Kompleksowy Przewodnik po Finansowaniu i Wsparciu Ochotniczych Straży Pożarnych

Poniżej przedstawiamy odpowiedzi na pytania najczęściej zadawane przez jednostki Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) w związku z realizacją zadań publicznych oraz codziennym funkcjonowaniem, w tym kwestie związane z dofinansowaniem, wsparciem samorządowym i przekazywaniem 1% podatku.

Dofinansowanie w ramach zadań publicznych dla OSP

Wiele jednostek OSP realizuje zadania publiczne, takie jak „Wyposażenie w sprzęt ratowniczo-gaśniczy, remont i modernizacja strażnic jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych z terenów wiejskich”. Poniżej przedstawiamy kluczowe kwestie dotyczące tych dofinansowań.

Wkład Własny do Dofinansowania

W przypadku otrzymania mniejszego dofinansowania niż wnioskowana kwota, jednostki OSP często zadają pytanie, czy mogą zmniejszyć wymagany wkład własny. Należy pamiętać, że wkład własny powinien zostać zachowany na poziomie minimum 2% wnioskowanej kwoty dofinansowania. Jako przykład, jeśli OSP wnioskowało o 20 tys. zł, a otrzymane z FSUSR dofinansowanie wyniosło 5 tys. zł, to wkład własny w wysokości 2% jest liczony od 20 tys. zł, co daje kwotę 400 zł.

Zmiana Asortymentu po Uzyskaniu Dofinansowania

Jeśli otrzymane dofinansowanie jest mniejsze i nie wystarcza na zakup asortymentu wskazanego w oryginalnej ofercie, mogą wystąpić dwie sytuacje:

1. Sytuacja I: Zakup sprzętu spośród wskazanego w ofercie

   Należy dokonać zakupu sprzętu spośród wskazanego przez jednostkę OSP w ofercie. Przykładowo, jeśli w ofercie OSP wskazano zakup 2 węży, 3 latarek i 1 drabiny, a przyznane dofinansowanie wraz z wkładem własnym wystarczy jedynie na zakup 1 drabiny i 2 latarek, OSP dokonuje zakupu 1 drabiny i 2 latarek. W tym przypadku jednostka OSP nie informuje FSUSR o zmianie ilości zakupionego sprzętu, o ile mieści się on w pierwotnej ofercie.

2. Sytuacja II: Konieczność zakupu innego asortymentu

   Jeśli przyznane dofinansowanie wraz z wkładem własnym i innymi źródłami nie wystarczy na zakup konkretnego elementu, np. agregatu prądotwórczego wskazanego w ofercie, wówczas należy napisać do FSUSR wniosek o uzyskanie zgody na zakup innego asortymentu.

Zakup Sprzętu Przed Otrzymaniem Umowy

Jednostki OSP często pytają, czy mogą dokonać zakupu sprzętu, jeśli jeszcze nie otrzymały umowy. Umowy są wysyłane do OSP sukcesywnie. Płatność za zakup musi być dokonana przelewem z konta bankowego OSP, które zostało wskazane do umowy, w wysokości otrzymanego dofinansowania plus wkład własny.

Wsparcie Finansowe Ochotniczych Straży Pożarnych przez Jednostki Samorządu Terytorialnego

Poniżej publikujemy dla Państwa odpowiedzi na pytania dotyczące finansowania ochotniczych straży pożarnych w orzecznictwie Regionalnych Izb Obrachunkowych, wybrane zagadnienia praktyczne z perspektywy skarbnika gminy.

Finansowanie Ubezpieczenia Samochodu Pożarniczego OSP przez Gminę

W sytuacji, gdy Ochotnicza Straż Pożarna otrzymała samochód pożarniczy, który nie jest środkiem trwałym gminy i jest wpisany w ewidencji stowarzyszenia OSP, gmina może wspomóc jednostkę straży w sfinansowaniu składki na ubezpieczenie tego samochodu. Istnieje możliwość wsparcia finansowego strażaków ochotników w takiej sytuacji poprzez przekazanie środków na ubezpieczenie pojazdu należącego do OSP w formie dotacji udzielonej na podstawie art. 23 ust. 3b ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (t.j.: Dz. U. z 2020 r. poz. 961 z późn. zm.).

Przekazywanie Środków Trwałych OSP Przez Gminę

Gmina może przekazać swojemu stowarzyszeniu, jednostce OSP, środki trwałe i pozostałe środki trwałe zakupione ze środków gminy. Jednak brak jest podstaw prawnych, aby przekazać te składniki mienia gminnego nieodpłatnie na własność OSP. Tylko przeniesienie własności stanowi podstawę do zdjęcia z ewidencji księgowej środków trwałych i pozostałych środków trwałych. Natomiast możliwe jest przekazanie tych składników mienia nieodpłatnie na rzecz OSP w drodze umowy użyczenia, której cechy i charakter są regulowane postanowieniami art. 710 - 719 Kodeksu cywilnego. W takim przypadku przekazane na mocy umowy użyczenia składniki mienia gminnego pozostają nadal w ewidencji księgowej gminy.

