Hydranty Wewnętrzne: Kluczowy Element Ochrony Przeciwpożarowej

Hydranty wewnętrzne to jedno z urządzeń przeciwpożarowych występujących w budynkach, stanowiące ważny element ochrony przeciwpożarowej. Urządzenia te, choć są stosunkowo rzadko używane, znajdują zastosowanie w wielu obiektach, w których istnieje ryzyko powstania pożaru.

Czym są hydranty wewnętrzne?

Hydrant wewnętrzny to urządzenie przeznaczone do gaśniczej i przeciwpożarowej ochrony obiektów przemysłowych, użyteczności publicznej i innych. Są to urządzenia umożliwiające bezpośredni pobór wody z wewnętrznej sieci wodociągowej, co ma na celu ugaszenie w zarodku pożaru z grupy A (pożary materiałów stałych). Hydrant wewnętrzny składa się z głównego korpusu, który jest umieszczony na lub w ścianie, oraz z węża, który jest podłączony do korpusu i nawinięty na zwijadło wężowe.

Dzięki hydrantom wewnętrznym możliwe jest podjęcie walki z ogniem zarówno z bliska, jak i dalszych odległości - o wiele większych, niż przy użyciu gaśnicy. Są one instalowane wewnątrz budynków i mogą być przeznaczone do użytku przez straż pożarną oraz pracowników budynku. Ich obecność jest bardzo ważnym elementem bezpieczeństwa w przypadku pożaru, ponieważ zapewniają szybki i skuteczny dostęp do wody, niezbędnej do gaszenia ognia.

Hydranty wewnętrzne są również bardzo łatwe w obsłudze, co sprawia, że w przypadku pożaru każda sekunda jest na wagę złota. Należy jednak pamiętać, że hydrant wewnętrzny nie jest przeznaczony do użytku przez osoby nieposiadające odpowiedniej wiedzy i doświadczenia. Przed użyciem hydrantu wewnętrznego należy upewnić się, że osoba, która ma go używać, jest w pełni świadoma jego działania i ma odpowiednie umiejętności.

Podstawy prawne i normatywne

W Polsce wymagania prawne dotyczące instalacji hydrantów wewnętrznych zostały uregulowane na podstawie szeregu przepisów. Kluczowe z nich to:

• Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej.
• Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. nr 109, poz. 719).
• Rozporządzenie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 13 czerwca 2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym.
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 sierpnia 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać instalacje i urządzenia przeznaczone do celów pożarniczych (Dz. U. z 2011 r. Nr 193, poz. 1134).

Przepisy prawne, o których mowa, odnoszą się m.in. do wykonania hydrantów (oraz innych urządzeń przeciwpożarowych), ich montażu oraz konserwacji. Zagłębiając się w Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. (Dz.U. nr 109, poz. 719), można dowiedzieć się m.in. o wymogach lokalizacji i parametrów. Normy serii PN-EN 671 nie wymagają określonych wymiarów hydrantów, a jedynie stawiają wymagania dotyczące parametrów wytrzymałościowych, znakowania itp.

Klasyfikacja hydrantów wewnętrznych

Wiele osób określa hydranty wewnętrzne jako urządzenia gaśnicze półstałe lub po prostu nie zalicza ich do grupy stałych urządzeń gaśniczych (SUG). Wątpliwość, czy należą one do urządzeń gaśniczych stałych, wynika z rozporządzenia MSWiA, w którym czytamy: „Stosowanie stałych urządzeń gaśniczych związanych na stałe z obiektem, zawierających zapas środka gaśniczego i uruchamianych samoczynnie we wczesnej fazie rozwoju pożaru, jest wymagane w [...]”. Hydranty wewnętrzne nie są uruchamiane automatycznie, a więc nie wpisują się w ten zakres.

Jednakże, hydranty wewnętrzne jako część instalacji wodociągowej przeciwpożarowej są według nomenklatury europejskiej stałymi urządzeniami gaśniczymi. Świadczy o tym fakt, że normy europejskie dotyczące hydrantów wewnętrznych opracowuje Komitet Techniczny CEN/TC 191 "Stałe urządzenia gaśnicze", a normy te noszą tytuł „Stałe urządzenia gaśnicze. Hydranty wewnętrzne”.

