Hydranty zewnętrzne, które umożliwiają bezpośredni pobór wody z głównych przewodów sieci wodociągowej, są nieodłącznym elementem każdej instalacji przeciwpożarowej. Znajdują one również zastosowanie przy realizacji celów gospodarczych i przemysłowych. W systemach ochrony przeciwpożarowej kluczową rolę odgrywają elementy umożliwiające szybki dostęp do wody, stanowiąc pierwszy punkt obrony w przypadku zagrożenia. W sytuacjach kryzysowych każda sekunda ma znaczenie, dlatego dostęp do niezawodnych źródeł wody stanowi podstawę skutecznych działań ratowniczych.
Hydranty zewnętrzne są wykorzystywane do poboru wody do gaszenia pożarów i zaopatrzenia wodnego pojazdów straży pożarnej do celów gaśniczych. Zapewniają one szybki dostęp do stałego źródła wody dla jednostek ochrony przeciwpożarowej niemal w każdym miejscu i w każdym czasie. Są ważnym elementem infrastruktury obiektów i terenów zagrożonych pożarem, szczególnie w miejscach, które są dużym skupiskiem ludzi, i zapewniają bezpieczeństwo PPOŻ. w obszarach miejskich i wiejskich.
Podstawy Prawne i Normatywne
Kluczowym dokumentem określającym wymagania dla sieci wodociągowej przeciwpożarowej, w tym hydrantów zewnętrznych, jest Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 roku w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz.U. 2009 nr 124 poz. 1030). W tym akcie prawnym znajdziemy szczegółowe regulacje dotyczące niemal każdego aspektu związanego z hydrantami zewnętrznymi, w tym ich lokalizacji, oznaczania oraz średnic nominalnych sieci i samych urządzeń.
Do najważniejszych przepisów związanych z ochroną przeciwpożarową oraz zaopatrzeniem w wodę należą również:
- Ustawa z dnia 21 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719)
- Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst ujednolicony
- Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz 690)
- Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 243 z 2005 r. poz. 2063)
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej (Dz. U. Nr 121, poz. 1137)
Przepisy dotyczące sieci hydrantowych są uszczegółowieniem regulacji zawartych w Prawie budowlanym, które warunkuje możliwość wznoszenia niektórych obiektów budowlanych od zapewnienia im przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru.
Wymagana Dokumentacja Techniczna
Każdy zainstalowany hydrant zewnętrzny musi odpowiadać nie tylko regulacjom prawnym, ale również posiadać niezbędną dokumentację techniczną. Hydranty zewnętrzne, montowane na sieciach wodociągowych, muszą legitymować się co najmniej w dniu produkcji:
- aprobatą techniczną (lub Krajową Oceną Techniczną - KOT),
- atestem higienicznym Państwowego Zakładu Higieny (PZH),
- świadectwem dopuszczenia CNBOP-PIB do użytkowania w ochronie przeciwpożarowej.
Brak któregokolwiek z tych dokumentów uniemożliwia wprowadzenie danego hydrantu do użytku.
Kiedy Hydranty Zewnętrzne są Wymagane?
Hydranty zewnętrzne są wymagane w szeregu sytuacji i obiektów w celu zapewnienia dostępu do wody do celów przeciwpożarowych:
- W jednostkach osadniczych o liczbie mieszkańców przekraczającej 100 osób, które nie stanowią zabudowy kolonijnej.
- W budynkach użyteczności publicznej, budynkach zamieszkania zbiorowego, obiektach produkcyjnych i magazynowych położonych w granicach tych jednostek osadniczych.
- Obiekty produkcyjne i magazynowe muszą posiadać dostęp do hydrantów niezależnie od miejsca położenia, jeśli ich kubatura przekracza 2500 m³ lub ich powierzchnia przekracza 500 m².
- Niezbędny element każdej stacji paliw płynnych ze zbiornikami o łącznej pojemności do 200m³ i stacji gazu płynnego, niezależnie od ich charakterystyki.
- Dla obiektów użyteczności publicznej lub zamieszkania zbiorowego, w których jednocześnie może przebywać ponad 50 osób, jeśli posiadają wyznaczoną strefę pożarową o powierzchni ponad 1000 m².
Z praktycznego punktu widzenia, uwzględniając wszelkie normy i standardy, niemal każdy budynek powinien mieć stały dostęp do hydrantu zewnętrznego.
Typy Hydrantów Zewnętrznych
Wyróżnia się dwa podstawowe rodzaje hydrantów zewnętrznych: nadziemne i podziemne. Różnią się one nie tylko konstrukcją, ale także sposobem montażu i zastosowaniem. Każdy z tych typów urządzeń posiada zróżnicowane średnice nominalne (DN) oraz zakresy ciśnień.
