Hydranty Wewnętrzne: Wymogi Lokalizacyjne i Dostępność

Hydranty wewnętrzne to kluczowe urządzenia służące do poboru wody z sieci wodociągowej podczas akcji gaśniczej, stanowiące ważny element ochrony przeciwpożarowej budynków. Ich stosowanie jest powszechne, choć ich praktyczne wykorzystanie w wielu przypadkach jest rzadkością. Urządzenie to, składające się z węża z prądownicą podłączonego do zaworu, do którego dopływa woda pod odpowiednim ciśnieniem, jest zazwyczaj ostatnią deską ratunku, gdy użycie gaśnicy okazuje się niewystarczające.

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, istnieją ścisłe wytyczne dotyczące ich instalacji i użytkowania. Przepisy te określają m.in. wysokość umiejscowienia zaworu hydrantu na wysokości 1,35 ± 0,5 metra. Jednakże, oprócz wysokości, istnieją liczne inne obostrzenia dotyczące ich lokalizacji i otoczenia, które mają zapewnić maksymalną skuteczność i bezpieczeństwo podczas akcji gaśniczej.

Rodzaje i przeznaczenie hydrantów wewnętrznych

Wyróżnia się trzy główne rodzaje hydrantów wewnętrznych, różniące się średnicą węża, wydajnością oraz konstrukcją zwijadeł i szafek hydrantowych. Są to hydranty DN 25, DN 33 oraz DN 52, gdzie cyfry oznaczają średnicę wewnętrzną węża w milimetrach.

Charakterystyka poszczególnych typów

• Hydranty DN 25 i DN 33: Posiadają węże tzw. półsztywne, które zachowują elastyczność, ale są na tyle sztywne, że ich zwinięcie w krąg nie zamyka przekroju. To umożliwia wyciągnięcie ze zwijadła tylko potrzebnego odcinka węża, bez załamań, co zapewnia stały, maksymalny przepływ wody i brak szkodliwych spadków ciśnienia. Węże są przechowywane w szafkach hydrantowych na obrotowych zwijadłach, które są uchylne na zawiasach.
• Hydranty DN 52: Wyposażone są w węże płasko składane, co oznacza, że przy braku wody całkowicie zamykają swój przekrój. Ich prawidłowe użycie jest bardziej kłopotliwe niż węży półsztywnych - wymagają całkowitego rozwinięcia i dbałości o to, by nie miały załamań. Wynika to z faktu, że użytecznie długi odcinek półsztywnego węża DN 52 zajmowałby absurdalnie dużo miejsca. Trudność użycia rekompensowana jest wydajnością - przy odpowiednim ciśnieniu hydrant DN 52 podaje prawie trzy razy więcej wody niż hydrant DN 25 i niemal dwukrotnie więcej niż hydrant DN 33.

Wymagania dotyczące ciśnienia

Ciśnienie na zaworze odcinającym hydrantu wewnętrznego (oraz na zaworze DN 52) powinno zapewniać minimalną wydajność i nie powinno być mniejsze niż 0,2 MPa. Przepisy precyzują górne granice ciśnienia:

• Dla zaworów hydrantów DN 25: w granicach 0,2 - 1,2 MPa (2-12 barów).
• Dla zaworów hydrantów DN 33 i DN 52: maksymalnie 0,7 MPa (7 barów).

Różnica ta wynika z faktu, że wąski wąż hydrantu DN 25 nawet przy dużym ciśnieniu daje się kontrolować osobie o średniej posturze, natomiast grubsze węże przy ciśnieniu rzędu 8 barów są trudne do kontroli. Hydranty DN 25 są często stosowane w budynkach wysokich i wysokościowych, gdzie sama wysokość hydrostatyczna słupa wody może powodować trudności z rozkładem ciśnienia.

Przeznaczenie w zależności od kategorii obiektu

Hydranty o różnych średnicach mają zróżnicowane przeznaczenie:

• Hydranty DN 25: Przeznaczone dla budynków zaliczonych do kategorii zagrożenia ludzi (ZL I, ZL II, ZL III, ZL V), gdy strefa pożarowa przekracza powierzchnię 200 m² (niezależnie od wysokości budynku dla ZL I, II, V; dla ZL III w budynkach średniowysokich, gdy powierzchnia strefy przekracza 200 m²).
• Hydranty DN 33: Stosowane w garażach jednokondygnacyjnych, zamkniętych, przeznaczonych dla więcej niż 10 stanowisk postojowych. W garażu mamy do czynienia z pożarem intensywnym, lecz o ograniczonej powierzchni.
• Hydranty DN 52: Montowane w budynkach przemysłowo-magazynowych (PM), a także w budynkach wysokich i wysokościowych, w tym do ochrony stref pożarowych zaliczonych do kategorii zagrożenia ludzi ZL IV. W magazynach i obiektach przemysłowych pożar bywa intensywny i trudno dostępny, zwłaszcza ze względu na wysokość pomieszczeń, dlatego użycie hydrantu DN 52, dającego masę wody, jest wskazane.

Stosowanie hydrantów wewnętrznych nie jest wymagane we wszystkich obiektach - zależy to od potencjalnego zagrożenia pożarowego, które rośnie wraz z wielkością i wysokością budynku, liczbą osób przebywających w nim lub ilością materiałów palnych. Definicje kategorii ZL, PM i IN są określone w § 209 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 14 listopada 2017 r.

