Rola i znaczenie nasad kominowych
Nasady kominowe są niepozornymi, ale bardzo ważnymi elementami, które montuje się na szczycie kominów. W wielu przypadkach ich zamontowanie jest niezbędne, aby utrzymać w przewodzie kominowym optymalny ciąg. Odpowiedni ciąg kominowy jest warunkiem skutecznego odprowadzania spalin i zużytego powietrza na zewnątrz budynku. Proces ten najczęściej odbywa się w sposób grawitacyjny, ponieważ ciepłe powietrze unosi się ku górze. Zapewnienie odpowiedniego ciągu kominowego i ochrona przed ciągiem wstecznym to podstawowa funkcja nasad kominowych. Nasady kominowe zabezpieczają też komin przed opadami atmosferycznymi.
Rodzaje nasad kominowych
Na rynku dostępnych jest kilka rodzajów nasad kominowych, które można podzielić ze względu na sposób działania:
Nasady kominowe stałe
Nasady kominowe stałe to urządzenia, które zawsze znajdują się w tym samym położeniu, ponieważ nie działają względem wiatru. Ich cechą charakterystyczną jest to, że wykorzystują one energię kinetyczną wiatru, aby spowodować w ciągu kominowym powstanie niezbędnego ciśnienia. Są to najprostsze i najtańsze konstrukcje spośród dostępnych nasad kominowych. Ich wydajność jest jednak znacznie niższa niż przy nasadach obrotowych.
Nasady kominowe obrotowe
Obrotowa nasada kominowa wprawiana jest w ruch obrotowy za pomocą siły wiatru, dzięki czemu wyprofilowane łopatki wytłaczają powietrze z komina, tworząc podciśnienie. Im wiatr jest silniejszy, tym większe podciśnienie jest generowane. Odpowiada ono za zwiększenie i stabilizację ciągu, a także zapobiega powstawaniu ciągu wstecznego. Nasady obrotowe zapewniają dużo większą wydajność od swoich nieruchomych odpowiedników. Wykorzystując energię wiatru generują podciśnienie usuwające powstające spaliny i dym w sposób szybki i bezproblemowy. Dobrze sprawdzają się na przewodach wentylacyjnych.
Nasady kominowe samonastawne (typu „strażak”)
Nasada kominowa samonastawna zaliczana jest do najefektywniejszych pod względem wspomagania pracy komina i ochrony. Nasada kominowa „strażak” może być stosowana w przewodach kominowych spalinowych i dymowych. Jej jeszcze jedną istotną cechą jest oryginalny wygląd, za który odpowiadają różne zakończenia. To rozwiązanie problemu z dymem w sposób, który również zamienia głównego przeciwnika, czyli wiatr, w sprzymierzeńca. Nasada kominowa samonastawna, czyli tzw. strażak, osadzona jest na podstawie wyposażonej w łożyska, która poddaje się ruchom wiatrów dzięki elementowi przypominającemu statecznik, fachowo nazywanym mieczem. Nasada kominowa strażak w prosty sposób sprawia, że nie ma możliwości odprowadzenia spalin na wprost wiatru, a poziome zakończenie nasady zapobiega także wiatrom opadającym. Działanie nasad samonastawnych powoduje powstawanie ciągu kominowego od strony zawietrznej, co zapobiega cofaniu się zużytego powietrza oraz spalin z powrotem do przewodu kominowego.
Nasady kominowe hybrydowe
Odmianą nasady obrotowej jest nasada hybrydowa. Ten typ nasady dodatkowo wyposażony jest w silnik bezszczotkowy o małej mocy. Silnik ma na celu stabilizację pracy turbiny w przypadku, gdy siła wiatru jest zbyt mała. Takie rozwiązanie pozwala ustabilizować obroty, zapewniając równy poziom generowanego podciśnienia. Jest to przydatne np. w czasie niewielkiego wiatru, gdy obroty nasady są niewielkie. Z pomocą silnika można uzyskać lepszy ciąg.
Zastosowanie i przeznaczenie nasad kominowych
Nasady kominowe obrotowe to urządzenia, które najczęściej montujemy w dwóch przypadkach: aby poprawić działania wentylacji grawitacyjnej lub ustabilizować ciąg w kominie. Nasady kominowe obrotowe są urządzeniami montowanymi na zakończeniach przewodów wentylacyjnych. Niektóre modele nasad mogą być też instalowane na wylotach przewodów spalinowych opalanych olejem opałowym, gazem i drewnem (nasady Rotowent) lub gazem (nasady TUZ). Podstawowym zadaniem nasad na mechanizmie obrotowym jest wsparcie wentylacji grawitacyjnej. Osłaniają wylot i redukują ryzyko pojawienia się tzw. ciągu wstecznego, czyli wstecznego zasysania powietrza i spalin z powrotem do wentylacji. Nasady kominowe obrotowe instalowane na zakończeniach instalacji wentylacyjnych i spalinowych wykorzystują dynamicznie siły wiatru do wspomagania ciągu w przewodzie kominowym.
