Hydranty Zewnętrzne w Systemie Ochrony Przeciwpożarowej

Wprowadzenie

Hydranty przeciwpożarowe montowane w sieciach wodociągowych są kluczowym elementem ochrony ludzi i obiektów. Pełnią rolę punktu poboru wody, który w razie potrzeby umożliwia szybkie podłączenie węża i rozpoczęcie gaszenia pożaru. Hydranty zewnętrzne są wykorzystywane do poboru wody do gaszenia pożarów i zaopatrzenia wodnego pojazdów straży pożarnej do celów gaśniczych. Ich głównym zadaniem jest zapewnienie zarówno dużej ilości wody, jak i utrzymanie właściwego ciśnienia potrzebnego do skutecznego podawania strumienia gaśniczego. W przypadku hydrantów, kluczowe znaczenie mają szczegóły konstrukcyjne, takie jak sposób wykonania, użyty materiał oraz regularność przeglądów technicznych, które decydują o niezawodności urządzenia w sytuacjach kryzysowych. Artykuł ten stanowi kompleksowy przewodnik po przepisach regulujących hydranty zewnętrzne w Polsce, omawiając kluczowe akty prawne, wymagania dotyczące instalacji, lokalizacji, oznakowania, dokumentacji oraz typów hydrantów.

Podstawy Prawne i Normatywne

Kwestie związane z hydrantami zewnętrznymi reguluje szereg aktów prawnych i norm, zapewniających bezpieczeństwo pożarowe. Do najważniejszych przepisów związanych z ochroną przeciwpożarową oraz zaopatrzeniem w wodę należą:

• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 roku w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz.U. 2009 nr 124 poz. 1030). Jest to kluczowy dokument określający wymagania dla sieci wodociągowej przeciwpożarowej, w tym hydrantów zewnętrznych.
• Ustawa z dnia 21 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej.
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719).
• Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst ujednolicony.
• Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz 690).
• Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 243 z 2005 r. poz. 2063).
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej (Dz. U. Nr 121, poz. 1137).

Przepisy dotyczące sieci hydrantowych są uszczegółowieniem regulacji zawartych w Prawie budowlanym, które warunkuje możliwość wznoszenia niektórych obiektów budowlanych od zapewnienia im przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru.

Zgodnie z normami europejskimi EN, które zostały dostosowane na potrzeby polskie, hydranty pożarowe zewnętrzne objęte są normami:

• Hydranty pożarowe zewnętrzne nadziemne - norma PN-EN 14384:2009.
• Hydranty pożarowe zewnętrzne podziemne - norma PN-EN 14339.

Wymagania Techniczne dla Sieci Wodociągowych Przeciwpożarowych

Sieć wodociągowa przeciwpożarowa stanowi podstawowy element ochrony przed skutkami pożarów, zapewniając szybki dostęp do stałego źródła wody. Poniższe wytyczne wynikają z Rozporządzenia MSWiA z dnia 24 lipca 2009 r., rozdział 4, § 9 i § 10.

Zasilanie i Parametry Pracy Sieci

• Sieć wodociągowa stanowiąca źródło wody do celów przeciwpożarowych powinna być zasilana z pompowni przeciwpożarowej, zbiornika wieżowego, studni lub innych urządzeń, zapewniających wymaganą wydajność i ciśnienie w hydrantach zewnętrznych, nawet tych niekorzystnie ulokowanych, przez co najmniej 2 godziny.
• Sieć wodociągowa przeciwpożarowa powinna zapewniać wydajność nie mniejszą niż 5 dm³/s i ciśnienie w hydrancie zewnętrznym nie mniejsze niż 0,1 MPa (megapaskala), przez co najmniej 2 godziny.
• Maksymalne ciśnienie hydrostatyczne w sieci wodociągowej przeciwpożarowej nie może przekraczać 1,6 MPa.

Rodzaje Sieci i Zasilania

• Sieć wodociągową przeciwpożarową należy wykonywać jako sieć obwodową.
• Dopuszcza się budowę sieci wodociągowej przeciwpożarowej rozgałęzieniowej poza obszarami miejskimi oraz tam, gdzie łączna wymagana ilość wody nie przekracza 20 dm³/s.
• Dopuszcza się budowę odgałęzień z sieci obwodowej w celu zasilania hydrantów zewnętrznych.
• W przypadku gdy łączna wymagana ilość wody przekracza 30 dm³/s, sieć obwodową zasila się w dwóch punktach znajdujących się w możliwie największej odległości od siebie, nie mniejszej jednak niż 1/4 obwodu sieci.
• Sieć wodociągową przeciwpożarową, dla której łączna wymagana ilość wody przekracza 20 dm³/s, należy tak zaprojektować i budować, aby możliwe było jednoczesne pobieranie wody z dwóch sąsiednich hydrantów zewnętrznych.

