Limity dorabiania do emerytury dla strażaków: Przepisy i progi

Wielu emerytowanych strażaków, podobnie jak innych świadczeniobiorców, decyduje się na kontynuację aktywności zawodowej, aby zwiększyć swoje miesięczne dochody. Prawo zezwala na dorabianie do emerytury, jednak w niektórych przypadkach wiąże się to z koniecznością przestrzegania określonych limitów. Ich przekroczenie może skutkować zmniejszeniem lub całkowitym zawieszeniem wypłaty świadczenia.

Osoby pobierające z ZUS emerytury oraz renty mają prawo do podejmowania dodatkowej pracy zarobkowej. Ważne jest jednak to, aby dochody z tego tytułu mieściły się w określonych progach. W przeciwnym razie Zakład Ubezpieczeń Społecznych może podjąć decyzję o obniżeniu wysokości świadczenia lub zawieszeniu jego wypłacania.

Ogólne zasady dorabiania do wcześniejszej emerytury i renty

Ograniczenia w dorabianiu dotyczą przede wszystkim tych emerytów, którzy nie osiągnęli jeszcze ustawowego wieku emerytalnego (dla kobiet 60 lat, dla mężczyzn 65 lat) oraz rencistów. Kluczowe są dwa progi przychodu, które są powiązane z przeciętnym wynagrodzeniem w poprzednim kwartale:

• 70% przeciętnego wynagrodzenia: przekroczenie tej kwoty powoduje zmniejszenie emerytury lub renty przez ZUS o kwotę przekroczenia, ale nie więcej niż o kwotę maksymalnego zmniejszenia.
• 130% przeciętnego wynagrodzenia: przekroczenie tej kwoty skutkuje całkowitym zawieszeniem wypłaty świadczenia emerytalnego lub rentowego.

Wysokość tych progów zmienia się co kwartał, a ich aktualne wartości ogłasza Prezes Głównego Urzędu Statystycznego (GUS).

Limity dorabiania do końca lutego 2026 roku

Do końca lutego 2026 roku obowiązują następujące limity, oparte na przeciętnym wynagrodzeniu w poprzednim kwartale:

• 6 140,20 zł brutto: stanowi 70% przeciętnego wynagrodzenia. Emeryci i renciści mogą bez konsekwencji dorobić do tej kwoty.
• 11 403,30 zł brutto: stanowi 130% przeciętnego wynagrodzenia. Przekroczenie tej kwoty skutkuje całkowitym zawieszeniem wypłaty świadczenia.

W przypadku osiągnięcia dodatkowego zarobku przekraczającego kwotę 6 140,20 zł brutto, emerytura lub renta zmniejszana jest przez ZUS o kwotę przekroczenia, ale nie więcej niż o kwotę maksymalnego zmniejszenia, która wynosi 939,61 zł.

Nowe limity od 1 marca 2026 roku do końca maja 2026 roku

Dzięki komunikatowi GUS o przeciętnym miesięcznym wynagrodzeniu w czwartym kwartale 2025 roku, które wyniosło 9197,79 zł, możliwe jest obliczenie nowych limitów dorabiania. Od 1 marca 2026 roku do końca maja 2026 roku będą obowiązywać następujące progi:

• 6 438,50 zł brutto: będzie stanowić 70% przeciętnego wynagrodzenia.
• 11 957,20 zł brutto: będzie stanowić 130% przeciętnego wynagrodzenia.

Oznacza to, że emeryci i renciści, którzy nie osiągnęli jeszcze wieku emerytalnego, mogą bez żadnych konsekwencji dorobić do pobieranych świadczeń kwotę 6 438,50 zł brutto. Jeżeli miesięczny przychód będzie wyższy niż 6 438,50 zł brutto, ale nie przekroczy kwoty 11 957,20 zł brutto, świadczenie zostanie zmniejszone o kwotę przekroczenia, jednak nie więcej niż o kwotę maksymalnego zmniejszenia, która powinna wynosić 989,41 zł.

Kwoty maksymalnego zmniejszenia świadczenia od 1 marca 2026 roku

Jeżeli przychód osoby pobierającej rentę lub emeryturę będzie wyższy od 70% przeciętnego wynagrodzenia, ale niższy od 130%, ZUS zmniejszy świadczenie o kwotę przekroczenia, jednak nie więcej niż o kwotę maksymalnego zmniejszenia. Od 1 marca 2026 roku kwoty te wynoszą:

• 989,41 zł dla emerytur i rent z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.
• 742,10 zł dla rent z tytułu częściowej niezdolności do pracy.
• 841,05 zł dla rent rodzinnych (jeśli do renty rodzinnej uprawniona jest jedna osoba).