Nasady kominowe mogą pełnić także inną funkcję. Wśród rozwiązań są także nasady kominowe wentylacyjne, wspierające prawidłową cyrkulację powietrza w domach. Choć nie ma to bezpośredniego wpływu na bezpieczeństwo domowników, może jednak znacznie poprawiać ich komfort, szczególnie w obszarach o silnych wiatrach lub warunkach sprzyjających powstawaniu ciągu wstecznego. Dodatkowym zadaniem nasady kominowej, choć jest to raczej dodatkowy bonus, a nie jedno z głównych zastosowań, jest rola odstraszacza ptactwa i innych zwierząt. Nasady kominowe skutecznie odstraszają ptactwo i uniemożliwiają budowanie gniazd na kominach. Dzięki temu bezpieczni są nie tylko domownicy, ale także same ptaki, którym nie grozi niebezpieczna zadymka i zatrucie.
Zasada działania nasady obrotowej
Nasada zaprojektowana jest w taki sposób, aby niezależnie od siły, kierunku i rodzaju wiatru turbina obracała się jednokierunkowo, czyli zawsze w tę samą stronę. Wysokiej jakości nasady obrotowe wyposażone są w starannie wykonany i dobrze ułożyskowany układ obrotowy. Dzięki temu turbinę wprawia w ruch już niewielki powiew wiatru. Podczas obrotu turbina wytwarza podciśnienie w przewodzie wentylacyjnym i w ten sposób zwiększa ciśnienie kominowe. To z pozoru proste rozwiązanie gwarantuje wydajną i bezawaryjną pracę.
Kiedy stosować nasadę kominową?
W Polsce występują różne strefy obciążenia wiatrem. Skala jest dość krótka, zaczynając się na strefie I, obejmującej większość naszego kraju, a kończąc na strefie III, gdzie wiatry są najsilniejsze. Strefa III to górzyste obszary południa Polski, natomiast strefa II znajduje się nad morzem. Zgodnie z § 143. 1. rozporządzenia ministra infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie: “W budynkach usytuowanych w II i III strefie obciążenia wiatrem, określonych Polskimi Normami, należy stosować na przewodach dymowych i spalinowych nasady kominowe zabezpieczające przed odwróceniem ciągu (...).”.
W przypadku I strefy obciążenia wiatrem, stosowanie nasady kominowej jest opcjonalne, ale, dla bezpieczeństwa, warto jednak wyposażyć w nią swój dom. Budynki usytuowane w pozostałych strefach muszą już obowiązkowo mieć przewody dymowe i spalinowe zakończone nasadami. Wymóg ten nie obowiązuje w przypadku palenisk i komór spalania z mechanicznym pobudzaniem wentylacji spalin, czyli wszystkich kotłów z wentylatorem wyciągowym, w tym wszystkich nowoczesnych kotłów gazowych z zamkniętą komorą spalania. W ich przypadku wytwarzany ciąg w kominie jest wystarczający, aby przeciwstawić się nawet silnym wiatrom.
Dodatkowymi warunkami, które powinny skłaniać do montażu nasady kominowej, poza znajdowaniem się w II lub III strefie obciążenia wiatrem, są:
- Sytuacja, gdy wokół naszego domu rosną wysokie drzewa lub w pobliżu mieszczą się wysokie budynki.
- Konstrukcja domu sprawia, że wylot komina znajduje się poniżej kalenicy dachu.
- Zastosowanie krótkiego przewodu do odprowadzania dymu lub spalin o niewielkim przekroju.
- Zależy nam na poprawie wentylacji grawitacyjnej.
- Pojawiły się niezidentyfikowane problemy z ciągiem kominowym.
Obejrzyj ten film i dowiedz się więcej o tym, jak rozwiązać zadanie rysunkowe
Budowa i materiały
Nasada kominowa zawsze pracuje w dość trudnych warunkach i narażona jest na działanie czynników zewnętrznych (wiatru, deszczu i zmian temperatur). Z tego względu tak ważne jest, aby była ona wykonana z najlepszej jakości materiałów. Również łożyska i nity powinny być dobierane bardzo starannie i pochodzić od sprawdzonych dostawców. Najczęściej nasady obrotowe produkowane są z blachy aluminiowej, a ich podstawy z blachy ocynkowanej. W przypadku przewodów wentylacyjnych stosuje się blachę ocynkowaną, natomiast do przewodów spalinowych i dymowych zalecana jest stal kwasoodporna.
