Hydranty Stacjonarne: Informacje o Projektowaniu, Wymaganiach i Użytkowaniu

Hydranty przeciwpożarowe, montowane w sieciach wodociągowych, stanowią niezwykle ważny element systemu ochrony ludzi i obiektów. Służą zapewnieniu wody do celów przeciwpożarowych, umożliwiają szybki pobór wody, a ich prawidłowe rozmieszczenie, oznakowanie i utrzymanie w pełnej sprawności decyduje o skuteczności działań ratowniczych.

Hydranty zewnętrzne są wykorzystywane do poboru wody do gaszenia pożarów i zaopatrzenia wodnego pojazdów straży pożarnej do celów gaśniczych. Są to urządzenia umożliwiające pobór wody do celów przeciwpożarowych bezpośrednio z sieci wodociągowych.

Podstawy Prawne i Wymagania

W Polsce kwestię wymagań dotyczących hydrantów oraz przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę regulują liczne akty prawne. Obiekt budowlany należy projektować i budować w sposób określony w przepisach i zgodnie z zasadami techniki, zapewniając m.in. spełnienie podstawowych wymagań dotyczących bezpieczeństwa pożarowego.

Do najważniejszych przepisów związanych z ochroną przeciwpożarową oraz zaopatrzeniem w wodę należą:

• Ustawa z dnia 21 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719)
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2010 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz. U. Nr 124, poz. 1030)
• Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst ujednolicony
• Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz 690)
• Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 243 z 2005 r. poz. 2063)
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej (Dz. U. Nr 121, poz. 1137)

Dla niektórych obiektów konieczne jest zapewnienie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru. Szczegółowe wytyczne zawarte są w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2010 r. W tym rozporządzeniu znajdują się również informacje dotyczące m.in. sposobów określania wymaganej ilości wody do celów ppoż. Dla pozostałych obiektów budowlanych woda do celów ppoż. do zewnętrznego gaszenia pożaru jest zapewniana w ramach ilości wody przewidywanych dla jednostek osadniczych, nie mniejszej jednak niż 10 dm³/s.

Inwestor, na którego nałożono obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, na podstawie art. 56 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, musi uzyskać stanowisko Komendanta PSP. Komendant PSP ma 14 dni na zajęcie stanowiska w sprawie zabezpieczenia przeciwpożarowego obiektu budowlanego.

Sieć Wodociągowa Przeciwpożarowa - Wymagania

Sieć wodociągowa stanowiąca źródło wody do celów przeciwpożarowych, zwana dalej „siecią wodociągową przeciwpożarową”, powinna być zasilana z pompowni przeciwpożarowej, zbiornika wieżowego, studni lub innych urządzeń, zapewniających wymaganą wydajność i ciśnienie w hydrantach zewnętrznych, nawet tych niekorzystnie ulokowanych, przez co najmniej 2 godziny.

Sieć wodociągowa przeciwpożarowa powinna zapewniać wydajność nie mniejszą niż 5 dm³/s i ciśnienie w hydrancie zewnętrznym nie mniejsze niż 0,1 MPa (megapaskala), przez co najmniej 2 godziny.

Należy pamiętać, że podane w rozporządzeniu średnice dotyczą średnic nominalnych wewnętrznych. Projektując sieci z tworzyw sztucznych, gdzie rury oznaczane są przez podanie średnicy zewnętrznej, należy sprawdzić, czy po odjęciu grubości ścianki spełniamy założenia rozporządzenia. Maksymalne ciśnienie hydrostatyczne w sieci wodociągowej przeciwpożarowej nie może przekraczać 1,6 MPa.

Typy Sieci

• Sieć wodociągową przeciwpożarową należy wykonywać jako sieć obwodową.
• Dopuszcza się budowę sieci wodociągowej przeciwpożarowej rozgałęzieniowej poza obszarami miejskimi oraz tam, gdzie łączna wymagana ilość wody nie przekracza 20 dm³/s.
• Dopuszcza się budowę odgałęzień z sieci obwodowej w celu zasilania hydrantów zewnętrznych.
• W przypadku gdy łączna wymagana ilość wody przekracza 30 dm³/s, sieć obwodową zasila się w dwóch punktach znajdujących się w możliwie największej odległości od siebie, nie mniejszej jednak niż 1/4 obwodu sieci.
• Sieć wodociągową przeciwpożarową, dla której łączna wymagana ilość wody przekracza 20 dm³/s, należy tak zaprojektować i budować, aby możliwe było jednoczesne pobieranie wody z dwóch sąsiednich hydrantów zewnętrznych.

