Strażak: Jak zostać, czym się zajmuje i ile zarabia?

Walka z żywiołami, ewakuacja ludności, ratowanie rannych - dla strażaka to po prostu kolejny dzień pracy. Dlatego często mówi się, że strażak to nie zawód, ale przede wszystkim misja. Pomaganie ludziom, często w krytycznych sytuacjach, wymaga bowiem zupełnie innego nastawienia niż uzupełnianie tabelek w Excelu. Dlatego zanim zdecydujesz się na pracę w straży pożarnej, powinieneś zastanowić się, czy rzeczywiście jest to zawód dla Ciebie.

W tym artykule dowiesz się:

• Jak zostać strażakiem Państwowej Straży Pożarnej (PSP) i Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP).
• Na czym dokładnie polega praca strażaka.
• Ile zarabia strażak i jakie ma dodatkowe przywileje.
• Gdzie szukać ofert pracy dla strażaków.
• Jak napisać skuteczne CV oraz list motywacyjny do straży pożarnej.

1. Jak zostać strażakiem i na czym polega jego praca?

Państwowa Straż Pożarna (PSP)

Jeśli marzy Ci się praca strażaka w szeregach Państwowej Straży Pożarnej (PSP), przede wszystkim musisz spełnić następujące warunki:

• Być obywatelem Polski.
• Korzystać z pełni praw publicznych.
• Posiadać co najmniej wykształcenie średnie.
• Posiadać zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia tej służby.

Jednocześnie nie możesz być karany za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. Do pracy w PSP prowadzą dwie ścieżki:

Służba przygotowawcza

W tym przypadku kandydaci na strażaków są wybierani w drodze otwartego naboru. Informacji o aktualnie prowadzonych naborach należy szukać na stronach poszczególnych jednostek organizacyjnych PSP - na przykład Komendy Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w Warszawie. Postępowanie kwalifikacyjne składa się z:

• Oceny złożonych dokumentów związanych z postępowaniem kwalifikacyjnym.
• Testu sprawności fizycznej (przed przystąpieniem do testu sprawności fizycznej należy dostarczyć zaświadczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych).
• Rozmowy kwalifikacyjnej.
• Ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej do pełnienia służby w PSP.

W przypadkach, gdy stanowisko wymaga szczególnych predyspozycji i umiejętności, proces może obejmować także:

• Test wiedzy.
• Test kompetencyjny.
• Sprawdzian lęku wysokości (akrofobii).
• Sprawdzian z pływania.

Szczegółowy opis procesu rekrutacyjnego znajduje się w Rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 marca 2018 r. w sprawie postępowania kwalifikacyjnego o przyjęcie do służby w Państwowej Straży Pożarnej.

Służba kandydacka

Tzw. służbę kandydacką odbywa się w jednej ze szkół Państwowej Straży Pożarnej. Kształcenie kadr oficerskich odbywa się w Szkole Głównej Służby Pożarniczej. Jej absolwenci uzyskują tytuł inżyniera pożarnictwa lub magistra inżyniera pożarnictwa i stopień służbowy młodszego kapitana PSP.

W Polsce funkcjonują również 3 szkoły aspirantów PSP:

• Centralna Szkoła PSP w Częstochowie.
• Szkoła Aspirantów PSP w Krakowie.
• Szkoła Aspirantów PSP w Poznaniu.

Ich absolwenci uzyskują tytuł technika pożarnictwa i stopień służbowy młodszego aspiranta Państwowej Straży Pożarnej.

Jakie warunki musi spełnić kandydat do służby przygotowawczej w szkole PSP?

• Mieć nie więcej niż 25 lat.
• Posiadać świadectwo dojrzałości.
• Przystąpić do pisemnej części egzaminu dojrzałości z matematyki, wybranego języka obcego oraz dodatkowego przedmiotu: fizyki, chemii, informatyki lub biologii.

Oprócz weryfikacji podań i ustalenia liczby punktów rekrutacyjnych, proces rekrutacyjny obejmuje także test sprawności fizycznej, sprawdzian braku lęku wysokości oraz egzamin z pływania (wymagane jest posiadanie zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do przystąpienia do tych testów).