Średnice Sieci i Hydrantów

• Na sieci wodociągowej przeciwpożarowej stosuje się hydranty zewnętrzne nadziemne o średnicy nominalnej DN 80.
• Dla zapewnienia możliwości intensywnego czerpania wody do celów przeciwpożarowych na sieciach wodociągowych o średnicy nominalnej nie mniejszej niż DN 250 powinny być instalowane hydranty nadziemne o średnicy nominalnej DN 100 lub DN 150.
• Należy pamiętać, że podane w rozporządzeniu średnice dotyczą średnic nominalnych wewnętrznych. Projektując sieci z tworzyw sztucznych, gdzie rury oznaczane są przez podanie średnicy zewnętrznej, należy sprawdzić, czy po odjęciu grubości ścianki spełnione są założenia rozporządzenia.

Rodzaje, Instalacja i Parametry Hydrantów Zewnętrznych

Hydranty Nadziemne i Podziemne

Zasadniczo, zalecanym jest, w miarę możliwości, instalowanie na sieci wodociągowej hydrantów zewnętrznych nadziemnych. Są one zdecydowanie łatwiejsze do zlokalizowania i nie wymagają dodatkowego sprzętu do obsługi, co zapewnia szybszy dostęp do zasobów wody.

• Hydranty nadziemne: Najczęściej mają kolor czerwony, choć spotkać można również czarne lub szare. Są to kolumny obustronnie zakończone nasadami wylotowymi, umożliwiającymi pobór wody z rurociągu. Muszą być odporne na trudne warunki atmosferyczne. W miejscach, gdzie występują niskie temperatury, stosuje się hydranty nadziemne z podwójnym zamknięciem, które zapobiegają zamarzaniu wody w korpusie. Hydranty z pojedynczym zamknięciem są używane tam, gdzie przewody wodociągowe są położone na odpowiedniej głębokości, zapewniającej naturalną ochronę przed mrozem.
• Hydranty podziemne: Ich instalowanie jest dopuszczalne w przypadkach, gdy zainstalowanie hydrantów nadziemnych jest szczególnie utrudnione lub niewskazane, na przykład ze względu na utrudnienia w ruchu drogowym, pieszych lub uniemożliwienie dojazdu służb ratunkowych. Cała konstrukcja hydrantu podziemnego umieszczona jest pod płaszczyzną chodnika, drogi, parkingu czy podjazdu. Dostęp do nich uzyskuje się po odsunięciu specjalnej pokrywy, a ich obsługa wymaga użycia odpowiedniego klucza, zazwyczaj dostępnego dla służb ratowniczych.

Hydranty zewnętrzne zainstalowane na sieci wodociągowej przeciwpożarowej powinny być wyposażone w odcięcia umożliwiające odłączanie ich od sieci. Odcięcia te muszą pozostawać w położeniu otwartym podczas normalnej eksploatacji sieci. W celu łatwego otwarcia zasuwy odcinającej hydrant, odległość między trzpieniem zasuwy hydrantowej a skrajem hydrantu (podziemnego lub nadziemnego) nie może być mniejsza niż 0,8 m.

Wydajność Nominalna Hydrantów

Wydajność nominalna hydrantu zewnętrznego, przy ciśnieniu nominalnym 0,2 MPa mierzonym na zaworze hydrantowym podczas poboru wody, w zależności od jego średnicy nominalnej (DN), nie może być mniejsza niż:

• dla hydrantu nadziemnego DN 80 - 10 dm³/s;
• dla hydrantu nadziemnego DN 100 - 15 dm³/s;
• dla hydrantu podziemnego DN 80 - 10 dm³/s;
• dla hydrantu nadziemnego DN 80 na sieci o wydajności 5 dm³/s (§ 9 ust. 2 Rozporządzenia) - 5 dm³/s.

Hydranty zewnętrzne najczęściej stosowane to hydranty o średnicach 80 mm i 100 mm (DN80 i DN100). Bardzo rzadko spotykanym jest hydrant zewnętrzny występujący jedynie jako hydrant nadziemny - hydrant o średnicy 150 mm (DN150). Dodatkowym parametrem rozróżniającym hydranty jest zakres ciśnień, w jakich mogą pracować, np. PN 10 (ciśnienie nominalne 10 bar/1 MPa) lub PN 16 (ciśnienie nominalne 16 bar/1,6 MPa).