• W przypadku, gdy środek trwały jest nieruchomością, a w uchwale rady gminy (podjętej na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a ustawy o samorządzie gminnym) określającej zasady nabywania, zbywania i obciążania nieruchomości oraz ich wydzierżawiania lub wynajmowania na czas oznaczony dłuższy niż 3 lata lub na czas nieoznaczony, ustalono zasady przekazywania nieruchomości w użyczenie - decyzję w sprawie przekazania nieruchomości gminnej w użyczenie na rzecz OSP podejmuje wójt/burmistrz/prezydent miasta. W przypadku braku takiej uchwały zgodę na zawarcie takiej umowy winna podjąć rada gminy/rada miasta.
• W przypadku, gdy przedmiotem takiej umowy jest rzecz ruchoma, decyzję w sprawie przekazania OSP takiego składnika mienia gminnego w użyczenie podejmuje organ wykonawczy - działając na podstawie art. 30 ust. 3.

Pokrywanie Kosztów Utrzymania Budynków OSP przez Gminę

Budynki, w których znajdują się OSP, są często własnością Gminy, która na podstawie umowy użyczenia udostępnia je strażakom. Faktura za energię wystawiana jest jednak na właściciela nieruchomości. Wszystko zależy od tego, jak brzmią postanowienia umowy użyczenia. Jeśli umowa ta przewiduje, że koszty utrzymania budynku gminy zajmowanego przez OSP pokrywa gmina, to w takim przypadku gmina może bezpośrednio z budżetu pokryć tego typu koszty utrzymania budynku. Jeśli natomiast umowa użyczenia nie zawiera tego typu postanowień, to gmina, w przypadku gdy OSP nie posiada środków pieniężnych na utrzymanie zajmowanego przez siebie budynku, może na ten cel przekazać środki w drodze udzielenia dotacji w oparciu o postanowienia art. 32 ust. 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej.

Termin Wypłaty Ekwiwalentów za Udział w Akcjach Ratowniczych

Żaden przepis rangi ustawowej nie określa terminu wypłaty ekwiwalentu za uczestnictwo w działaniach ratowniczych lub szkoleniach dla członków OSP. Ustawa o ochronie przeciwpożarowej nie zawiera też delegacji ustawowej dla organu stanowiącego gminy do określenia tej kwestii w drodze uchwały. Ekwiwalent przysługuje strażakowi w momencie, gdy złoży oświadczenie o utracie wynagrodzenia za pracę z powodu udziału w akcji. Członkowie OSP winni udokumentować uczestnictwo w akcji ratowniczej lub szkoleniu organizowanym dla strażaków - ochotników w sposób umożliwiający gminie wypłatę ekwiwalentu. Najbardziej wiarygodnym dokumentem potwierdzającym utratę wynagrodzenia za pracę za czas uczestnictwa w akcji ratowniczej lub szkoleniu jest zaświadczenie wystawione przez pracodawcę. Wydaje się jednak, że podstawą wypłaty ekwiwalentu może być także oświadczenie członka OSP o utracie prawa do wynagrodzenia.

Finansowanie Opłat za Zezwolenia na Kierowanie Pojazdami Uprzywilejowanymi

Wydatki z tytułu opłaty za wydanie zezwolenia na kierowanie pojazdami uprzywilejowanymi, przewidzianego postanowieniami ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t. j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1268 z późn. zm.), a takimi są wozy bojowe OSP, w przypadku, gdy zezwolenie to zostało wydane członkowi OSP utworzonej i działającej na terenie danej gminy, mieści się w wydatkach przewidzianych na wyposażenie, utrzymanie, wyszkolenie i zapewnienie gotowości bojowej ochotniczej straży pożarnej przewidzianych w art. 32 ust. 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej.

Koszty Usług Telekomunikacyjnych w Kontekście Gotowości Bojowej

W przypadku, gdy gmina chce bezpośrednio ze swojego budżetu dokonywać wydatków związanych z utrzymaniem gotowości bojowej, np. usług telekomunikacyjnych, należy zachować ostrożność. Jeśli nie jest to numer alarmowy, który służy powiadamianiu o akcji ratunkowej, to zobowiązania wynikające z abonamentu telefonicznego z tytułu korzystania przez OSP z telefonu na inne cele, niż powiadamianie o akcjach ratunkowych, nie mieszczą się w katalogu zadań własnych gminy w zakresie wyposażenia, utrzymania, wyszkolenia i zapewnienia gotowości bojowej ochotniczej straży pożarnej przewidzianych w art. 32 ust. 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej.

