Hydranty wewnętrzne to urządzenia służące do poboru wody z sieci wodociągowej podczas akcji gaśniczej. Stanowią one ważny element ochrony przeciwpożarowej budynków, niezależnie od ich przyczyny. Odpowiednio zaplanowana i zainstalowana ochrona przeciwpożarowa należy do najskuteczniejszych środków zapobiegania i zwalczania pożarów. W perspektywy bezpieczeństwa obiektów, istotne jest, aby cała instalacja przeciwpożarowa była wykonana profesjonalnie i zgodnie ze sztuką, a jej elementy składowe charakteryzowały się najwyższą jakością. Przełoży się to na niezawodność i łatwość bieżącej konserwacji.
Czym jest hydrant wewnętrzny?
Hydrant przeciwpożarowy wewnętrzny to urządzenie, które wykorzystujemy do zwalczania pożaru. Składa się przede wszystkim z zaworu odcinającego (może on być ręczny lub automatyczny), węża (płaskoskładany lub też półsztywny), a także prądownicy. Może być to hydrant natynkowy lub wnękowy (podtynkowy).
Podstawy prawne i wymagania
Obecność elementów ochrony przeciwpożarowej w budynkach użyteczności publicznej, takich jak hydrant wewnętrzny, jest ściśle regulowana przez prawo, a za ich brak przewidziane są konkretne konsekwencje. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. z dnia 22 czerwca 2010 r.), hydrant wewnętrzny jest obowiązkowym urządzeniem przeciwpożarowym, w które powinien być wyposażony każdy obiekt użyteczności publicznej.
Wymagania dotyczące hydrantów wewnętrznych są szczegółowo określone w przepisach, w tym w § 19 i § 20 wspomnianego rozporządzenia. W strefach pożarowych oraz przy wejściach do pomieszczeń magazynowych lub technicznych, gdzie szybki dostęp do instalacji przeciwpożarowej jest kluczowy, instalacja hydrantów jest niezbędna. Dotyczy to również miejsc, z których odległość do najbliższego wyjścia ewakuacyjnego lub innego wyjścia na przestrzeń otwartą przekracza 30 m w pomieszczeniach i strefach pożarowych produkcyjnych i magazynowych.
Jak działają hydranty?
Rodzaje hydrantów wewnętrznych i ich zastosowanie
Wyróżniamy kilka typów hydrantów wewnętrznych, przystosowanych do różnych rodzajów obiektów i stref pożarowych:
- Hydrant wewnętrzny DN25: Stosuje się go w budynkach użyteczności publicznej (np. sklepy, banki, szkoły) oraz w budynkach zamieszkania zbiorowego (np. hotele i internaty). Hydranty DN 25 są przeznaczone do stref pożarowych zakwalifikowanych do kategorii zagrożenia ludzi ZL.
- Szafki hydrantowe DN33: Wykorzystuje się je w garażach.
- Szafki hydrantowe DN52: Stosuje się je w budynkach produkcyjnych oraz magazynowych.
Rozporządzenie w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków definiuje również kategorie zagrożenia ludzi ZL, dla których wymagane są hydranty wewnętrzne:
- ZL I: Budynki oraz części budynków, stanowiące odrębne strefy pożarowe, zawierające pomieszczenia przeznaczone do jednoczesnego przebywania ponad 50 osób niebędących ich stałymi użytkownikami, a nieprzeznaczone przede wszystkim do użytku ludzi o ograniczonej zdolności poruszania się.
- ZL II: Budynki przeznaczone przede wszystkim do użytku ludzi o ograniczonej zdolności poruszania się.
Należy również zauważyć, że przepisy nie przewidują możliwości stosowania hydrantów wewnętrznych HW 19, co oznacza, że nie należy ich stosować do celów przeciwpożarowych.