Zgodnie z normą PN-ISO 8421-4, omawiającą terminologię z zakresu ochrony przeciwpożarowej: „Stałe urządzenie gaśnicze - zamontowane na stałe urządzenia zawierające określoną ilość środka gaśniczego, połączone ze stałą dyszą (stałymi dyszami), przez którą środek gaśniczy jest podawany do gaszenia pożaru, uruchamiane ręcznie lub samoczynnie”. Zapisy norm przedmiotowych jednoznacznie wskazują, że hydrant wewnętrzny jest bez wątpienia stałym urządzeniem gaśniczym wodnym. Pojawiające się wątpliwości są jedynie niewłaściwą interpretacją zapisów rozporządzenia, wynikającą z przeświadczenia, że przytoczony zapis rozporządzenia to definicja stałego urządzenia gaśniczego, w którą hydranty wewnętrzne się nie wpisują.

Rodzaje hydrantów wewnętrznych i ich zastosowanie

Zgodnie z normami przedmiotowymi, hydranty wewnętrzne możemy podzielić na hydranty wewnętrzne z wężem półsztywnym i hydranty wewnętrzne z wężem płasko składanym. Na polskim rynku wyróżnia się kilka podstawowych typów hydrantów, różniących się średnicą węża i przeznaczeniem:

• Hydranty wewnętrzne DN25: Stosowane są w strefach pożarowych, które zakwalifikowane są do kategorii zagrożenia ludzi (ZL). Są to budynki zamieszkania zbiorowego oraz użyteczności publicznej. Minimalna wydajność poboru wody dla hydrantu DN25 wynosi 60 l/min, zaś ciśnienie dynamiczne na zaworze powinno zapewnić podaną wydajność, być nie mniejsze niż 0,2 MPa i nie większe niż 1,2 MPa.
• Hydranty wewnętrzne DN33: Przeznaczone są do obiektów garażowych. Urządzenia te ze względu na brak węża stosowane są w nawodnionych pionach zasilanych przez sieć wodociągów oraz wozy strażackie. Minimalna wydajność poboru wody dla hydrantu DN33 wynosi 90 l/min, zaś ciśnienie dynamiczne na zaworze powinno zapewnić podaną wydajność, być nie mniejsze niż 0,2 MPa i nie większe niż 0,7 MPa.
• Hydranty wewnętrzne DN52: Przeznaczone są do pomieszczeń i stref pożarowych produkcyjnych i magazynowych, do zabezpieczenia miejsc, z których odległość do najbliższego wyjścia ewakuacyjnego lub innego wyjścia na przestrzeń otwartą przekracza 30 m. W przypadku hydrantów DN52 długość węża nie powinna przekraczać 20 m. Minimalna wydajność poboru wody dla hydrantu DN52 wynosi 150 l/min, zaś ciśnienie dynamiczne na zaworze powinno zapewnić podaną wydajność, być nie mniejsze niż 0,2 MPa i nie powinno przekraczać 0,7 MPa.
• Zawór 52: Minimalna wydajność poboru wody dla zaworu 52 wynosi 150 l/min, zaś ciśnienie dynamiczne na zaworze, położonym najniekorzystniej ze względu na wysokość i opory hydrauliczne, powinno zapewnić podaną wydajność, być nie mniejsze niż 0,2 MPa i nie powinno przekraczać 0,7 MPa.

Należy zauważyć, że Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. dopuszcza do stosowania wyłącznie hydranty określonej wielkości i nie przewiduje możliwości stosowania hydrantów wewnętrznych HW 19, a więc nie należy ich stosować do celów przeciwpożarowych.

Wymagania techniczne i montażowe

Kolejnymi istotnymi aspektami w przypadku hydrantów wewnętrznych są zasady ich montażu. Instalując je, należy mieć na uwadze to, by ich zasięg obejmował całą powierzchnię obiektu (uwzględniając długość węża oraz zasięg strumienia wody). Hydranty wewnętrzne powinny być umiejscowione w taki sposób, by zasięgiem obejmowały całą powierzchnię budynku, zapewniając możliwość doprowadzenia węża w miejsce pożaru i dosięgnięcia ognia strumieniem wody podczas akcji gaśniczej.