Podstawą prawną dla tych regulacji jest Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Art. 104 ust. 7 i 8), która określa zasady zawieszania i zmniejszania prawa do świadczeń w zależności od osiąganych przychodów.

Specyfika dorabiania dla emerytów mundurowych, w tym strażaków

Pracownicy mundurowi, w tym strażacy Państwowej Straży Pożarnej, często odchodzą na emeryturę wcześniej niż osoby objęte powszechnym systemem ubezpieczeń. Ich uprawnienia emerytalne reguluje Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin.

W przypadku emerytowanych funkcjonariuszy, którzy nie osiągnęli jeszcze powszechnego wieku emerytalnego, limity dorabiania wynoszące 70% i 130% przeciętnego wynagrodzenia również obowiązują, jednak konsekwencje ich przekroczenia są nieco inne:

• Jeśli mundurowy zarobi na emeryturze więcej niż 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, ale mniej niż 130%, musi liczyć się ze zmniejszeniem swojego świadczenia emerytalnego o taką kwotę, o jaką przekroczył określony limit, jednak nie więcej niż o 25% jej wysokości.
• Jeśli mundurowy osiąga przychody w kwocie przekraczającej 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, jego emerytura będzie zmniejszona o 25% jej wysokości. Warto zwrócić uwagę, że w tym przypadku przepisy dla mundurowych mówią o zmniejszeniu świadczenia, a nie jego całkowitym zawieszeniu, jak to ma miejsce w powszechnym systemie emerytalnym.

Prawo do emerytury ulega również zawieszeniu w razie ponownego przyjęcia emeryta do służby w jednej z wymienionych służb mundurowych (m.in. Policji, Państwowej Straży Pożarnej) albo powołania emeryta do zawodowej służby wojskowej.

Podstawy prawne i obliczanie emerytury mundurowej

Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. określa różne zasady nabywania prawa do emerytury i jej obliczania w zależności od daty przyjęcia do służby:

• Dla funkcjonariuszy w służbie przed 2 stycznia 1999 r.: Emerytura wynosi 40% podstawy jej wymiaru za 15 lat służby i wzrasta o 2,6% podstawy wymiaru za każdy dalszy rok służby. Podstawa wymiaru to uposażenie należne funkcjonariuszowi na ostatnio zajmowanym stanowisku. Dodatkowo emeryturę podwyższa się m.in. o 2% za każdy rok służby pełnionej w charakterze nurków i płetwonurków oraz w zwalczaniu terroryzmu, a także o 0,5% za każdy rok służby w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu.
• Dla funkcjonariuszy przyjętych po 1 stycznia 1999 r.: Emerytura wynosi 40% podstawy jej wymiaru za 15 lat służby i wzrasta o 2,6% za każdy dalszy rok, jednak bez uwzględnienia okresów składkowych i nieskładkowych z "cywilnej" pracy. Ci funkcjonariusze mogą ubiegać się o dwie emerytury - "policyjną" z Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA (za lata służby) oraz emeryturę z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (za lata "cywilnej" pracy) po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego.
• Dla funkcjonariuszy przyjętych po 31 grudnia 2012 r.: Emerytura przysługuje na zasadach i w wysokości określonych szczegółowo w rozdziale 1a cytowanej ustawy. Wynosi 60% podstawy jej wymiaru za 25 lat służby i wzrasta o 3% za każdy dalszy rok tej służby. Podstawę wymiaru emerytury stanowi średnie uposażenie funkcjonariusza należne przez okres kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez funkcjonariusza.

W przypadku, gdy suma emerytury "policyjnej" (obliczonej np. na podstawie art. 15a) przysługującej łącznie z emeryturą z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych będzie niższa od kwoty najniższej emerytury, emeryturę policyjną podwyższa się w taki sposób, aby suma tych emerytur nie była niższa od kwoty najniższej emerytury (od 1 marca 2026 roku wynosi ona 1978,49 zł brutto).