Umiejscowienie i zasięg
Zgodnie z przepisami prawnymi oraz przyjętymi normami, hydrant wewnętrzny z wężem powinien być umieszczony w strategicznych miejscach w budynku. Dotyczy to przede wszystkim dróg komunikacji ogólnej, a w szczególności:
- Przy wejściach do budynku.
- W przejściach i na korytarzach.
- Przy wyjściach na przestrzeń otwartą.
- Przy wyjściach ewakuacyjnych.
Hydrant przeciwpożarowy wewnętrzny musi znajdować się na każdej kondygnacji w budynku, a łączny zasięg wszystkich sztuk powinien obejmować całą powierzchnię budynku. Podczas akcji gaśniczej nie powinno być problemu z doprowadzeniem węża w miejsce pożaru i dosięgnięcie ognia strumieniem wody. Konieczne jest uwzględnienie długości węża hydrantu wewnętrznego (określonej w normach) oraz zasięgu efektywnego rzutu wody, który wynosi 3 lub 10 metrów.
Hydrant wewnętrzny bez skrzynki - rozwiązanie wolnostojące
W niektórych przestrzeniach szybki dostęp do instalacji przeciwpożarowej jest kluczowy. Konieczność wykonania dodatkowej czynności, jaką jest otwarcie skrzynki hydrantowej, może wpłynąć na czas potrzebny do użycia hydrantu. Dlatego niektóre obiekty można wyposażyć w hydranty wewnętrzne bez skrzynki, często określane jako rozwiązania wolnostojące. Tego typu hydranty pozwalają na znaczną oszczędność miejsca i charakteryzują się prostą budową, składającą się z zaledwie kilku elementów.
Elementy konstrukcyjne hydrantów bezskrzynkowych są wykonywane z wytrzymałej stali czarnej zabezpieczonej lakierem proszkowym w standardowym, czerwonym kolorze. Pomimo niewielkiej ilości elementów, hydranty bez obudowy zapewniają trwałość i pewność działania. Hydranty wewnętrzne bezskrzynkowe DN25, stosowane między innymi w strefach pożarowych zakwalifikowanych do kategorii zagrożenia ludzi ZL, dostępne są z wężem o długości 20 m lub 30 m. Opcjonalnie taki hydrant można zamontować wewnątrz szafki hydrantowej, jeśli specyfika miejsca tego wymaga.
Parametry techniczne i wydajność
Wydajność hydrantu DN 25 zależy od wydajności całej instalacji przeciwpożarowej. Minimalna wydajność poboru wody to 1,0 dm³/s. Ciśnienie na zaworze odcinającym hydrantu wewnętrznego oraz na zaworze 52 powinno zapewniać minimalną wydajność i nie powinno być mniejsze niż 0,2 MPa.
Oznakowanie i certyfikacja
Prawidłowe oznakowanie hydrantów wewnętrznych jest kluczowe dla szybkiego ich zlokalizowania w sytuacji zagrożenia. Oznakowanie ppoż powinno spełniać wymagania normy PN-EN ISO 7010:2012. Szafka hydrantowa (lub samo urządzenie w przypadku rozwiązania bezskrzynkowego) powinna być opatrzona znakiem Hydrant wewnętrzny (numer referencyjny F002 w ISO 7010).
Warto jednak wiedzieć, że chociaż poprzednia norma - PN-92-N-01256-01 - została wycofana przez Komitet Techniczny PKN, nie ma obowiązku wymieniania znaków na nowe. Tabliczki według „starej normy” nie tracą ważności i nadal można je stosować. W miejscach, gdzie zamontowanie zwykłego znaku jest utrudnione lub tabliczka przytwierdzona do ściany byłaby słabo widoczna, warto stosować oznakowanie przestrzenne 3D.
Dodatkowo, ponieważ hydranty wewnętrzne są objęte normą zharmonizowaną, wymagane jest dla nich znakowanie CE. Przykład poprawnego oznakowania przedstawia załącznik ZA.3 w normach PN-EN 671-1 i PN-EN 671-2.