W kwestii montażu pozostaje także wysokość hydrantów - zawory odcinające hydrantów wewnętrznych oraz zawory 52 muszą być umieszczone na wysokości 1,35 ± 0,1 m od podłogi. Przepisy prawne zawierają również informacje o minimalnej wydajności poboru wody z wewnętrznej instalacji wodnej. Ciśnienie na zaworze odcinającym hydrantu wewnętrznego oraz na zaworze 52 powinno zapewniać minimalną wydajność i nie powinno być mniejsze niż 0,2 MPa.

Ważnym elementem jest także certyfikacja. Hydranty 25, 33 i 52 muszą posiadać Certyfikat Stałości Właściwości Użytkowych i być oznaczone znakiem CE. Właściwie przygotowane i przeprowadzone odbiory stałego urządzenia gaśniczego są gwarantem zastosowania komponentów o określonych właściwościach, które wynikają z projektu instalacji.

Oznakowanie hydrantów wewnętrznych

Oznakowanie ppoż. na hydrancie wewnętrznym powinno być zgodne z normą PN-EN ISO 7010:2012. Wcześniej obowiązywała norma PN-92-N-01256-01, która została wycofana. Warto jednak wiedzieć, że chociaż poprzednia norma została wycofana przez Komitet Techniczny PKN, nie ma obowiązku wymieniania znaków na nowe. Tabliczki według „starej normy” nie tracą ważności, nadal można je stosować.

Wymagania dotyczące znakowania hydrantów wewnętrznych są określone również w normach PN-EN 671-1 oraz PN-EN 671-2. Przede wszystkim szafka hydrantowa powinna być opatrzona znakiem Hydrant wewnętrzny (numer referencyjny F002 w ISO 7010). Dodatkowo, ponieważ hydranty wewnętrzne są objęte normą zharmonizowaną, wymagane jest dla nich znakowanie CE. Przykład poprawnego oznakowania przedstawia załącznik ZA.3 w normach PN-EN 671-1 i PN-EN 671-2.

Urządzenia do awaryjnego otwierania

Kolejnym elementem podlegającym sprawdzeniu podczas odbioru jest urządzenie otwierające hydrant. Zgodnie z pkt 4.7 normy PN-EN 671-1:2012 oraz pkt 4.6 normy PN-EN 671-2:2012 zamykane szafki hydrantu powinny zostać wyposażone w urządzenia do awaryjnego otwierania. Mogą one być zabezpieczone jedynie kruchym, przezroczystym materiałem. Jeśli od czoła znajduje się krucha szybka, należy zastosować materiał takiego rodzaju, aby po jej rozbiciu nie pozostawały postrzępione bądź ostre krawędzie, które mogłyby spowodować zranienie przy uruchamianiu urządzenia awaryjnego. W miejscach, gdzie zamontowanie zwykłego znaku jest utrudnione lub tabliczka przytwierdzona do ściany byłaby słabo widoczna, warto stosować oznakowanie przestrzenne 3D.

Konserwacja i przeglądy hydrantów wewnętrznych

Aby hydrant wewnętrzny działał prawidłowo i był w stanie skutecznie gasić pożar, musi być regularnie kontrolowany i serwisowany. Najważniejszą czynnością konserwacyjną, jaką należy wykonywać, jest sprawdzanie szczelności węży i zaworów. Węże muszą być regularnie sprawdzane pod kątem przecieków i uszkodzeń. Ponadto, należy regularnie sprawdzać ciśnienie wody w hydrantach wewnętrznych oraz upewnić się, że jest ono wystarczające. Dodatkowo podczas serwisu wykonuje się szereg innych czynności, mających na celu utrzymanie pełnej sprawności urządzenia. Artykuł nakreślił ogólne zasady odbioru instalacji hydrantowych, które powinny być podstawą stworzenia harmonogramu odbiorów.

tags: #hydrant #wewnetrzny #najtaniej