Kto może dorabiać bez ograniczeń

Istnieją kategorie emerytów i rencistów, których nie obowiązują żadne limity zarobkowe, a ich świadczenia nie zostaną zmniejszone ani zawieszone, niezależnie od wysokości osiąganych dodatkowych przychodów. Są to:

• Osoby, które ukończyły powszechny wiek emerytalny, czyli 60 lat w przypadku kobiet oraz 65 lat w przypadku mężczyzn. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy ZUS podwyższył wyliczoną emeryturę do kwoty świadczenia minimalnego (od 1 marca 2026 r. to 1978,49 zł brutto). Wówczas, jeśli przychód z tytułu pracy przekroczy wysokość kwoty podwyższenia do minimalnej emerytury, emerytura za dany okres będzie wypłacana bez tej dopłaty.
• Osoby pobierające renty dla inwalidów wojennych i wojskowych, których niezdolność do pracy jest związana ze służbą wojskową.
• Osoby, które otrzymują renty rodzinne po osobach uprawnionych do rent dla inwalidów wojennych i wojskowych.
• Osoby mające prawo do emerytury częściowej.
• Osoby pobierające renty rodzinne, które są korzystniejsze kwotowo niż emerytura ustalona po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego.

Obowiązki informacyjne wobec ZUS

Osoby, których dotyczą limity dorabiania do świadczeń, są zobowiązane do informowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o podjęciu dodatkowej pracy zarobkowej oraz o przewidywanej wysokości osiąganych przychodów. Można to zrobić, składając formularz ZUS EROP, który jest dostępny w placówkach ZUS, na stronie internetowej oraz w portalu eZUS.

Kluczowym terminem rozliczeniowym jest koniec lutego każdego roku. Do tego dnia należy dostarczyć do ZUS zaświadczenie od płatnika składek (pracodawcy) lub oświadczenie o wysokości przychodów osiągniętych w poprzednim roku kalendarzowym. Na podstawie tych danych ZUS ustala, czy świadczenie było wypłacane w prawidłowej wysokości.

W przypadku, gdy osoba dorabiająca nie poinformowała ZUS o swoich dochodach, może zostać zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń nawet za trzy lata wstecz. Jeśli przychód został zgłoszony, ewentualny zwrot obejmuje wyłącznie ostatni rok.

ZUS może rozliczać osiągnięte przychody rocznie lub miesięcznie. Jeśli emeryt lub rencista nie wybierze konkretnego sposobu rozliczania, ZUS rozliczy je według wariantu, który jest dla świadczeniobiorcy korzystniejszy.

Świadczenia, które ZUS może obniżyć lub zawiesić

Zakład Ubezpieczeń Społecznych może obniżyć lub zawiesić nie tylko emerytury i renty z tytułu niezdolności do pracy, ale także inne świadczenia, w tym:

• emerytury pomostowe,
• renty rodzinne,
• renty inwalidy wojskowego (w przypadku, gdy niezdolność do pracy nie miała związku z pełnioną służbą wojskową),
• renty rodzinne po inwalidzie wojskowym,
• nauczycielskie świadczenia kompensacyjne.

Istotna zmiana dotyczy również renty socjalnej. Od 1 stycznia 2022 roku, jeśli przychód jest wyższy niż 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, ale nie przekroczy 130% tej kwoty, renta socjalna jest zmniejszana. Dopiero gdy przychód przekroczy wyższy próg zarobkowy - 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, renta jest zawieszana. Rozliczenie renty socjalnej następuje po upływie roku kalendarzowego - rocznie lub miesięcznie, w zależności od tego, co jest korzystniejsze dla świadczeniobiorcy.

Wpływ Polskiego Ładu na dorabianie emerytów

Kwestie dorabiania na emeryturze zostały częściowo zmienione przez Polski Ład. W ramach tych przepisów wprowadzono m.in. podwyższenie kwoty wolnej od podatku do 30 tys. zł. Dla emerytów, którzy osiągnęli wiek emerytalny, oznacza to brak obowiązku płacenia podatku dochodowego od przychodu za pracę, co przekłada się na realnie wyższe dochody.

Dalsza praca jest opłacalna, zwłaszcza gdy pensje są oskładkowane, co pozwala na dalsze wpływy składek na indywidualne konta emerytalne. W ciągu ostatnich lat obserwuje się wzrost liczby pracujących seniorów w Polsce. Aktywnych zawodowo seniorów w 2024 roku było aż 872,6 tys., a wśród nich przeważały kobiety. Średni wiek pracujących seniorów wynosił 67,5 lat.

tags: #ile #moze #dorobic #emerytowany #strazak