Hydrant Zewnętrzny Nadziemny
Hydranty zewnętrzne nadziemne są łatwo zauważalne i stanowią standardowe rozwiązanie w miejskiej infrastrukturze. Są to kolumny, obustronnie zakończone nasadami wylotowymi, umożliwiającymi pobór wody z rurociągu. Najczęściej mają kolor czerwony, co wyróżnia je z otoczenia. Do skorzystania z hydrantu nadziemnego nie jest konieczne stosowanie dodatkowego sprzętu, co zapewnia szybszy dostęp do zasobów wody.
Hydrant Zewnętrzny Podziemny
Hydrant zewnętrzny podziemny to kolumna, umieszczona w rurociągu, która umożliwia przyłączenie stojaka hydrantowego, który jednocześnie umożliwia otwieranie i zamykanie hydrantu przez ruch obrotowy. Cała konstrukcja hydrantu umieszczona jest pod płaszczyzną chodnika, drogi, parkingu czy podjazdu. Miejsce, w którym znajduje się do niego dostęp, przykryte jest specjalną pokrywą - klapą z literą "W". Do skorzystania z hydrantu podziemnego konieczne jest posiadanie specjalnego klucza, który znajduje się na wyposażeniu straży pożarnej.
Porównanie i Zastosowanie Typów
Co do zasady, zalecanym jest - w miarę możliwości - instalowanie na sieci wodociągowej hydrantów zewnętrznych nadziemnych (§10 ust. 1 rozporządzenia wskazuje na stosowanie hydrantów nadziemnych DN 80). Są one zdecydowanie łatwiejsze do zlokalizowania i zapewniają szybszy dostęp do wody. Stosowanie hydrantów zewnętrznych podziemnych jest dopuszczalne, jeśli hydrant nadziemny powodowałby utrudnienia (np. w ruchu drogowym, pieszych, uniemożliwienie dojazdu służb ratunkowych) lub byłoby niewskazane. Oba typy urządzeń mają zazwyczaj średnicę nominalną DN 80, co gwarantuje odpowiedni przepływ wody.
Średnice Nominalne i Ciśnienie
Hydranty zewnętrzne najczęściej stosowane, to hydranty o średnicach 80 mm i 100 mm - oznaczane jako hydrant DN80 i hydrant DN100. W obiektach przemysłowych wymagających przepływu powyżej 30 dm³/s stosuje się wyłącznie rozwiązania o średnicy nominalnej DN 100. Bardzo rzadko spotykanym jest hydrant zewnętrzny występujący jedynie jako hydrant nadziemny - hydrant o średnicy 150 mm (DN150).
Dodatkowym parametrem rozróżniającym hydranty jest zakres ciśnień, w jakich mogą pracować. Spotkać można hydrant PN 10 (hydrant zewnętrzny o ciśnieniu nominalnym 10 bar/1 MPa) lub hydrant PN 16 (hydrant zewnętrzny o ciśnieniu nominalnym 16 bar/1,6 MPa). Takimi parametrami mogą charakteryzować się zarówno hydranty nadziemne, jak i hydranty podziemne.
Wymagania Techniczne Sieci Wodociągowej Przeciwpożarowej
Sieć wodociągowa stanowiąca źródło wody do celów przeciwpożarowych, zwana dalej „siecią wodociągową przeciwpożarową”, powinna być zasilana z pompowni przeciwpożarowej, zbiornika wieżowego, studni lub innych urządzeń, zapewniających wymaganą wydajność i ciśnienie w hydrantach zewnętrznych, nawet tych niekorzystnie ulokowanych, przez co najmniej 2 godziny.
Wydajność i Ciśnienie Sieci
Sieć wodociągowa przeciwpożarowa powinna zapewniać wydajność nie mniejszą niż 5 dm³/s i ciśnienie w hydrancie zewnętrznym nie mniejsze niż 0,1 MPa (megapaskala), przez co najmniej 2 godziny. Maksymalne ciśnienie hydrostatyczne w sieci wodociągowej przeciwpożarowej nie może przekraczać 1,6 MPa.
Rodzaje Sieci Wodociągowej
Sieć wodociągową przeciwpożarową należy wykonywać jako sieć obwodową. Dopuszcza się budowę sieci wodociągowej przeciwpożarowej rozgałęzieniowej poza obszarami miejskimi oraz tam, gdzie łączna wymagana ilość wody nie przekracza 20 dm³/s. Dopuszcza się również budowę odgałęzień z sieci obwodowej w celu zasilania hydrantów zewnętrznych.