Normy serii PN-EN 671 nie wymagają określonych wymiarów hydrantów, a jedynie stawiają wymagania dotyczące parametrów wytrzymałościowych i znakowania. Wymagania dotyczące znakowania hydrantów wewnętrznych są określone w normach PN-EN 671-1 oraz PN-EN 671-2.
Kolejnym elementem podlegającym sprawdzeniu podczas odbioru jest urządzenie otwierające hydrant. Zgodnie z pkt 4.7 normy PN-EN 671-1:2012 oraz pkt 4.6 normy PN-EN 671-2:2012, zamykane szafki hydrantu powinny zostać wyposażone w urządzenia do awaryjnego otwierania. Mogą one być zabezpieczone jedynie kruchym, przezroczystym materiałem. Jeśli od czoła znajduje się krucha szybka, należy zastosować materiał takiego rodzaju, aby po jej rozbiciu nie pozostawały postrzępione bądź ostre krawędzie, które mogłyby spowodować zranienie przy uruchamianiu urządzenia awaryjnego.
Hydrant wewnętrzny a stałe urządzenie gaśnicze - kwestia interpretacji
Wiele osób określa hydranty wewnętrzne jako urządzenia gaśnicze półstałe lub po prostu nie zalicza ich do grupy stałych urządzeń gaśniczych (SUG). Wątpliwość, czy należą one do urządzeń gaśniczych stałych, czy też nie, wynika z rozporządzenia MSWiA, które stanowi: „Stosowanie stałych urządzeń gaśniczych związanych na stałe z obiektem, zawierających zapas środka gaśniczego i uruchamianych samoczynnie we wczesnej fazie rozwoju pożaru, jest wymagane w [...]”. Hydranty wewnętrzne nie są uruchamiane automatycznie, a więc nie wpisują się w zakres określony przez tę część rozporządzenia.
Jednakże, hydranty wewnętrzne jako część instalacji wodociągowej przeciwpożarowej są według nomenklatury europejskiej stałymi urządzeniami gaśniczymi. Świadczy o tym fakt, że normy europejskie dotyczące hydrantów wewnętrznych opracowuje Komitet Techniczny CEN/TC 191 „Stałe urządzenia gaśnicze”, a same normy noszą tytuł „Stałe urządzenia gaśnicze. Hydranty wewnętrzne”. Zgodnie z normą PN-ISO 8421-4, omawiającą terminologię z zakresu ochrony przeciwpożarowej, „Stałe urządzenie gaśnicze” to „zamontowane na stałe urządzenia zawierające określoną ilość środka gaśniczego, połączone ze stałą dyszą (stałymi dyszami), przez którą środek gaśniczy jest podawany do gaszenia pożaru, uruchamiane ręcznie lub samoczynnie”. Ta definicja wyraźnie obejmuje hydranty wewnętrzne, które są uruchamiane ręcznie.
Hydrant wewnętrzny jest zatem bez wątpienia stałym urządzeniem gaśniczym wodnym. Wynika to z zapisów norm przedmiotowych, które zostały przytoczone. Pojawiające się wątpliwości są jedynie niewłaściwą interpretacją zapisów rozporządzenia, wynikającą z przeświadczenia, że przytoczony fragment rozporządzenia to nic innego, jak jedyna definicja stałego urządzenia gaśniczego.
Warto podkreślić, że nie każdy hydrant wewnętrzny noszący oznakowanie CE zgodnie z normami PN-EN 671-1:2012 oraz PN-EN 671-2:2012 może zostać zastosowany w obiekcie jako stałe urządzenie gaśnicze. Wynika to z zapisów wspomnianego rozporządzenia, które dopuszcza do stosowania wyłącznie hydranty określonej wielkości. Właściwie przygotowane i przeprowadzone odbiory stałego urządzenia gaśniczego są gwarantem zastosowania komponentów o określonych właściwościach, które wynikają z projektu instalacji.
tags: #hydrant #wewnetrzny #wolnostojacy