Hydranty Przeciwpożarowe: Kompleksowy Przewodnik

Hydrant to kluczowe źródło wody potrzebnej strażakom do gaszenia pożaru. Jest to specjalistyczne urządzenie, wyposażone w zawór i złącze umożliwiające doczepienie węża, służące do bezpośredniego poboru wody z głównych przewodów sieci wodociągowej. Hydranty przeciwpożarowe przeznaczone są do czerpania wody i napełniania nią pojazdów strażackich, a także do zwalczania wszystkich faz pożaru. Ich prawidłowe umiejscowienie i sprawność są fundamentalne dla skuteczności działań gaśniczych.

Rola i Znaczenie Hydrantów w Systemie Ochrony Przeciwpożarowej

Hydranty przeciwpożarowe montowane w sieciach wodociągowych są niezwykle ważnym elementem ochrony ludzi i obiektów. Zapewniają szybki dostęp do stałego źródła wody dla jednostek ochrony przeciwpożarowej. Hydranty zewnętrzne są wykorzystywane do poboru wody do gaszenia pożarów i zaopatrzenia wodnego pojazdów straży pożarnej do celów gaśniczych. Wozy strażackie dysponują ograniczonymi zbiornikami, dlatego w przypadku długotrwałych działań konieczne jest szybkie podpięcie ich pod stałe źródło zasilania, takie jak hydrant zewnętrzny. Szybka lokalizacja hydrantu warunkuje zapewnienie stałego dostępu do wody i sprawne ugaszenie pożaru.

Jednym z wielu zadań przypisanych samorządom gminnym w Polsce jest zapewnienie bezpieczeństwa obywateli oraz ochrony przeciwpożarowej. To gmina odpowiada za stan techniczny sprzętu. Zdarza się również, że można wystąpić do gminy o zlecenie wydania warunków technicznych na pobór wody z hydrantu przeciwpożarowego. Taka woda bywa potrzebna do realizacji inwestycji drogowych, np. remontów i modernizacji dróg czy mostów, podlewania zieleni na terenie miasta lub jest niezbędna dla obsługi tymczasowych obiektów, takich jak cyrk.

Podstawy Prawne i Dokumentacja

Istnieje szereg przepisów regulujących lokalizację i sposób używania hydrantów. Kluczowym dokumentem określającym wymagania dla sieci wodociągowej przeciwpożarowej, w tym hydrantów zewnętrznych, jest Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 roku w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz.U. 2009 nr 124 poz. 1030). Przepisy dotyczące sieci hydrantowych, zarówno zewnętrznych, jak i wewnętrznych, są uszczegółowieniem regulacji zawartych w Prawie budowlanym, które warunkuje możliwość wznoszenia niektórych obiektów budowlanych od zapewnienia im przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru.

Ważniejsze Akty Prawne dotyczące Ochrony Przeciwpożarowej i Zaopatrzenia w Wodę:

• Ustawa z dnia 21 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej.
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719).
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz. U. Nr 124, poz. 1030).
• Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst ujednolicony.
• Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz 690).
• Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 243 z 2005 r. poz. 2063).
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej (Dz. U. Nr 121, poz. 1137).
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 kwietnia 2010 r. Hydrant przeciwpożarowy nadziemny DN100.

Wymagana Dokumentacja Hydrantów

Każdy zainstalowany hydrant zewnętrzny musi nie tylko odpowiadać regulacjom prawnym, ale także posiadać niezbędną dokumentację techniczną. Hydranty zewnętrzne, montowane na sieciach wodociągowych, muszą legitymować się co najmniej w dniu produkcji:

• aprobatą techniczną (lub Krajową Oceną Techniczną - KOT);
• atestem higienicznym Państwowego Zakładu Higieny (PZH);
• świadectwem dopuszczenia CNBOP-PIB do użytkowania w ochronie przeciwpożarowej.

Brak któregokolwiek z tych dokumentów uniemożliwia wprowadzenie danego hydrantu do użytku. Inwestor, na którego nałożono obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, na podstawie art. 56 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, musi pamiętać, że Komendant PSP ma 14 dni na zajęcie stanowiska w sprawie zabezpieczenia przeciwpożarowego obiektu budowlanego.

Wymagania Techniczne dla Sieci Wodociągowych Przeciwpożarowych

Sieć Wodociągowa Przeciwpożarowa

Sieć wodociągowa stanowiąca źródło wody do celów przeciwpożarowych powinna być zasilana z pompowni przeciwpożarowej, zbiornika wieżowego, studni lub innych urządzeń, które zapewniają wymaganą wydajność i ciśnienie w hydrantach zewnętrznych przez co najmniej 2 godziny, nawet w przypadku tych niekorzystnie ulokowanych. Sieć ta powinna zapewniać wydajność nie mniejszą niż 5 dm³/s i ciśnienie w hydrancie zewnętrznym nie mniejsze niż 0,1 MPa przez co najmniej 2 godziny.