Hydranty dla Intensywnego Czerpania Wody (DN 250 i więcej)

Dla zapewnienia możliwości intensywnego czerpania wody do celów przeciwpożarowych na sieciach wodociągowych o średnicy nominalnej nie mniejszej niż DN 250 powinny być instalowane hydranty nadziemne, spełniające następujące wymagania:

• średnica nominalna hydrantu powinna wynosić DN 100 lub DN 150;
• wydajność nominalna przy ciśnieniu nominalnym 0,2 MPa mierzonym na zaworze hydrantowym podczas poboru wody nie może być mniejsza niż 20 dm³/s;
• hydranty powinny być usytuowane w miejscach dostępnych z głównych dróg komunikacyjnych na terenie jednostki osadniczej;
• miejsce usytuowania hydrantu należy oznakować znakami zgodnymi z Polskimi Normami wraz z podaniem na znaku dodatkowym wielkości charakterystycznych hydrantu;
• przy hydrancie należy przewidzieć stanowisko czerpania wody o wymiarach zapewniających swobodny dostęp do hydrantu;
• na stanowisku czerpania wody należy umieścić zakaz parkowania.

Zasady Lokalizacji Hydrantów Zewnętrznych

Wymagane Odległości

Hydranty zewnętrzne, niezależnie od tego, czy jest to hydrant podziemny czy nadziemny, muszą znajdować się w odpowiednich odległościach - tak od budynków, jak i od siebie. Na terenach miejskich, hydranty umieszczane są wzdłuż ulic i dróg oraz przy ich skrzyżowaniach. Zgodnie z §10 ust. 4 Rozporządzenia MSWiA z 2009 r., należy zachować następujące odległości:

• Odległość pomiędzy dwoma sąsiadującymi ze sobą hydrantami nie powinna przekraczać 150 metrów.
• Odległość od zewnętrznej krawędzi jezdni lub drogi wyznaczona została na maksymalnie 15 metrów.
• Jeśli hydranty zewnętrzne przeznaczone są do chronienia konkretnego obiektu, pierwszy (najbliższy) z nich umieszczony powinien być w odległości do 75 metrów od obiektu.
• Kolejne hydranty wymagane do ochrony obiektu powinny być rozmieszczone w odległości do 150 metrów od siebie.
• Hydrant zawsze powinien być odsunięty od ściany chronionego budynku na minimum 5 metrów (wynika to pośrednio z wymagań dla dróg pożarowych §12 ust. 2).

Poza obszarami miejskimi odległość między hydrantami powinna być dostosowana do gęstości istniejącej i planowanej zabudowy. Przy odbiorze niektórych obiektów strażacy mogą wymagać, aby wymiar 150 metrów spełniony był w polu widzenia.

Określanie Potrzeb i Uzgadnianie Projektów

Określenia potrzeb w zakresie instalowania hydrantów dokonują właściwe miejscowo organy Państwowej Straży Pożarnej w ramach opiniowania projektów studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz projektów miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Inwestor, na którego nałożono obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, ma obowiązek zapewnienia przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę. Komendant PSP ma 14 dni na zajęcie stanowiska w sprawie zabezpieczenia przeciwpożarowego obiektu budowlanego.

Oznakowanie Hydrantów Zewnętrznych

Ogólne Zasady i Normy

Oznakowanie hydrantów zewnętrznych powinno być zgodne z Polskimi Normami. Na znakach wskazujących lokalizację hydrantu znajdują się informacje o jego parametrach. Każde oznakowanie hydrantu oraz znaki wskazujące jego umiejscowienie będą takie same niezależnie od miejscowości, w której się znajdują. Do oznakowania hydrantów stosuje się biało-czerwone tabliczki i znaki przestrzenne, zgodne z normą "Znaki bezpieczeństwa. Techniczne środki przeciwpożarowe", posiadające świadectwo dopuszczenia CNBOP.

Oznakowanie Hydrantu Podziemnego

Hydrant zewnętrzny podziemny oznaczany jest tablicą orientacyjną. Jest to czerwony znak z białą obwódką, na którym umieszczone są białe piktogramy informujące o obecności hydrantu - biała litera "H", średnica zaworu hydrantu podziemnego oraz kierunek położenia względem znaku i odległość, jaką trzeba pokonać, by znaleźć hydrant. Na znaku widnieje czarna litera „H” na białym tle. Oznaczenia lokalizujące hydrant zewnętrzny podziemny zazwyczaj pokazują jedną lub dwie odległości, w zależności od tego, czy pokrywa hydrantu znajduje się na wysokości znaku, czy należy przemieścić się jeszcze w prawo lub w lewo. Miejsce, w którym znajduje się dostęp do hydrantu podziemnego, przykryte jest specjalną pokrywą - klapą z literą „W”.