| Typ nasady | Materiał wykonania (Wentylacja) | Materiał wykonania (Spaliny/Dym) |
|---|---|---|
| Stała | Blacha ocynkowana | Blacha ocynkowana |
| Obrotowa | Blacha aluminiowa | Stal kwasoodporna |
| Samonastawna („strażak”) | Blacha aluminiowa | Stal kwasoodporna |
| Hybrydowa | Blacha aluminiowa | Stal kwasoodporna |
Montaż i dobór nasady
Montaż nasady kominowej obrotowej wykonywany jest na specjalnej podstawie. Warto zwrócić uwagę, czy producent gwarantował dostęp do różnych typów podstaw. W innym przypadku konieczne będzie dokupienie adapterów czy przejściówek, które podwyższają koszty montażu. W przypadku nasad kominowych obrotowych firmy DARCO oferowanych jest 14 standaryzowanych podstaw (np. klasyczne kwadratowe okrągłe z kołnierzem), które umożliwiają montaż nasady na każdym kominie. Dodatkowo nasady wyposażone są w specjalne mechanizmy, które pozwalają na bezproblemowy dostęp do przewodu kominowego bez konieczności demontażu.
Odradzamy montaż nasady kominowej, jeżeli nie masz doświadczenia w pracy z montażem dachów. W wielu przypadkach montaż nasady wymaga wiercenia dziur w dachu, dlatego cała operacja powinna być przeprowadzona jak najbardziej fachowo. W przypadku, gdy w jednym kominie umieszczonych jest kilka przewodów, każdy z nich należy wyposażyć w osobną nasadę.
Kluczowym kryterium przy wyborze nasady obrotowej jest rodzaj przewodu kominowego. Czy potrzebujemy nasady na zakończenie przewodu wentylacyjnego czy spalinowego? Od tego zależy konstrukcja, a także materiały, z jakich powinna być zbudowana nasada. Oprócz rodzaju przewodów kominowego istotne jest również przeznaczenie danej nasady obrotowej. Czy nasada będzie montowana w budynku jedno- czy wielorodzinnym, a może w budynku przemysłowym? Na podstawie tych kryteriów możemy dobrać moc, wielkość i kształt nasady. Większe nasady kominowe mogą być stosowane w budynkach użyteczności publicznej lub przy zastosowaniach przemysłowych. Najczęściej montowana jest kulista turbina obrotowa. W przypadku, gdy przewody wentylacyjne są zlokalizowane bardzo blisko siebie, lepszym wyborem będzie turbina o wąskim przekroju, tzw. turbina wentylacyjna.
W przypadku wyboru pomiędzy nasadami kominowymi obrotowymi lub samonastawnymi kluczowa jest lokalizacja domu. Jeśli znajduje się w strefie I, to wybór nie ma aż tak dużego znaczenia, ponieważ obydwa rodzaje bez problemu poradzą sobie z wiatrami typowymi dla obszarów I strefy. Dla strefy II oraz, w szczególności, III warto skłaniać się ku strażakowi, czyli nasadzie samonastawnej. To rozwiązanie uważane za najbardziej efektywne, któremu niestraszne nawet najsilniejsze wiatry. Lepiej chroni również przed opadami śniegu i deszczu, co w bardziej wietrznych strefach też nie jest bez znaczenia.
Rozmiary nasad kominowych
Wśród nasad kominowych można znaleźć naprawdę spory zakres dostępnych szerokości. Lista zaczyna się na fi 60, a kończy aż na fi 500.
Alternatywy dla „strażaka”
W praktyce nasady typu „strażak” spełniają swoją funkcję tylko na początku, w nowych, czystych kominach. Z czasem dochodzi do zabrudzenia sadzą i pyłami z atmosfery, które utrudniają obracanie w kierunku wiatru. W skrajnych przypadkach, np. z powodu korozji, może dojść do całkowitego zablokowania mechanizmu obrotowego. Nieobracający się „strażak” nie tylko nie ustawi się zgodnie z kierunkiem wiatru, ale może zacząć dodatkowo „łapać” wiatr. Zamiast „strażaka” można rozważyć zastosowanie Daszku Specjalnego Poujoulat Ref. To znacznie lepsza, bo prostsza i wydajniejsza alternatywa dla „strażaka”. Specjalnie zaprojektowana, opatentowana propozycja Poujoulat poprawia i stabilizuje ciąg kominowy.
Innym rozwiązaniem jest Regulator Ciągu Ref. To rozwiązanie sprawi, że kominek będzie dawał więcej ciepła i zużywał mniej drewna. Jego praca polega na mechanicznym wydmuchiwaniu powietrza i wzmaganiu jego przepływu. Co ważne, w momencie, kiedy urządzenie i komin są już nagrzane, regulator może zmniejszyć siłę nadmuchu. Urządzenie na bieżąco reguluje ciąg kominowy, czego efektem jest spokojne spalanie i dobre ogrzewanie.
Nasada kominowa stanowi część systemu kominowego, powinna być regularnie kontrolowana przez kominiarza podczas przeglądu. Ocenia on stan techniczny elementu, a także oczyszcza go z nagromadzonych nalotów czy też rdzy.