Ochotnicza Straż Pożarna (OSP)

A co, jeśli chcesz zostać strażakiem w Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP)? W tym przypadku sprawa jest nieco prostsza. Co musisz zrobić, aby zostać strażakiem w OSP?

• Mieć ukończone 18 lat.
• Wypełnić deklarację wstąpienia i złożyć ją do lokalnej jednostki OSP (wzór deklaracji znajdziesz tutaj).
• Odbyć okres kandydacki (obejmujący zapoznanie się ze specyfiką jednostki OSP, wyposażeniem, obsługą podstawowego sprzętu pożarniczego oraz jego konserwacją).
• Uzyskać pozytywną opinię członków zarządu jednostki.
• Złożyć ślubowanie.
• Odbyć szkolenie pożarnicze.

Na czym polega praca strażaka?

Wielu osobom wydaje się, że strażacy zajmują się tylko gaszeniem pożarów. A to tylko część ich zadań. Mają oni wiele innych obowiązków związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa, takich jak:

• Lokalizowanie i eliminowanie pożarów oraz sytuacji stwarzających potencjalne zagrożenie pożarowe.
• Lokalizowanie i eliminowanie innych zagrożeń - np. chemicznych i ekologicznych.
• Planowanie i przeprowadzanie ewakuacji z zagrożonych pożarem obszarów (zarówno ludzi, jak i zwierząt).
• Minimalizowanie szkód w mieniu.
• Konserwacja sprzętu.
• Przyjmowanie zgłoszeń i analizowanie ich treści.
• Zabezpieczenie miejsc wypadków (np. po zderzeniu samochodów).
• Uszczelnianie wycieków ze zbiorników i cystern.
• Likwidacja gniazd owadów, takich jak osy czy szerszenie.
• Utrzymywanie porządku w remizie.
• Pomoc przy organizacji imprez masowych.

Co więcej, chociaż nie jest to oficjalny obowiązek straży pożarnej, strażacy często pomagają zwierzętom (np. wydostają je ze studzienek kanalizacyjnych).

2. Ile zarabia strażak PSP i OSP oraz jakie ma przywileje?

Zarobki strażaka PSP

Z raportu serwisu Wynagrodzenia.pl wynika, że mediana zarobków zawodowych strażaków wynosi 7380 zł brutto miesięcznie. Oznacza to, że 50% z nich zarabia mniej, a 50% - więcej. Jednocześnie 25% strażaków zarabia ponad 8530 zł brutto, a 25% - poniżej 5590 zł brutto.

Należy też pamiętać, że strażacy w Państwowej Straży Pożarnej mogą liczyć na dodatek do pensji z tytułu pełnienia służby w warunkach uciążliwych lub stanowiących zagrożenie dla zdrowia. Wynosi on:

• 5% (przy pierwszym stopniu szkodliwości lub uciążliwości).
• 10% (przy drugim stopniu szkodliwości lub uciążliwości).
• 15% (przy trzecim stopniu szkodliwości lub uciążliwości).
• 20% (przy czwartym stopniu szkodliwości lub uciążliwości).

Od 1 marca 2023 r. nastąpił wzrost uposażenia strażaków o 7,8%. Przeciętne miesięczne uposażenie strażaków Państwowej Straży Pożarnej wraz z nagrodą roczną wzrosło o 526 zł. Szacowane przeciętne uposażenie strażaków Państwowej Straży Pożarnej na dzień 1 marca 2023 r. wynosiło 7.264 zł (6706 zł bez równowartości nagrody rocznej). Projekt ustawy budżetowej na 2026 r. zakłada waloryzację kwoty bazowej w służbach mundurowych o inflację prognozowaną na 4,8%, co automatycznie podniosłoby wynagrodzenie wszystkich grup zaszeregowania.

System płac PSP opiera się na sztywnym mnożniku kwoty bazowej i rozbudowanej sieci dodatków. Podwyżka z 2024 r. zdecydowanie podniosła atrakcyjność służby. Najniższa stawka dla strażaka-stażysty wynosi 5656,68 zł brutto, do których średnio dolicza się 416,67 zł dodatku motywacyjnego i 544 zł dodatku wprowadzającego. Średni dochód w PSP, po uwzględnieniu dodatków stałych oraz premii rocznej („trzynastki”), wynosi obecnie 7264 zł brutto.

