Hydrant zewnętrzny jest kluczową częścią sieci wodociągowej, stanowiącą źródło wody do celów przeciwpożarowych. Zapewnia on szybki dostęp do stałego źródła wody dla jednostek ochrony przeciwpożarowej. Prawidłowe projektowanie, lokalizacja i oznakowanie hydrantów mają bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo ludzi i mienia.
Podstawy Prawne i Wymagania
Zgodnie z Prawem budowlanym, każdy obiekt budowlany należy projektować i budować w sposób określony w przepisach oraz zgodnie z zasadami techniki, zapewniając spełnienie podstawowych wymagań dotyczących bezpieczeństwa pożarowego. Dla niektórych obiektów konieczne jest zapewnienie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru.
Kluczowe Akty Prawne
Kwestie związane z projektowaniem i oznakowaniem hydrantów regulują liczne akty prawne i normy. Do najważniejszych dokumentów należą:
- Ustawa z dnia 21 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej
- Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
- Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 roku w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz.U. 2009 nr 124 poz. 1030) - jest to kluczowy dokument określający szczegółowe wytyczne dla sieci wodociągowej przeciwpożarowej i hydrantów zewnętrznych.
Kiedy Wymagane są Hydranty Zewnętrzne?
Przepisy jednoznacznie określają, kiedy i gdzie hydrant zewnętrzny powinien być zainstalowany. Hydranty muszą być stosowane w następujących miejscach i obiektach:
- W jednostkach osadniczych o liczbie mieszkańców przekraczającej 100 osób, które nie stanowią zabudowy kolonijnej.
- W położonych w granicach tych jednostek budynkach użyteczności publicznej, budynkach zamieszkania zbiorowego, obiektach produkcyjnych i magazynowych. Te ostatnie muszą posiadać dostęp do hydrantów niezależnie od miejsca położenia, jeśli ich kubatura przekracza 2500 m³ lub ich powierzchnia przekracza 500 m² (wymagania mogą zależeć od gęstości obciążenia ogniowego i powierzchni strefy pożarowej, zgodnie z §6 i tabelą nr 2 rozporządzenia).
- Na każdej stacji paliw płynnych ze zbiornikami o łącznej pojemności do 200 m³ i stacji gazu płynnego - niezależnie od ich charakterystyki (§6 ust. 4 rozporządzenia wymaga 10 dm³/s).
- W obiektach użyteczności publicznej lub zamieszkania zbiorowego, w których jednocześnie może przebywać ponad 50 osób, jeśli posiadają wyznaczoną strefę pożarową o powierzchni ponad 1000 m².
Dla pozostałych obiektów budowlanych woda do celów przeciwpożarowych do zewnętrznego gaszenia pożaru jest zapewniana w ramach ilości wody przewidywanych dla jednostek osadniczych, nie mniejszej jednak niż 10 dm³/s.
Wymagana Dokumentacja i Certyfikaty
Każdy zainstalowany hydrant zewnętrzny musi odpowiadać nie tylko regulacjom prawnym, ale także posiadać niezbędną dokumentację techniczną. Hydranty zewnętrzne, montowane na sieciach wodociągowych, muszą legitymować się co najmniej w dniu produkcji:
- aprobatą techniczną (lub Krajową Oceną Techniczną - KOT),
- atestem higienicznym Państwowego Zakładu Higieny (PZH),
- świadectwem dopuszczenia CNBOP-PIB do użytkowania w ochronie przeciwpożarowej.
Brak któregokolwiek z nich uniemożliwia wprowadzenie danego hydrantu do użytku. Hydranty są wyrobami budowlanymi i podlegają ocenie technicznej przeprowadzanej przez Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej Państwowy Instytut Badawczy (CNBOP-PIB).
Typy Hydrantów Zewnętrznych i Ich Zastosowanie
Hydranty zewnętrzne to urządzenia umożliwiające pobór wody do celów przeciwpożarowych bezpośrednio z sieci wodociągowych. Dzielą się na nadziemne i podziemne.
Hydranty Nadziemne
Hydranty zewnętrzne nadziemne to urządzenia najczęściej w kolorze czerwonym (niekiedy czarnym lub szarym), co wyróżnia je z otoczenia. Są kolumną obustronnie zakończoną nasadami wylotowymi, umożliwiającymi pobór wody z rurociągu. Stosuje się je zgodnie z normą PN-EN 14384:2009.
Zasadniczo, zalecanym jest instalowanie na sieci wodociągowej hydrantów zewnętrznych nadziemnych (§10 ust. 1 rozporządzenia wskazuje na stosowanie hydrantów nadziemnych DN 80). Są one zdecydowanie łatwiejsze do zlokalizowania i nie wymagają dodatkowego sprzętu do użycia, co zapewnia szybszy dostęp do wody.
