotowy odwadniacza. W przypadku zamykania hydrantu grzyb siada w gnieździe, po czym następuje odprowadzenie pozostałej wody w kolumnie hydrantu przez wylot odwadniacza. Korpus komory dolnej wyposażony jest w kołnierz przyłączeniowy, pozwalający zamontować hydrant na rurociągu. Hydranty odbierane i wykonane zgodnie z EN 1074-6 (Armatura wodociągowa. Wymagania użytkowe i badania sprawdzające).
Akcesoria i armatura przyłączeniowa do hydrantów podziemnych
Gaszenie pożaru przez straż pożarną wymaga podjęcia szybkich akcji, a jednocześnie dokładnego uwzględnienia warunków otoczenia. Jednostki ratownicze muszą być wyposażone w armaturę pożarniczą pozwalającą na zdecydowane działanie. Do danej kategorii ekwipunku zalicza się nie tylko prądownice czy lance gaśnicze, ale również narzędzia i akcesoria niezbędne do podłączenia się do wszystkich wariantów hydrantów przeciwpożarowych. Każdy rodzaj hydrantu musi mieć sprawny zawór oraz złącze do węża strażackiego.
Klucze hydrantowe
Do podłączenia się przydatne są dedykowane klucze hydrantowe, umożliwiające pobieranie wody do celów przeciwpożarowych. Dokładniej ujmując, klucze służą do szczelnego połączenia oraz rozłączenia łączników (ssawnych lub tłoczonych), a także do łączenia z nasadami pomp, rozdzielaczy itp.
Stojaki hydrantowe
Aby móc czerpać wodę z podziemnej sieci hydrantowej, potrzebne są także stojaki hydrantowe. Dostępne są one w wersji z jedną lub dwiema nasadami wyjściowymi. Stojak hydrantowy to podstawowy element, który "przejściowo" zmienia hydrant podziemny w funkcjonalny punkt poboru wody na poziomie terenu.
Armatura przyłączeniowa i linie wężowe
Oprócz akcesoriów umożliwiających dostęp do sieci hydrantowej, równie ważne jest dostosowanie linii wężowych, aby były odpowiednie do podłączenia. W związku z tym warto zadbać o właściwą armaturę przyłączeniową, która zapewni szczelność i efektywność operacji.
Instalacja, konserwacja i dostęp
Właściwe oznaczenie, montaż i konserwacja hydrantu podziemnego są kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa i skuteczności działania w przypadku sytuacji kryzysowych. Każda instalacja przeciwpożarowa powinna być wykonana przez fachowców obytych w tego rodzaju usługach oraz świadomych norm i przepisów warunkujących poprawny montaż. Hydrant podziemny to tylko jeden z elementów całej struktury, której ostateczny kształt to również zbiór rur, odpowiednich połączeń z siecią wodociągową czy oznaczenie hydrantu podziemnego.
Dostęp do hydrantów, zwłaszcza zewnętrznych, mają przede wszystkim służby ratownicze. W niektórych sytuacjach, po uzyskaniu zgody od zarządcy sieci wodociągowej, z hydrantu mogą korzystać inne służby komunalne. W sytuacji awaryjnej wiedza o tym, jak uruchomić hydrant podziemny, jest kluczowa. Zrozumienie, jak działa hydrant przeciwpożarowy, oraz umiejętność jego obsługi mogą uratować ludzkie życie i ograniczyć straty w przypadku pożaru.
tags: #hydrant #podziemny #przejsciowka