W przypadku gdy łączna wymagana ilość wody przekracza 30 dm³/s, sieć obwodową zasila się w dwóch punktach znajdujących się w możliwie największej odległości od siebie, nie mniejszej jednak niż 1/4 obwodu sieci. Sieć wodociągową przeciwpożarową, dla której łączna wymagana ilość wody przekracza 20 dm³/s, należy tak zaprojektować i budować, aby możliwe było jednoczesne pobieranie wody z dwóch sąsiednich hydrantów zewnętrznych.
Minimalna Wydajność Hydrantu Zewnętrznego
Wydajność nominalna hydrantu zewnętrznego, przy ciśnieniu nominalnym 0,2 MPa mierzonym na zaworze hydrantowym podczas poboru wody, w zależności od jego średnicy nominalnej (DN), nie może być mniejsza niż:
- dla hydrantu nadziemnego DN 80 - 10 dm³/s;
- dla hydrantu nadziemnego DN 100 - 15 dm³/s;
- dla hydrantu podziemnego DN 80 - 10 dm³/s;
- dla hydrantu nadziemnego DN 80 na sieci, o której mowa w § 9 ust. 2 rozporządzenia - 5 dm³/s.
Dla zapewnienia możliwości intensywnego czerpania wody do celów przeciwpożarowych na sieciach wodociągowych o średnicy nominalnej nie mniejszej niż DN 250 powinny być instalowane hydranty nadziemne, spełniające następujące wymagania:
- średnica nominalna hydrantu powinna wynosić DN 100 lub DN 150;
- wydajność nominalna przy ciśnieniu nominalnym 0,2 MPa mierzonym na zaworze hydrantowym podczas poboru wody nie może być mniejsza niż 20 dm³/s.
Zgodnie z wytycznymi rozporządzenia na sieci wodociągowej należy stosować hydranty nadziemne DN80 mm dla sieci o średnicy do DN250 mm i DN100 mm na sieci wodociągowej DN250 i większej. Należy pamiętać, że podane w rozporządzeniu średnice dotyczą średnic nominalnych wewnętrznych.
Odcięcia
Hydranty zewnętrzne zainstalowane na sieci wodociągowej przeciwpożarowej powinny być wyposażone w odcięcia umożliwiające odłączanie ich od sieci. Odcięcia te muszą pozostawać w położeniu otwartym podczas normalnej eksploatacji sieci. Odległość między trzpieniem zasuwy hydrantowej a skrajem hydrantu (podziemnego lub nadziemnego) nie może być mniejsza niż 0,8 m.
Lokalizacja i Oznakowanie Hydrantów Zewnętrznych
Lokalizacja i oznakowanie hydrantów zewnętrznych są kluczowe dla szybkiej i skutecznej akcji gaśniczej. Przepisy określają odległości montażu od budynków i dróg, a także standardy oznakowania, które muszą być zgodne z Polskimi Normami.
Zasady Lokalizacji
Na terenach miejskich hydranty zewnętrzne umieszczane są wzdłuż ulic i dróg oraz przy ich skrzyżowaniach. Zgodnie z §10 ust. 4 Rozporządzenia MSWiA z 2009 r., należy zachować następujące odległości:
- Odległość pomiędzy dwoma sąsiadującymi ze sobą hydrantami nie powinna przekraczać 150 metrów.
- Odległość od zewnętrznej krawędzi jezdni lub drogi wyznaczona została na maksymalnie 15 metrów.
- Jeśli hydranty zewnętrzne przeznaczone są do chronienia konkretnego obiektu, pierwszy (najbliższy) z nich umieszczony powinien być w odległości do 75 metrów od obiektu.
- Kolejne hydranty wymagane do ochrony obiektu powinny być rozmieszczone w odległości do 150 metrów od siebie.
- Hydrant zawsze powinien być odsunięty od ściany chronionego budynku na minimum 5 metrów.
Jeśli hydranty umieszczane są poza obszarami miejskimi, odległości między nimi powinny być dostosowane do gęstości zaludnienia i planowanej zabudowy. Hydranty powinny być usytuowane w miejscach dostępnych z głównych dróg komunikacyjnych na terenie jednostki osadniczej. Przy hydrancie należy przewidzieć stanowisko czerpania wody o wymiarach zapewniających swobodny dostęp do hydrantu, a na stanowisku czerpania wody należy umieścić zakaz parkowania.
Standardy Oznakowania
Oznakowanie hydrantów zewnętrznych zgodne powinno być z Polskimi Normami. Miejsce usytuowania hydrantu zewnętrznego należy oznakować znakami zgodnymi z Polskimi Normami wraz z podaniem na znaku dodatkowym wielkości charakterystycznych hydrantu. Na znakach wskazujących miejsce położenia hydrantu znajdą się ponadto informacje o jego parametrach. Do oznakowania hydrantów stosuje się biało-czerwone tabliczki i znaki przestrzenne zgodne z normą Znaki bezpieczeństwa. Techniczne środki przeciwpożarowe, posiadające świadectwo dopuszczenia CNBOP. Na znaku widnieje czarna litera „H” na białym tle. Kolorystyka musi spełniać wymogi normy PN-N-01225-01; obudowy nadziemne maluje się na czerwono, a oznaczenia kierunkowe są biało-czerwone.