Rodzaje Hydrantów Zewnętrznych i Ich Wymagania

Na sieci wodociągowej przeciwpożarowej stosuje się hydranty zewnętrzne nadziemne o średnicy nominalnej DN 80. Dopuszcza się instalowanie hydrantów podziemnych o średnicy nominalnej DN 80 w przypadkach, gdy zainstalowanie hydrantów nadziemnych jest szczególnie utrudnione lub niewskazane, na przykład ze względu na utrudnienia w ruchu lub w obiektach budowlanych produkcyjnych i magazynowych, w których wymagana ilość wody do celów ppoż.

Zgodnie z wytycznymi rozporządzenia, na sieci wodociągowej należy stosować hydranty nadziemne DN80 mm dla sieci o średnicy do DN250 mm i DN100 mm na sieci wodociągowej DN250 i większej.

Hydranty zewnętrzne zainstalowane na sieci wodociągowej przeciwpożarowej powinny być wyposażone w odcięcia umożliwiające odłączanie ich od sieci. Odcięcia te muszą pozostawać w położeniu otwartym podczas normalnej eksploatacji sieci. W celu łatwego otwarcia zasuwy odcinającej hydrant, odległość między trzpieniem zasuwy hydrantowej a skrajem hydrantu (podziemnego lub nadziemnego) nie może być mniejsza niż 0,8 m.

Wydajność Nominalna Hydrantów

Wydajność nominalna hydrantu zewnętrznego, przy ciśnieniu nominalnym 0,2 MPa mierzonym na zaworze hydrantowym podczas poboru wody, w zależności od jego średnicy nominalnej (DN), nie może być mniejsza niż:

• dla hydrantu nadziemnego DN 80 - 10 dm³/s;
• dla hydrantu nadziemnego DN 100 - 15 dm³/s;
• dla hydrantu podziemnego DN 80 - 10 dm³/s;
• dla hydrantu nadziemnego DN 80 na sieci, o której mowa w § 9 ust. 2 Rozporządzenia - 5 dm³/s.

Hydranty do Intensywnego Czerpania Wody (DN 100/DN 150)

Dla zapewnienia możliwości intensywnego czerpania wody do celów przeciwpożarowych na sieciach wodociągowych o średnicy nominalnej nie mniejszej niż DN 250 powinny być instalowane hydranty nadziemne, spełniające następujące wymagania:

• średnica nominalna hydrantu powinna wynosić DN 100 lub DN 150;
• wydajność nominalna przy ciśnieniu nominalnym 0,2 MPa mierzonym na zaworze hydrantowym podczas poboru wody nie może być mniejsza niż 20 dm³/s;
• hydranty powinny być usytuowane w miejscach dostępnych z głównych dróg komunikacyjnych na terenie jednostki osadniczej;
• miejsce usytuowania hydrantu należy oznakować znakami zgodnymi z Polskimi Normami wraz z podaniem na znaku dodatkowym wielkości charakterystycznych hydrantu;
• przy hydrancie należy przewidzieć stanowisko czerpania wody o wymiarach zapewniających swobodny dostęp do hydrantu;
• na stanowisku czerpania wody należy umieścić zakaz parkowania.

Określenia potrzeb w zakresie instalowania hydrantów DN 100/DN 150 dokonują właściwe miejscowo organy Państwowej Straży Pożarnej w ramach opiniowania projektów studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz projektów miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Usytuowanie i Oznakowanie Hydrantów Zewnętrznych

Hydranty zewnętrzne umieszcza się wzdłuż dróg i ulic, a także przy ich skrzyżowaniach. Poza obszarami miejskimi odległość między hydrantami powinna być dostosowana do gęstości istniejącej i planowanej zabudowy. Odległość od ściany chronionego budynku powinna wynosić co najmniej 5 m.

Przy odbiorze niektórych obiektów strażacy mogą wymagać, aby wymiar 150 metrów był spełniony w polu widzenia.

Miejsce usytuowania hydrantu zewnętrznego należy oznakować znakami zgodnymi z Polskimi Normami. Do oznakowania hydrantów stosuje się biało-czerwone tabliczki i znaki przestrzenne zgodne z normą Znaki bezpieczeństwa. Techniczne środki przeciwpożarowe, posiadające świadectwo dopuszczenia CNBOP. Na znaku widnieje czarna litera „H” na białym tle. Oprócz tradycyjnych tabliczek z piktogramem do oznakowania hydrantu zewnętrznego można stosować również znaki przestrzenne (znaki 3D).

Do oznakowywania informacji na temat instalacji wodociągowych i hydrantów zewnętrznych stosuje się tabliczki orientacyjne. Na czerwonych umieszcza się informacje dotyczące hydrantu zewnętrznego, natomiast na białych - informacje dotyczące pozostałych elementów sieci.