Sieć wodociągową przeciwpożarową należy wykonywać jako sieć obwodową. Dopuszcza się budowę sieci rozgałęzieniowej poza obszarami miejskimi oraz tam, gdzie łączna wymagana ilość wody nie przekracza 20 dm³/s. Możliwa jest budowa odgałęzień z sieci obwodowej w celu zasilania hydrantów zewnętrznych.

W przypadku, gdy łączna wymagana ilość wody przekracza 30 dm³/s, sieć obwodową zasila się w dwóch punktach znajdujących się w możliwie największej odległości od siebie, jednak nie mniejszej niż 1/4 obwodu sieci. Dla sieci wodociągowej przeciwpożarowej, dla której łączna wymagana ilość wody przekracza 20 dm³/s, należy tak zaprojektować i budować, aby możliwe było jednoczesne pobieranie wody z dwóch sąsiednich hydrantów zewnętrznych.

Średnice Rur

Należy pamiętać, że podane w rozporządzeniu średnice dotyczą średnic nominalnych wewnętrznych. Projektując sieci z tworzyw sztucznych, gdzie rury oznaczane są przez podanie średnicy zewnętrznej, należy sprawdzić, czy po odjęciu grubości ścianki spełniamy założenia rozporządzenia.

Maksymalne ciśnienie hydrostatyczne w sieci wodociągowej przeciwpożarowej nie może przekraczać 1,6 MPa.

Typy i Charakterystyka Hydrantów Zewnętrznych

Na sieci wodociągowej przeciwpożarowej stosuje się głównie hydranty zewnętrzne nadziemne o średnicy nominalnej DN 80. Dopuszcza się instalowanie hydrantów podziemnych o średnicy nominalnej DN 80 w przypadkach, gdy zainstalowanie hydrantów nadziemnych jest szczególnie utrudnione lub niewskazane, np. ze względu na utrudnienia w ruchu drogowym lub pieszych.

Hydranty zewnętrzne, montowane na sieciach wodociągowych, muszą spełniać wymagania Polskich Norm dotyczących tych urządzeń, będących odpowiednikami norm europejskich (EN). Wyróżniamy:

• Hydranty pożarowe zewnętrzne nadziemne - norma PN-EN 14384:2009.
• Hydranty pożarowe zewnętrzne podziemne - norma PN-EN 14339.

Wydajność Hydrantów

Wydajność nominalna hydrantu zewnętrznego, przy ciśnieniu nominalnym 0,2 MPa mierzonym na zaworze hydrantowym podczas poboru wody, w zależności od jego średnicy nominalnej (DN), nie może być mniejsza niż:

1. Dla hydrantu nadziemnego DN 80 - 10 dm³/s.
2. Dla hydrantu nadziemnego DN 100 - 15 dm³/s.
3. Dla hydrantu podziemnego DN 80 - 10 dm³/s.
4. Dla hydrantu nadziemnego DN 80 na sieci, o której mowa w § 9 ust. 2 rozporządzenia - 5 dm³/s.

Dla zapewnienia możliwości intensywnego czerpania wody do celów przeciwpożarowych na sieciach wodociągowych o średnicy nominalnej nie mniejszej niż DN 250 powinny być instalowane hydranty nadziemne, spełniające następujące wymagania:

1. Średnica nominalna hydrantu powinna wynosić DN 100 lub DN 150.
2. Wydajność nominalna przy ciśnieniu nominalnym 0,2 MPa mierzonym na zaworze hydrantowym podczas poboru wody nie może być mniejsza niż 20 dm³/s.
3. Hydranty powinny być usytuowane w miejscach dostępnych z głównych dróg komunikacyjnych na terenie jednostki osadniczej.
4. Miejsce usytuowania hydrantu należy oznakować znakami zgodnymi z Polskimi Normami wraz z podaniem na znaku dodatkowym wielkości charakterystycznych hydrantu.
5. Przy hydrancie należy przewidzieć stanowisko czerpania wody o wymiarach zapewniających swobodny dostęp do hydrantu.
6. Na stanowisku czerpania wody należy umieścić zakaz parkowania.

Określenia potrzeb w zakresie instalowania hydrantów dokonują właściwe miejscowo organy Państwowej Straży Pożarnej w ramach opiniowania projektów studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz projektów miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.