Hydranty Podziemne
Hydrant podziemny to kolumna umieszczona w rurociągu, która umożliwia przyłączenie stojaka hydrantowego. Cała konstrukcja hydrantu znajduje się pod płaszczyzną chodnika, drogi, parkingu czy podjazdu. Miejsce dostępu przykryte jest specjalną pokrywą - klapą z literą „W”. Do skorzystania z hydrantu podziemnego konieczne jest posiadanie specjalnego klucza, który znajduje się na wyposażeniu straży pożarnej. Stosuje się je zgodnie z normą PN-EN 14339.
Stosowanie hydrantów zewnętrznych podziemnych jest dopuszczalne, jeśli instalacja hydrantów nadziemnych jest szczególnie utrudniona lub niewskazana, np. w obiektach budowlanych produkcyjnych i magazynowych, lub ze względu na utrudnienia w ruchu drogowym czy pieszych.
Parametry Hydrantów
Hydranty zewnętrzne najczęściej stosowane to hydranty o średnicach nominalnych DN 80 i DN 100. Rzadziej spotyka się hydranty DN 150 (jedynie jako nadziemne). Dodatkowym parametrem rozróżniającym hydranty jest zakres ciśnień, w jakich mogą pracować. Spotkać można hydranty PN 10 (ciśnienie nominalne 10 bar/1 MPa) lub PN 16 (ciśnienie nominalne 16 bar/1,6 MPa). Takimi parametrami charakteryzować mogą się zarówno hydranty nadziemne, jak i podziemne.
Dla zapewnienia możliwości intensywnego czerpania wody na sieciach wodociągowych o średnicy nominalnej nie mniejszej niż DN 250 powinny być instalowane hydranty nadziemne DN 100 lub DN 150. Ich wydajność nominalna przy ciśnieniu 0,2 MPa powinna wynosić nie mniej niż 20 dm³/s.
Sieć Wodociągowa Przeciwpożarowa
Sieć wodociągowa stanowiąca źródło wody do celów przeciwpożarowych powinna być zasilana z pompowni przeciwpożarowej, zbiornika wieżowego, studni lub innych urządzeń, które zapewniają wymaganą wydajność i odpowiednie ciśnienie w hydrantach zewnętrznych przez co najmniej 2 godziny.
Wymagania Techniczne Sieci
- Sieć wodociągowa przeciwpożarowa powinna zapewniać wydajność nie mniejszą niż 5 dm³/s i ciśnienie w hydrancie zewnętrznym nie mniejsze niż 0,1 MPa (megapaskala), przez co najmniej 2 godziny.
- Maksymalne ciśnienie hydrostatyczne w sieci wodociągowej przeciwpożarowej nie może przekraczać 1,6 MPa.
- Sieć wodociągową przeciwpożarową należy wykonywać jako sieć obwodową. Dopuszcza się budowę sieci wodociągowej przeciwpożarowej rozgałęzieniowej poza obszarami miejskimi oraz tam, gdzie łączna wymagana ilość wody nie przekracza 20 dm³/s.
- Dopuszcza się budowę odgałęzień z sieci obwodowej w celu zasilania hydrantów zewnętrznych.
- W przypadku gdy łączna wymagana ilość wody przekracza 30 dm³/s, sieć obwodową zasila się w dwóch punktach znajdujących się w możliwie największej odległości od siebie, nie mniejszej jednak niż 1/4 obwodu sieci.
- Sieć wodociągową przeciwpożarową, dla której łączna wymagana ilość wody przekracza 20 dm³/s, należy tak zaprojektować i budować, aby możliwe było jednoczesne pobieranie wody z dwóch sąsiednich hydrantów zewnętrznych.
- Hydranty zewnętrzne zainstalowane na sieci wodociągowej przeciwpożarowej powinny być wyposażone w odcięcia umożliwiające odłączanie ich od sieci. Odcięcia te muszą pozostawać w położeniu otwartym podczas normalnej eksploatacji sieci. Odległość między trzpieniem zasuwy odcinającej hydrant a skrajem hydrantu (podziemnego lub nadziemnego) nie może być mniejsza niż 0,8 m.
Lokalizacja Hydrantów Zewnętrznych
Hydranty zewnętrzne - niezależnie od tego, czy jest to hydrant podziemny czy nadziemny - muszą znajdować się w odpowiednich odległościach, zarówno od budynków, jak i od siebie. Na terenach miejskich hydranty umieszczane są wzdłuż ulic i dróg oraz przy ich skrzyżowaniach.