Konstrukcja i Materiały Hydrantów

Korpus hydrantów zewnętrznych nadziemnych należy wykonywać z następujących materiałów: żeliwa szarego, żeliwa sferoidalnego, stali bądź innych materiałów konstrukcyjnych o wymaganych własnościach wytrzymałościowych. Uszczelnienia powinny być wykonane z elastomerów. Hydranty zewnętrzne powinny spełniać wymagania Polskich Norm dotyczących tych urządzeń, będących odpowiednikami norm europejskich (EN).

Hydrant powinien być wyposażony w dwie nasady boczne wielkości 75, a dodatkowo hydranty DN100 i DN150 powinny być wyposażone w nasadę czołową wielkości 110. Hydrant powinien być wyposażony w głowicę do otwierania zaworu kluczem wykonanym zgodnie z PN. Kierunek zamknięcia zaworu hydrantu powinien być zgodny z ruchem wskazówek zegara, patrząc od góry. Pokrywy nasad powinny być zabezpieczone przed zagubieniem.

Hydrant zewnętrzny podziemny powinien mieć średnicę nominalną DN 80 mm. Także on powinien być wyposażony w głowicę do otwierania zaworu kluczem wykonanym zgodnie z PN, a kierunek zamknięcia zaworu hydrantu powinien być zgodny z ruchem wskazówek zegara, patrząc od góry.

Konserwacja i Zaawansowane Technologie

Zarówno hydranty wewnętrzne, jak i zewnętrzne, wymagają regularnych przeglądów i konserwacji, aby zapewnić ich pełną sprawność w sytuacji zagrożenia. Hydranty zewnętrzne powinny być co najmniej raz w roku poddawane przeglądom i konserwacji przez właściciela sieci wodociągowej przeciwpożarowej.

Konserwacja hydrantów zewnętrznych obejmuje sprawdzanie szczelności obudowy oraz zabezpieczenia przed korozją, zwłaszcza w trudnych warunkach atmosferycznych. Wszystkie elementy elastyczne, takie jak węże (jeśli dotyczy w przypadku hydrantów wewnętrznych), są kontrolowane pod kątem pęknięć i kurczenia się. Wydajność hydrantów jest determinowana wieloma czynnikami, w tym ciśnieniem wody i średnicą rur. Dla zapewnienia odpowiednich parametrów konieczne są regularne testy ciśnienia oraz przepustowości, co angażuje wyspecjalizowane zespoły konserwacyjne.

Właściciele obiektów są odpowiedzialni za zorganizowanie regularnych kontroli, które mają na celu weryfikację stanu technicznego instalacji. Każdy przegląd podlega szczegółowej dokumentacji, która zawiera informacje o stanie technicznym hydrantów oraz ewentualnych koniecznych naprawach. W sytuacjach, gdy odkrywane są poważne nieprawidłowości, natychmiastowa interwencja staje się priorytetem, by nie narazić na zagrożenie użytkowników budynku i otoczenia.

Efektywność zarządzania hydrantami można zwiększyć poprzez zastosowanie zaawansowanych technologii, takich jak systemy kontrolne IoT. Systemy te monitorują stan hydrantów w czasie rzeczywistym i automatycznie wykrywają zmiany ciśnienia w systemie.

Hydranty Wewnętrzne a Zewnętrzne

Hydranty wewnętrzne i zewnętrzne pełnią niezwykle istotną rolę w systemach przeciwpożarowych, umożliwiając szybką reakcję w przypadku pożaru. Tego typu urządzenia można znaleźć zarówno wewnątrz budynków, jak i na zewnątrz, co jest związane z ich głównym zastosowaniem: zapewnieniem dostępu do wody dla działań gaśniczych.

• Hydranty wewnętrzne - Znajdują się one najczęściej w korytarzach budynków, blisko klatek schodowych lub innych miejsc zalecanych przez przepisy. Ich główną funkcją jest dostarczenie szybkiego dostępu do wody w razie pożaru wewnętrznego budynku. Są zazwyczaj wyposażone w wąż oraz prądownicę, a ich oznakowanie wymaga znaków bezpieczeństwa zgodnych z PN-EN ISO 7010.
• Hydranty zewnętrzne - Zlokalizowane są na terenach należących do danego budynku, w pobliżu głównych arterii komunikacyjnych. Instalacje te mogą być naziemne lub podziemne. Są przeznaczone do gaszenia pożarów zewnętrznych i często wymagają profesjonalnej obsługi gaśniczej przez jednostki straży pożarnej.

tags: #hydrant #rura #stacjonarna