Ciśnienie Nominalne Hydrantów

Dodatkowym parametrem rozróżniającym hydranty jest zakres ciśnień, w jakich mogą pracować. Spotkać można:

• Hydrant PN 10 (hydrant zewnętrzny o ciśnieniu nominalnym 10 bar/1 MPa).
• Hydrant PN 16 (hydrant zewnętrzny o ciśnieniu nominalnym 16 bar/1,6 MPa).

Takimi parametrami charakteryzować mogą się zarówno hydranty nadziemne, jak i hydranty podziemne.

Lokalizacja i Rozmieszczenie Hydrantów Zewnętrznych

Hydranty muszą być umieszczone w takim miejscu, aby strażacy mogli się do nich szybko dostać. Nie wolno zastawiać ich pojazdami i zabudowywać. Przy odbiorze niektórych obiektów strażacy wymagają, aby wymiar 150 metrów spełniony był w polu widzenia.

Wymagane Obszary i Obiekty

Hydranty muszą być stosowane w jednostkach osadniczych o liczbie mieszkańców przekraczającej 100 osób, które nie stanowią zabudowy kolonijnej. Dodatkowo w hydranty wyposażone powinny być położone w ich granicach:

• Budynki użyteczności publicznej.
• Budynki zamieszkania zbiorowego.
• Obiekty produkcyjne i magazynowe - te ostatnie muszą posiadać dostęp do hydrantów niezależnie od miejsca położenia, jeśli ich kubatura przekracza 2500 m³ lub ich powierzchnia przekracza 500 m² (wymagania mogą zależeć od gęstości obciążenia ogniowego i powierzchni strefy pożarowej, zgodnie z §6 i tabelą nr 2 rozporządzenia).
• Każda stacja paliw płynnych ze zbiornikami o łącznej pojemności do 200 m³ i stacje gazu płynnego - niezależnie od ich charakterystyki (§6 ust. 4 rozporządzenia wymaga 10 dm³/s).

Obowiązek przyłączenia do sieci hydrantowej dotyczy ponadto obiektów użyteczności publicznej lub zamieszkania zbiorowego, w których jednocześnie może przebywać ponad 50 osób, jeśli posiadają wyznaczoną strefę pożarową o powierzchni ponad 1000 m².

Zasady Odległości

Hydranty zewnętrzne - niezależnie od tego, czy jest to hydrant podziemny, czy hydrant nadziemny - muszą znajdować się w odpowiednich odległościach zarówno od budynków, jak i od siebie. Na terenach miejskich hydranty umieszczane są wzdłuż ulic i dróg oraz przy ich skrzyżowaniach. Zgodnie z §10 ust. 4 Rozporządzenia MSWiA z 2009 r., należy zachować następujące odległości:

• Odległość pomiędzy dwoma sąsiadującymi ze sobą hydrantami nie powinna przekraczać 150 metrów.
• Odległość od zewnętrznej krawędzi jezdni lub drogi wyznaczona została na maksymalnie 15 metrów.
• Jeśli hydranty zewnętrzne przeznaczone są do chronienia konkretnego obiektu, pierwszy (najbliższy) z nich umieszczony powinien być w odległości do 75 metrów od obiektu.
• Kolejne hydranty wymagane do ochrony obiektu powinny być rozmieszczone w odległości do 150 metrów od siebie.
• Hydrant zawsze powinien być odsunięty od ściany chronionego budynku na minimum 5 metrów (wynika to pośrednio z wymagań dla dróg pożarowych §12 ust. 2).

Poza obszarami miejskimi odległość między hydrantami powinna być dostosowana do gęstości istniejącej i planowanej zabudowy. W celu łatwego otwarcia zasuwy odcinającej hydrant, odległość między trzpieniem zasuwy hydrantowej a skrajem hydrantu (podziemnego lub nadziemnego) nie może być mniejsza niż 0,8 m.

Oznakowanie Hydrantów Zewnętrznych

Miejsce usytuowania hydrantu zewnętrznego należy oznakować znakami zgodnymi z Polskimi Normami. Oznakowanie hydrantów zgodne powinno być z Polskimi Normami - każde zatem oznakowanie hydrantu oraz znaki wskazujące jego umiejscowienie będą takie same, niezależnie od miejscowości. Na znakach wskazujących miejsce położenia hydrantu znajdą się ponadto informacje o jego parametrach.