Wymogi Dotyczące Odległości
Zgodnie z §10 ust. 4 Rozporządzenia MSWiA z 2009 r., należy zachować następujące odległości:
- Odległość pomiędzy dwoma sąsiadującymi ze sobą hydrantami nie powinna przekraczać 150 metrów.
- Odległość od zewnętrznej krawędzi jezdni lub drogi wyznaczona została na maksymalnie 15 metrów.
- Jeśli hydranty zewnętrzne przeznaczone są do chronienia konkretnego obiektu, pierwszy (najbliższy) z nich umieszczony powinien być w odległości do 75 metrów od obiektu.
- Kolejne hydranty wymagane do ochrony obiektu powinny być rozmieszczone w odległości do 150 metrów od siebie.
- Hydrant zawsze powinien być odsunięty od ściany chronionego budynku na minimum 5 metrów (wynika to pośrednio z wymagań dla dróg pożarowych §12 ust. 2).
Poza obszarami miejskimi odległość między hydrantami powinna być dostosowana do gęstości istniejącej i planowanej zabudowy. Przy odbiorze niektórych obiektów strażacy wymagają, aby wymiar 150 metrów był spełniony w polu widzenia.
Oznakowanie Hydrantów Zewnętrznych
Skuteczność działań służb pożarniczych zależy od prawidłowego zaprojektowania całego systemu, w tym właściwego rozmieszczenia i oznakowania hydrantów. Oznakowanie hydrantów powinno być zgodne z Polskimi Normami.
Oznakowanie Hydrantów Podziemnych
Hydrant zewnętrzny podziemny oznaczany jest za pomocą tablicy orientacyjnej. Jest to czerwona tablica z białą obwódką, na której umieszczone są białe piktogramy informujące o obecności hydrantu. Na znaku widnieje biała litera „H”, średnica zaworu hydrantu podziemnego oraz kierunek położenia względem znaku i odległość, jaką trzeba pokonać, by znaleźć hydrant. Oznaczenia lokalizujące hydrant zewnętrzny podziemny zazwyczaj pokazują jedną lub dwie odległości, w zależności od tego, czy pokrywa hydrantu znajduje się na wysokości znaku, czy należy przemieścić się jeszcze w prawo lub w lewo. Tabliczki orientacyjne stosuje się również do innych elementów sieci wodociągowych - na czerwonych umieszcza się informacje dotyczące hydrantu zewnętrznego, natomiast na białych - informacje dotyczące pozostałych elementów sieci.
Oznakowanie Hydrantów Nadziemnych
Hydranty zewnętrzne nadziemne mają kolor czerwony, co zapewnia stosunkowo dobrą widoczność. Znak hydrant to tabliczka w biało-czerwonym kolorze (czerwone paski na zewnątrz, biały pasek wewnątrz) z wpisaną w jej środek czarną literą „H”. Znak hydrant może być umiejscowiony bezpośrednio na hydrancie lub na wysięgniku, co zwiększa widoczność urządzenia, szczególnie na terenach zielonych, w zagłębieniach terenu czy na wzniesieniach. Znaki hydrantowe mogą być płaskie lub przestrzenne (znaki 3D), dobrze widoczne z każdej strony. Oprócz tradycyjnych tabliczek z piktogramem do oznakowania hydrantu zewnętrznego można stosować również znaki przestrzenne (znaki 3D).
Do oznakowania hydrantów stosuje się biało-czerwone tabliczki i znaki przestrzenne zgodne z normą Znaki bezpieczeństwa. Techniczne środki przeciwpożarowe, posiadające świadectwo dopuszczenia CNBOP-PIB. Na znaku widnieje czarna litera „H” na białym tle.
Jak wymienić hydrant ogrodowy
Polskie Normy Dotyczące Hydrantów
Hydranty zewnętrzne powinny być również zgodne z normami, opisującymi przede wszystkim wymagania i metody badań, dotyczące budowy i parametrów użytkowych hydrantów oraz ich prawidłowego oznakowania. Polskie Normy dotyczące hydrantów zewnętrznych to:
- PN-EN 14384 Hydranty przeciwpożarowe nadziemne
- PN-EN 14339 Hydranty przeciwpożarowe podziemne
- PN-EN 1074-6 Armatura wodociągowa. Wymagania użytkowe i badania sprawdzające. Część 6: Hydranty
Miejsce usytuowania hydrantu zewnętrznego należy oznakować znakami zgodnymi z Polskimi Normami, wraz z podaniem na znaku dodatkowym wielkości charakterystycznych hydrantu, jeśli jest to hydrant DN100 lub DN150.