Zapobieganie Podwójnemu Finansowaniu - Dowóz do Punktów Szczepień

W sytuacji, gdy zadania w zakresie dowozu do punktu szczepień realizowane są przez OSP, a OSP wystawia rachunek za transport, który następnie GOPS płaci i wykazuje do refundacji w ramach środków COVID, istnieje ryzyko podwójnego finansowania. W piśmie z Urzędu Wojewódzkiego otrzymano informację, że transport taki może być wykazywany przez straże pożarne jako „Miejscowe zagrożenie”, co jest zaliczane do działań ratowniczych. Aby uniknąć podwójnego finansowania, należy potraktować dowóz osób na szczepienia przez członków OSP jako zakup usług dowozu świadczonych przez OSP jako stowarzyszenie, za które to usługi stowarzyszenie otrzyma ustalone wynagrodzenie. W takiej sytuacji nie następuje wypłata ekwiwalentu dla członka OSP.

Przekazywanie 1% Podatku na Rzecz Ochotniczych Straży Pożarnych

Z roku na rok Polacy coraz chętniej przy składaniu zeznania podatkowego decydują się przekazać 1 procent podatku na organizację pożytku publicznego. To pomoc, która nic nie kosztuje darczyńcę. Jeśli sam nie wskażesz, komu przekazać 1% podatku, nikt nie zrobi tego za Ciebie. Warto przekazać 1% podatku na rzecz Związku OSP RP lub bezpośrednio do wybranej OSP, dzięki temu możemy mieć wkład w bezpieczeństwo w swojej okolicy.

Jak Prawidłowo Przekazać 1% Podatku na OSP

Podstawą do wypełnienia formularza jest PIT-11, który otrzymujemy od pracodawcy. W części J, czyli "Wniosek o przekazanie 1% podatku należnego na rzecz organizacji OPP", wpisujemy numer wpisu danej organizacji do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS).

1. Jeśli jednostka OSP nie ma statusu Organizacji Pożytku Publicznego (OPP) (jak większość), należy wpisać numer KRS Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej (ZG ZOSP RP).
2. Jeżeli swój 1% chcesz przekazać na konkretny cel, tzn. na wybraną OSP, w polu „cel szczegółowy” należy podać dane OSP, tzn. nazwę jednostki, dokładny adres wraz z kodem pocztowym. Np. OSP Wawrzeńczyce, ul. Wrocławska 110, 30-243.
3. W polu informacje uzupełniające możemy wyrazić zgodę na to, aby Urząd Skarbowy przekazał nasze dane konkretnej OSP, dla której przekazaliśmy 1%. Dzięki temu OSP będzie mogła np. przesłać podziękowanie za przekazaną kwotę.

Pieniądze z jednego procenta trafią do OSP za pośrednictwem Oddziału Wojewódzkiego ZOSP RP. Należy pamiętać, że Związek OSP RP pobiera pewien procent (np. 10%) od zebranych w ten sposób środków za pośrednictwo. Jeśli jednostka nie zbiera naprawdę dużych sum z 1%, najlepszym rozwiązaniem jest pozyskiwanie go poprzez KRS Związku, pomimo związanych z tym opłat.

Dotacje z Budżetu Państwa dla Jednostek Ochrony Przeciwpożarowej Włączonych do KSRG

Dotacje z budżetu państwa na zadanie publiczne pod tytułem: „Zapewnienie gotowości bojowej jednostki ochrony przeciwpożarowej włączonej do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego" są udzielane dla jednostek ochrony przeciwpożarowej, włączonych do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego (KSRG), zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 15 września 2014 r. w sprawie zakresu, szczegółowych warunków i trybu włączania jednostek ochrony przeciwpożarowej do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego (Dz.U.2014 poz. 1297). Dotacje będą udzielane i rozliczane przez Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej w trybie i na zasadach określonych w obowiązujących przepisach, w tym na podstawie art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (Dz.U.2021 poz. 2490), a w zakresie w nich nieuregulowanym, z zachowaniem niżej wymienionych zasad i szczegółowego trybu postępowania.

Procedura Udzielania i Rozliczania Dotacji

1. Komendant wojewódzki PSP akceptuje umowy z terenu województwa i przekazuje je do Komendanta Głównego PSP.
2. Sprawozdanie powinno być zaopiniowane przez właściwego terytorialnie komendanta powiatowego/miejskiego PSP w formie pisemnej.
3. W przypadku wątpliwości, co do prawidłowości sporządzenia sprawozdania, Komendant Główny PSP może zwrócić się do jednostki o dodatkowe informacje i wyjaśnienia.
4. W przypadku stwierdzenia, na podstawie otrzymanego sprawozdania, że dotacja została wykorzystana w całości lub w części niezgodnie z przeznaczeniem albo pobrana w nadmiernej wysokości, a także w przypadku niewykorzystania dotacji w terminie realizacji zadania, Komendant Główny PSP określi kwotę dotacji przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki.

tags: #informacja #o #1 #otrzymanym #na #jednostke