Zasady rozmieszczenia hydrantów i zasięg działania

Hydranty rozmieszcza się w taki sposób, aby swoim zasięgiem obejmowały całą powierzchnię budynku. Nie wyznacza się tego cyrklem na rzucie pomieszczeń, gdyż ściany odgrywają znaczną rolę. Kluczowa jest możliwość doprowadzenia węża do każdego pomieszczenia i dostrzelenia prądem wody w każde miejsce w nim. Dla hydrantów DN 25 i DN 33, zasięg ten to długość do 30 metrów odcinka węża plus 3 metry stożkowego prądu wody.

W budynkach wielokondygnacyjnych hydranty rozmieszcza się na każdej kondygnacji, nawet jeśli wąż sięgnąłby do pomieszczeń położonych piętro wyżej lub niżej. Lokalizuje się je zazwyczaj w pobliżu klatek schodowych, na korytarzach, przy wejściach na poddasza, przy wejściach do pomieszczeń technicznych i magazynowych oraz proporcjonalnie w przestrzeni pomieszczeń.

Szczegółowe wymagania dotyczące lokalizacji i dostępności

Oprócz wspomnianej wysokości montażu zaworu hydrantu, istnieją istotne obostrzenia dotyczące przestrzeni wokół hydrantu, mające na celu zapewnienie jego natychmiastowej i skutecznej dostępności. Chodzi o bezproblemową możliwość doprowadzenia węża w miejsce pożaru i dosięgnięcie ognia strumieniem wody.

• Kąt otwarcia drzwi szafki hydrantowej: Na drodze ewakuacyjnej drzwi hydrantu muszą się otwierać na kąt 180 stopni, aby nie blokować szlaku ewakuacyjnego i zapewnić pełną swobodę dostępu. Dodatkowo, droga ewakuacyjna musi mieć odpowiednią szerokość (np. 140 cm z wliczeniem miejscowych zawężeń) i nie przekraczać określonej długości (np. 40 metrów).
• Brak przeszkód w otoczeniu: Niezależnie od tego, czy hydrant znajduje się na drodze ewakuacyjnej, czy też nie (np. na ścianie warsztatu mechanicznego), jego otoczenie musi być wolne od przeszkód. Oznacza to, że nie można instalować blisko hydrantu regałów, narzędzi czy innych przedmiotów, które mogłyby utrudnić szybkie i pełne otwarcie drzwi szafki, swobodne wyciągnięcie węża i jego rozwinięcie. Przepisy nie definiują konkretnego "promienia" wolnej przestrzeni, ale stawiają nacisk na pełną funkcjonalność i dostępność urządzenia w każdej chwili. W przypadku pożaru liczy się każda sekunda, a zablokowany dostęp do hydrantu może mieć katastrofalne skutki.

Oznakowanie przeciwpożarowe

Oznakowanie przeciwpożarowe hydrantów powinno spełniać wymagania normy PN-EN ISO 7010:2012. Warto jednak pamiętać, że chociaż poprzednia norma - PN-92-N-01256-01 - została wycofana, nie ma obowiązku wymieniania znaków na nowe. Tabliczki wykonane według „starej normy” nie tracą ważności, nadal można je stosować i są dostępne w sprzedaży. W miejscach, gdzie zamontowanie zwykłego znaku jest utrudnione lub tabliczka przytwierdzona do ściany byłaby słabo widoczna, warto stosować oznakowanie przestrzenne 3D.

Obsługa hydrantu wewnętrznego

Użycie hydrantu wewnętrznego, choć intuicyjne w założeniu, wymaga znajomości pewnych zasad, aby było skuteczne i bezpieczne. Jasno trzeba powiedzieć, że użycie gaśnicy jest szybsze, bezpieczniejsze i przynosi znacznie mniej szkód w początkowej fazie pożaru. Hydrant jest rozwiązaniem na pożary, przy których gaśnica już nie pomaga.

• Obsługa wieloosobowa: O ile gaśnicę może obsłużyć jedna osoba, w przypadku hydrantu dwie osoby będą działać znacznie wygodniej i pewniej. Dla hydrantu DN 52 z wężem płasko składanym obsługa dwuosobowa jest wręcz niezbędna - wąż należy całkowicie rozwinąć, zanim poda się wodę, inaczej pod wpływem ciśnienia wody może się zapętlić. Jedna osoba powinna trzymać prądownicę, a druga odkręcić zawór.
• Odcięcie dopływu prądu: Przed rozpoczęciem gaszenia wodą, należy bezwzględnie odłączyć dopływ prądu do budynku, co wymaga obecności trzeciej (lub czwartej) osoby, która znajdzie i wyłączy przeciwpożarowy wyłącznik prądu (PWP). W budynkach jednorodzinnych, dwurodzinnych i w niskiej zabudowie osiedlowej, gdzie PWP zazwyczaj nie ma, należy znaleźć wyłącznik różnicowoprądowy przy tablicy lub w szafce bezpiecznikowej.
• Ryzyko amatorskiej akcji: Samo zjawisko pożaru niesie ze sobą poważne zagrożenia. Podjęcie akcji gaśniczej w stylu amatorskim, bez odpowiedniego przeszkolenia i środków ochrony, bywa nadmiernym ryzykiem.

tags: #hydrant #wewnetrzny #zmiana #lokalizacji