Oznakowanie Hydrantu Podziemnego
Hydrant zewnętrzny podziemny oznaczany jest tablicą orientacyjną - tablicą z informacjami umożliwiającymi dokładne zlokalizowanie miejsca, w którym umieszczona jest klapa zakrywająca dostęp do hydrantu. Na czerwonym znaku z białą obwódką umieszczone są białe piktogramy informujące o obecności hydrantu - biała litera H - średnicy zaworu hydrantu podziemnego oraz kierunku położenia względem znaku i odległości, jaką trzeba pokonać, by znaleźć hydrant. Oznaczenia lokalizujące hydrant zewnętrzny podziemny zazwyczaj pokazują jedną lub dwie odległości - w zależności od tego, czy pokrywa hydrantu znajduje się na wysokości znaku, czy należy przemieścić się jeszcze w prawo lub w lewo. Na czerwonych tabliczkach umieszcza się informacje dotyczące hydrantu zewnętrznego, natomiast na białych - informacje dotyczące pozostałych elementów sieci wodociągowej.
Oznakowanie Hydrantu Nadziemnego
Hydrant zewnętrzny nadziemny oznakowany jest tabliczką płaską lub przestrzenną (znak hydrant na trzech płaszczyznach połączonych w trójścian), co zapewnia jej widoczność z każdej strony. Znak hydrant zewnętrzny nadziemny znajduje się bądź na samym hydrancie, bądź na wysięgniku - takie rozwiązanie zdecydowanie zwiększa widoczność hydrantu, umożliwiając dostrzeżenie go z dużej odległości. Znak hydrant zewnętrzny nadziemny to kwadratowa tabliczka w kolorze białym i dużą, czarną literą H w środku. Po obu stronach litery umieszczone są dwa czerwone prostokąty. Oprócz tradycyjnych tabliczek z piktogramem do oznakowania hydrantu zewnętrznego można stosować również znaki przestrzenne (znaki 3D).
Jak działają hydranty?
Montaż, Konserwacja i Zabezpieczenia
Trwałe i solidne hydranty zewnętrzne spełniają wszystkie normy wyznaczone przez polskie i europejskie prawo. Przy produkcji urządzeń do poboru wody stawia się na wysokiej jakości materiały konstrukcyjne i przemyślany projekt, dzięki czemu hydranty są łatwe w montażu i obsłudze, działają niezawodnie przez lata, są odporne na działanie promieni UV oraz na korozję, a do tego zachowują estetyczny wygląd.
Wymagania Montażowe
Podstawą instalacji hydrantu zewnętrznego jest stabilny fundament betonowy, na którym urządzenia powinny być umieszczane w pozycji pionowej. Przed montażem konieczne jest dokładne czyszczenie elementów i przepłukanie ich wodą, co pozwala usunąć zanieczyszczenia mogące uszkodzić uszczelnienia. Transport wymaga szczególnej ostrożności - urządzenia przewozi się na paletach w pozycji leżącej, z piankowymi przekładkami. Wokół podstawy warto utworzyć warstwę żwiru, co poprawia drenaż i redukuje wilgoć.
Regularne Przeglądy i Konserwacja
Właściciele sieci wodociągowej PPOŻ. zobowiązani są do tego, by raz w roku poddawać hydranty zewnętrzne przeglądom i konserwacji. Aby systemy gaśnicze działały niezawodnie, konieczne są okresowe kontrole. Zgodnie z przepisami, przeglądy ppoż. przeprowadzane są co najmniej raz do roku. W przypadku wykrycia usterek, serwis ppoż. musi je usunąć w ciągu 14 dni. Regularne testy ciśnienia wody i aktualizacja dokumentacji to obowiązki właścicieli. Należy pamiętać, że hydrant zewnętrzny jest częścią sieci wodociągowej stanowiącej źródło wody do celów przeciwpożarowych, dlatego samodzielne naprawy uszkodzonej zaworówki są zabronione.
Zabezpieczenia
W celu zabezpieczenia urządzeń przed wandalizmem lub uszkodzeniami mechanicznymi, dla modeli nadziemnych stosuje się specjalne osłony z blachy ocynkowanej. W przypadku wersji podziemnych montuje się włazy antywandaliczne oraz regularnie czyści otwory techniczne z liści i błota.
tags: #hydrant #zewnetrznyn #fi #100 #typy