Oznakowanie Hydrantu Nadziemnego

Hydranty nadziemne są zazwyczaj koloru czerwonego. Oznakowane są tabliczką z dużą, czarną literą "H" na białym tle, po bokach której znajdują się dwa czerwone prostokąty. Znak hydrant zewnętrzny nadziemny to kwadratowa tabliczka w kolorze białym i dużą, czarną literą H w środku. Po obu stronach litery umieszczone są dwa czerwone prostokąty. Oznakowanie hydrantu zewnętrznego nadziemnego może być tabliczką płaską lub przestrzenną (znak hydrantu na trzech płaszczyznach połączonych w trójścian), co zapewnia jej widoczność z każdej strony. Znak hydrantu zewnętrznego nadziemnego znajduje się bądź na samym hydrancie, bądź na wysięgniku - takie rozwiązanie zdecydowanie zwiększa widoczność hydrantu, co pomocne jest podczas planowania ustawienia wozu strażackiego, zwłaszcza w terenach zielonych, gdzie roślinność często przesłaniać może sam hydrant.

Tabliczki Orientacyjne

W celu umieszczenia informacji na temat instalacji wodociągowych i hydrantów zewnętrznych stosuje się tabliczki orientacyjne. Na czerwonych umieszcza się informacje dotyczące hydrantu zewnętrznego, natomiast na białych - informacje dotyczące pozostałych elementów sieci.

Wymagana Dokumentacja i Obszary Zastosowania

Niezbędna Dokumentacja Techniczna

Każdy zainstalowany hydrant zewnętrzny musi odpowiadać nie tylko regulacjom prawnym, ale także posiadać niezbędną dokumentację techniczną. Hydranty zewnętrzne, montowane na sieciach wodociągowych, muszą legitymować się co najmniej w dniu produkcji:

• aprobatą techniczną (lub Krajową Oceną Techniczną - KOT),
• atestem higienicznym Państwowego Zakładu Higieny (PZH) oraz
• świadectwem dopuszczenia CNBOP-PIB do użytkowania w ochronie przeciwpożarowej.

Brak któregokolwiek z nich uniemożliwia wprowadzenie danego hydrantu do użytku.

Obiekty i Obszary Wymagające Hydrantów Zewnętrznych

Przepisy jednoznacznie określają, kiedy i gdzie hydrant zewnętrzny powinien być zainstalowany. Hydranty muszą być stosowane w następujących miejscach:

• W jednostkach osadniczych o liczbie mieszkańców przekraczającej 100 osób, które nie stanowią zabudowy kolonijnej.
• W położonych w ich granicach budynkach użyteczności publicznej, budynkach zamieszkania zbiorowego.
• W obiektach produkcyjnych i magazynowych, jeśli ich kubatura przekracza 2500 m³ lub ich powierzchnia przekracza 500 m² (wymagania mogą zależeć od gęstości obciążenia ogniowego i powierzchni strefy pożarowej, zgodnie z §6 i tabelą nr 2 rozporządzenia).
• W każdej stacji paliw płynnych ze zbiornikami o łącznej pojemności do 200 m³ i stacji gazu płynnego - niezależnie od ich charakterystyki (§6 ust. 4 rozporządzenia wymaga 10 dm³/s).
• Obowiązek przyłączenia do sieci hydrantowej dotyczy ponadto obiektów użyteczności publicznej lub zamieszkania zbiorowego, w których jednocześnie może przebywać ponad 50 osób, jeśli posiadają wyznaczoną strefę pożarową o powierzchni ponad 1000 m².

Dla pozostałych obiektów budowlanych woda do celów przeciwpożarowych do zewnętrznego gaszenia pożaru jest zapewniana w ramach ilości wody przewidywanych dla jednostek osadniczych, nie mniejszej jednak niż 10 dm³/s.

Dlaczego Hydranty Zewnętrzne są Tak Ważne?

Hydranty zewnętrzne należą do najważniejszych elementów infrastruktury przeciwpożarowej. Służą zapewnieniu wody do celów przeciwpożarowych, umożliwiają szybki pobór wody, a ich prawidłowe rozmieszczenie, oznakowanie i utrzymanie w pełnej sprawności decyduje o skuteczności działań ratowniczych. Wozy strażackie dysponują ograniczonymi zbiornikami wody, dlatego w przypadku długotrwałych działań gaśniczych konieczne jest szybkie podpięcie pod stałe źródło zasilania, takie jak hydrant zewnętrzny. Szybka lokalizacja hydrantu warunkuje zapewnienie stałego dostępu do wody i efektywne ugaszenie pożaru. Dlatego tak istotne jest, aby hydranty były łatwo dostępne, sprawne i odpowiednio oznakowane, co przekłada się na bezpieczeństwo mieszkańców i mienia.

tags: #hydranty #zewnetrzne #na #terenie #osp