Zarobki strażaka OSP

Zupełnie inaczej wyglądają zarobki strażaków w Ochotniczej Straży Pożarnej. Strażak ochotnik nie otrzymuje pensji, lecz tzw. ekwiwalent za udział w akcjach oraz szkoleniu pożarniczym. Wynosi on maksymalnie 1/175 przeciętnego wynagrodzenia za godzinę (stawka jest zależna od uchwały gminy, na terenie której działa dana jednostka OSP).

Jeśli przeciętne wynagrodzenie w Polsce wyniosło 8736 zł brutto, ekwiwalent za udział w akcji ratowniczo-gaśniczej dla strażaków OSP wyniósł maksymalnie 49,92 zł za godzinę. Zazwyczaj jednak nie jest on wyższy niż 30-40 zł. A „pensja” za udział w szkoleniu pożarniczym może być nawet dwa razy niższa. Warto jednak pamiętać, że ekwiwalent dla strażaków OSP jest zwolniony z podatku dochodowego.

Zarobki strażaków za granicą

W Niemczech średnie zarobki strażaka to ok. 8500 zł brutto. Nieco więcej można zarobić w Wielkiej Brytanii - ok. 10 000 zł brutto. Dla porównania, w USA średnie miesięczne zarobki strażaków wynoszą ponad 13 000 zł brutto.

Dodatkowe przywileje pracy w straży pożarnej

Praca strażaka, oprócz pensji i satysfakcji z niesienia pomocy potrzebującym, oferuje również różnego rodzaju dodatkowe uprawnienia. O jakie przywileje chodzi?

1. W przypadku uszczerbku na zdrowiu lub szkody na mieniu powstałych podczas służby, strażak otrzymuje odszkodowanie na zasadach takich samych jak funkcjonariusze policji.
2. Strażak otrzymuje bezpłatne wyżywienie podczas ćwiczeń, szkoleń i długotrwałych akcji ratowniczych.
3. Strażak mianowany ma prawo do lokalu mieszkalnego w miejscu, w którym odbywa służbę. Strażacy w służbie przygotowawczej mogą otrzymać kwaterę tymczasową.
4. Strażakom, oprócz pensji, przysługują również dodatki do uposażenia takie jak: dodatek za stopień, dodatek służbowy, dodatek motywacyjny, dodatki uzasadnione szczególnymi właściwościami, kwalifikacjami, warunkami albo miejscem pełnienia służby.
5. Uposażenie zasadnicze strażaka PSP wzrasta o 2% po 2 latach służby, o 1% za każdy kolejny rok służby (do wysokości 20% po 20 latach) oraz o 0,5% za każdy rok służby powyżej 20 lat (do wysokości 25% po 30 latach służby).
6. Strażak ma również prawo do świadczeń pieniężnych takich jak: zasiłek na zagospodarowanie, nagrody i zapomogi, nagrody jubileuszowe, dodatkowe wynagrodzenie za wykonywanie zadań wykraczających poza obowiązki służbowe, rekompensata pieniężna za przedłużony czas służby, należności za podróże i przeniesienia służbowe, świadczenia związane ze zwolnieniem ze służby, zasiłek pogrzebowy i odprawa pośmiertna (w przypadku śmierci strażaka lub członka jego rodziny).
7. Strażakom będącym w służbie przygotowawczej oraz mianowanym na stałe, przysługuje dodatkowy urlop wypoczynkowy. Jego wymiar zależy od stażu służby i od wieku strażaka. Szczegółowe zasady przyznawania dodatkowego urlopu funkcjonariuszom Państwowej Straży Pożarnej znajdują się w art. 71a ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej.
8. Od 1 lipca 2025 r. wprowadzony zostanie zwolniony z PIT dodatek mieszkaniowy, wypłacany co miesiąc, który nie podlega podatkowi dochodowemu. Najniższą stawkę 900 zł przewidziano dla powiatów o relatywnie tanich najmach, najwyższą - 1800 zł - dla aglomeracji o najwyższych kosztach utrzymania.

