Skuteczne i szybkie alarmowanie Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa publicznego i efektywności działań ratowniczych. W Polsce funkcjonuje szereg systemów i procedur, które pozwalają na błyskawiczne powiadomienie strażaków-ochotników o zaistniałych zagrożeniach. Zrozumienie, w jaki sposób te systemy działają, pozwala na pełniejsze wykorzystanie ich potencjału oraz identyfikację możliwości wczesnego pozyskiwania informacji o alarmach.
Główne Systemy Alarmowania OSP
Obecnie na rynku dostępnych jest kilka nowoczesnych systemów powiadamiania o zdarzeniach dla OSP, które bazują na module GSM. Wiele jednostek decyduje się na montaż lub zamianę starego systemu na nowy, co pozwala na alarmowanie poprzez SMS lub połączenie telefoniczne do kilkunastu strażaków jednocześnie.
Platforma Alarmowania Strażaków (np. ALARMOWANIE.PL)
Platforma Alarmowania Strażaków to nowoczesny system alarmowania strażaków Ochotniczych Straży Pożarnych. Usługa polega na błyskawicznym i jednoczesnym rozdzwonieniu telefonów strażaków poszczególnych OSP, podczas alarmu wywołanego przez Stanowisko Kierowania KM/P PSP.
Sposób działania i identyfikacja połączeń
Działanie serwisu polega na tym, że na telefony komórkowe strażaków dzwoni Centrum Alarmowania OSP, prezentując się indywidualnym numerem alarmującym, np. 89-679-69-XX (gdzie XX to ostatnie dwie cyfry numeru systemowego OSP w serwisie). Numer ten strażacy muszą zapisać w swoim telefonie komórkowym pod przyjazną nazwą, np. „ALARM OSP” lub „ALARM-REMIZA”, oraz przypisać do niego dedykowany dzwonek.
Procedura podwójnego alarmowania
Serwis będzie dzwonić dwa razy przez około 15 sekund (drugie dzwonienie po około 60 sekundach). Jeśli ktoś odrzuci pierwsze alarmowanie, system nie zadzwoni do niego ponownie, traktując taką osobę jako powiadomioną. Należy zaznaczyć, że operatorzy komórkowi nie zawsze przekazują informacje zwrotne o odrzuceniu dzwonienia, co może skutkować ponownym dzwonieniem. Podwójne alarmowanie daje możliwość zaalarmowania tych osób, które nie słyszały pierwszego alarmowania lub prowadziły rozmowę telefoniczną.
Ręczne inicjowanie alarmu
Uruchomienie alarmowania OSP może odbywać się również przez uprawnione numery telefonów strażaków (każda OSP może wyznaczyć ich maksymalnie 6). W tym celu należy zadzwonić na numer 89-679-69-00. Wystarczy dać tzw. "strzałkę" (połączenie trwające maksymalnie 5 sekund, aby nie zestawić połączenia). W przeciwnym razie usłyszy się zapowiedź „Zlecenie przyjęto do realizacji”, a osoba zlecająca alarmowanie poniesie koszt rozmowy trwającej około 2 sekundy. Od dnia 8 lipca 2019 r. dostępny jest również drugi, rezerwowy numer służący do alarmowania wszystkich strażaków o Alarmie Pożarowym, który w wersji Premium umożliwia ręczne inicjowanie alarmowania z własnego telefonu przez osoby do tego uprawnione.
Rola poczty głosowej
Prosi się, aby strażacy w miarę możliwości powyłączali usługę poczty głosowej w swoich telefonach. W przypadku nieodebrania połączenia lub jego odrzucenia, operator komórkowy domyślnie przekierowuje rozmowę do automatu, który generuje zapowiedź głosową (np. "Abonent jest chwilowo niedostępny"). W takich przypadkach usługa może zinterpretować to połączenie jako odebrane, co zaburza proces alarmowania.
Potwierdzanie udziału i zbieranie danych
Strażacy odbierając telefon potwierdzają swój udział w akcji i jednocześnie, wybierając cyfrę od 1 do 9, określają ilość minut, w ciągu ilu zgłoszą się do remizy. Dane zebrane podczas alarmu są udostępniane w dwóch miejscach systemu: na stronie info OSP oraz w Panelu Dyżurnego PSP. Informacje te pozwalają w ciągu około 30 sekund określić, czy alarmowana jednostka OSP będzie zdolna do działań ratowniczych, czy należy alarmować inną OSP. Obecnie taką wiedzę uzyskuje się po kilku minutach, co w przypadku niektórych zdarzeń może decydować o skutecznym udzieleniu pomocy.
Panel Dyżurnego PSP i Strona Info OSP
W Panelu Dyżurnego PSP widoczne są wszystkie jednostki OSP, które podczas rejestracji konta w systemie wybrały tę samą Komendę PSP. Dostęp do tego panelu Komendy PSP uzyskują po rejestracji swojego konta na Platformie Alarmowania Strażaków. Z poziomu tego panelu istnieje możliwość wywołania alarmu dla OSP, co stanowi zupełnie niezależny od innych kanał alarmowania. W tym miejscu widoczne jest, jak przebiega procedura alarmowania, jak strażacy odpowiadają na wywołany alarm oraz w jakim zadeklarowanym przez strażaków czasie OSP zgłosi gotowość wyjazdu.