Oznakowanie Hydrantu Zewnętrznego Podziemnego

Hydrant podziemny to kolumna umieszczona w rurociągu, która umożliwia przyłączenie stojaka hydrantowego. Cała konstrukcja hydrantu umieszczona jest pod płaszczyzną chodnika, drogi, parkingu czy podjazdu. Miejsce dostępu do niego przykryte jest specjalną pokrywą - klapą z literą „W”. Aby mieć możliwość skorzystania z hydrantu podziemnego, konieczne jest posiadanie specjalnego klucza do hydrantu podziemnego, jaki znajduje się na wyposażeniu straży pożarnej.

Hydrant zewnętrzny podziemny oznaczany jest tablicą orientacyjną - tablicą z informacjami umożliwiającymi dokładne zlokalizowanie miejsca, w którym umieszczona jest klapa zakrywająca dostęp do hydrantu. Na czerwonym znaku z białą obwódką umieszczone są białe piktogramy informujące o obecności hydrantu - biała litera „H” - średnicy zaworu hydrantu podziemnego oraz kierunku położenia względem znaku i odległości, jaką trzeba pokonać, by znaleźć hydrant. Oznaczenia lokalizujące hydrant zewnętrzny podziemny zazwyczaj pokazują jedną lub dwie odległości - w zależności od tego, czy pokrywa hydrantu znajduje się na wysokości znaku, czy należy przemieścić się jeszcze w prawo lub w lewo.

Oznakowanie Hydrantu Zewnętrznego Nadziemnego

Hydranty zewnętrzne nadziemne są łatwe do zauważenia. Hydrant jest kolumną, obustronnie zakończoną nasadami wylotowymi, umożliwiającymi pobór wody z rurociągu. Najczęściej ma kolor czerwony (niekiedy spotkać można hydranty w kolorze czarnym lub szarym) - co wyróżnia go z otoczenia.

Hydrant zewnętrzny nadziemny oznakowany jest tabliczką płaską lub przestrzenną (znak hydrant na trzech płaszczyznach połączonych w trójścian), co zapewnia jej widoczność z każdej strony. Znak hydrant zewnętrzny nadziemny znajduje się bądź na samym hydrancie, bądź na wysięgniku - takie rozwiązanie zdecydowanie zwiększa widoczność hydrantu, umożliwiając dostrzeżenie go z dużej odległości, co jest pomocne podczas planowania ustawienia wozu strażackiego, szczególnie w terenach zielonych, gdzie roślinność często może przesłaniać sam hydrant. Znak hydrant zewnętrzny nadziemny to kwadratowa tabliczka w kolorze białym z dużą, czarną literą „H” w środku. Po obu stronach litery umieszczone są dwa czerwone prostokąty.

Zalecenia dotyczące Wyboru Typu Hydrantu

Co do zasady, zalecanym jest - w miarę możliwości - instalowanie na sieci wodociągowej hydrantów zewnętrznych nadziemnych (§10 ust. 1 rozporządzenia wskazuje na stosowanie hydrantów nadziemnych DN 80). Są one zdecydowanie łatwiejsze do zlokalizowania, a do skorzystania z hydrantu nadziemnego nie jest konieczne stosowanie dodatkowego sprzętu - zapewnia on zatem szybszy dostęp do zasobów wody. Stosowanie hydrantów zewnętrznych podziemnych jest dopuszczalne, jeśli hydrant nadziemny powodowałby utrudnienia (np. utrudnienia w ruchu drogowym, pieszych, uniemożliwienie dojazdu służb ratunkowych) lub byłoby niewskazane.

Nowoczesne Zarządzanie Hydrantami

Z doświadczenia wiadomo, jak często w czasie pożaru pojawiają się problemy ze znalezieniem najbliższego hydrantu. Na przykład, na terenie całej gminy Kościan, na 160 km sieci wodociągowej zainstalowano ponad 700 hydrantów. Przygotowana aplikacja e-hydranty.pl przyczynia się do poprawy bezpieczeństwa mieszkańców poprzez możliwość szybkiego zlokalizowania najbliższego hydrantu. W sytuacjach kryzysowych, gdzie liczy się każda minuta, mobilne urządzenia pozwalają strażakom bardzo szybko i precyzyjnie zlokalizować hydrant w najbliższej okolicy.

Aplikacja e-hydranty.pl to świetne narzędzie w rękach każdego strażaka, które może spełniać istotną rolę w zarządzaniu sieciami zewnętrznymi i systemem przeciwpożarowym. Dzięki możliwości precyzyjnej lokalizacji istniejących hydrantów Straż Pożarna ma ułatwione zadanie podczas akcji gaśniczych. Dodatkowo system może również ułatwić nadzorowanie sieci pod kątem zainstalowanych przy hydrantach zasuw oraz zaplanowanie prac serwisowych i przeglądów.

tags: #hydrant #ppoz #lisia #gorka