3. Oferty pracy strażaka - gdzie szukać zatrudnienia?

Informacji o naborach do służby przygotowawczej należy szukać na stronach poszczególnych jednostek PSP. W przypadku służby kandydackiej, po ukończeniu szkoły, absolwenci kierowani są przez Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej do pełnienia służby w jednostkach organizacyjnych PSP na terenie całego kraju.

Informacje o naborach do służby w straży pożarnej można znaleźć również w Biuletynie Informacji Publicznej KPRM oraz BIP Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej. Znajdą tam Państwo przede wszystkim oferty związane z pracą biurową w poszczególnych jednostkach (stanowiska takie jak inspektor w wydziale organizacji i nadzoru czy też starszy specjalista w biurze finansów).

Projekt programu modernizacji służb na lata 2026-2029 przewiduje zwiększenie liczby etatów dla Państwowej Straży Pożarnej o 1500. Obecnie we wszystkich jednostkach organizacyjnych PSP na terenie kraju pełni służbę 29612 funkcjonariuszy. Dodatkowo w straży pożarnej zatrudnionych jest 1884 pracowników cywilnych.

Statystycznie strażacy PSP w kraju wyjeżdżają do zdarzeń średnio co minutę, a do pożarów co niecałe cztery minuty. Jednocześnie praca strażaków jest wysoko oceniana przez społeczeństwo - w marcowym opracowaniu Centrum Badania Opinii Społecznej pracę strażaków pozytywnie ocenia 96 procent społeczeństwa.

4. Jak napisać życiorys i list motywacyjny do straży pożarnej?

Unikalny sposób rekrutacji strażaków sprawia, że CV i list motywacyjny raczej nie są im potrzebne w przypadku ubiegania się o stanowisko strażaka. Jednakże, życiorys będzie wymagany w przypadku osób, które ubiegają się np. o stanowisko specjalisty w straży pożarnej. Jeśli interesuje Cię praca biurowa w straży pożarnej, musisz wiedzieć, jak wyróżnić się na tle innych kandydatów.

Jak napisać CV i list motywacyjny do straży pożarnej, aby zainteresować pracodawcę?

1. Odpowiadaj na wymagania w ofercie pracy. Pamiętaj, aby zawsze dopasowywać życiorys i list motywacyjny do treści ogłoszenia. Opisz te kompetencje i doświadczenia, które są związane z podanymi wymaganiami.
2. Napisz podsumowanie zawodowe. Wielu kandydatów wciąż nie słyszało o tym elemencie CV. Jest to krótki opis Twoich najważniejszych doświadczeń, umiejętności i osiągnięć, który umieszcza się na samej górze CV.
3. Szczegółowo opisz swoje kompetencje. Nie warto rozpisywać się o tym, że jesteś „odporny na stres” albo „lubisz pomagać ludziom”. Skup się na konkretnych umiejętnościach, pochwal się liczbami.
4. W liście motywacyjnym podaj konkretne korzyści, które przyniesiesz pracodawcy. Nawet krótki list motywacyjny do straży pożarnej to świetna okazja, aby rozbudować treść CV (pamiętaj jednak, aby go nie kopiować!). Warto zaproponować w nim np. 3 usprawnienia, które wdrożysz, jeśli zostaniesz zatrudniony.
5. Zadbaj o wygląd życiorysu i listu motywacyjnego. Pamiętaj, że życiorys i list motywacyjny to Twoja wizytówka. Dlatego zadbaj o to, aby w tych dokumentach nie znalazły się literówki lub błędy ortograficzne. Muszą być również maksymalnie czytelne. Stosuj odstępy między sekcjami, pogrubienia, nazwy kategorii i punktory.

Nie zapomnij również o dodaniu do CV klauzuli ze zgodą na przetwarzanie danych osobowych. Jej aktualną wersję znajdziesz w artykule: Jak brzmi klauzula do CV zgodna z przepisami RODO?

tags: #ile #etatow #ma #strazak