Każda OSP ma dostęp do tak zwanej „Strony Info OSP”, w której widać, jak podczas wywołanego alarmu reagują na niego poszczególne osoby. W czasie alarmu informacje w panelu są aktualizowane w czasie rzeczywistym, zaś reakcje są oznaczane różnymi kolorami. Założeniem tej strony jest informowanie przybyłych do remizy w trakcie alarmu ratowników o ilości osób, które na to wezwanie się zgłoszą.
Wysyłanie wiadomości SMS
Podczas wywołania alarmu Dyżurny SK PSP ma możliwość wysłania wiadomości SMS na telefony alarmowanych strażaków. Z poziomu konta OSP w systemie można również wysyłać wiadomości SMS do wszystkich krajowych numerów komórkowych. W celu ułatwienia komunikacji z strażakami została uruchomiona usługa „Forward SMS”, która polega na stworzeniu grupy numerów i określeniu numeru, który może wysyłać SMS do tej grupy. Wystarczy wtedy wysłać wiadomość SMS na określony w systemie numer telefonu, a zostanie on rozesłany jednocześnie do wszystkich członków tej grupy.
System DSP 50 i Alarmowanie SMS
W ostatnim czasie najbardziej popularnym systemem powiadamiania jednostek jest system DSP 50. Jest to zintegrowany system alarmowania, który składa się ze stacji bazowej, terminala, stacji obiektowej i dodatkowo np. pagerów.
Charakterystyka i komponenty
System DSP 50 jako zintegrowane urządzenie ma swoje plusy i minusy. Z pewnością największym plusem takiego powiadamiania jest to, że wszyscy strażacy, których numery są zaprogramowane w terminalu GSM, otrzymują w jednym czasie powiadomienie na telefon, które oznacza alarm bojowy. Niezależnie od tego, czy są w stanie usłyszeć syrenę (złe warunki pogodowe, brak prądu itp.), otrzymują powiadomienie na prywatny telefon komórkowy. Jak wynika z praktyki, jest to najbardziej wygodna forma alarmowania.
Zalety i wady alarmowania SMS
Jednak system ten powiadamia strażaków o konieczności udania się do remizy poprzez wiadomość SMS, która nie zawsze zostanie odczytana na czas. Jest to szczególnie ważne podczas powiadamiania w nocy, gdy większość strażaków śpi, a sygnał wiadomości SMS jest krótki i czasem zbyt cichy. Powiadamianie SMS-em jako dodatkowe alarmowanie druhów może przynieść wiele korzyści, ale jako jedyny system może nie zdać egzaminu.
Scenariusz alarmowy
Wyobraźmy sobie, że system alarmowania DSP 50 jest jedyną drogą powiadamiania druhów o zdarzeniach. W pewną zimową noc wybucha pożar domu i potrzebne jest jak najszybsze przybycie najbliższej jednostki. Druhowie zostają poinformowani SMS-em o alarmie. Jest noc, większość osób śpi, a sygnał SMS-a jest bardzo krótki i nie zawsze jest w stanie obudzić. Wtedy pierwsze osoby, które dotarły do jednostki i odebrały zgłoszenie, dzwonią po kolejne, w końcu udaje się zebrać 6 osób i można udać się na miejsce. Jednak to pożar domu i potrzeba więcej środków i sił.
Systemy Powiadamiania Telefonicznego (Połączenia)
Wiele jednostek OSP korzysta z systemu, który oprócz załączania syreny alarmowej wykonuje połączenie do kilku osób. W praktyce wygląda to tak, że terminal dzwoni pod zaprogramowane numery. Dzięki temu w komórce ochotnika wyświetla się połączenie, pod które może sobie ustawić specyficzny dzwonek i nawet w nocy takie połączenie jest go w stanie obudzić.
Terminal DTG-53 i jednoczesne alarmowanie
W przypadku wystąpienia alarmu pożarowego Terminal DTG-53 w pierwszej kolejności zainicjuje funkcję Jednoczesnego Alarmowania OSP, czyli dzwonienia naraz na wszystkie numery telefonów komórkowych (trwa to średnio do 5 sekund). W kolejnej fazie terminal rozpocznie swoją normalną pracę, czyli powiadamiania na kolejno zaprogramowane numery telefonów. Powiadomienie z niniejszej usługi polega na jednoczesnym dzwonieniu na indywidualne telefony komórkowe Strażaków.
Powiadamianie sekwencyjne vs. jednoczesne
Minusem takiego powiadamiania jest to, że połączenie wykonywane jest do każdego osobno. Jeśli jest zaprogramowanych 8 osób, to najpierw połączenie idzie do pierwszej osoby z listy, gdy zostanie odrzucone, wtedy dzwoni do drugiej osoby z listy itd. Zanim alarm zacznie dzwonić do ostatniej osoby z listy, jednostka jest już w pełnej gotowości bojowej (tak wynika z praktyki, jednak nie należy zapominać, że główną rolę w powiadamianiu odgrywa syrena alarmowa). System jest dobry, jednak należałoby go nieco rozbudować. Najlepszym rozwiązaniem byłoby powiadamianie do wszystkich osób na raz, jednak nie jako SMS (tak jak w przypadku DSP 50), tylko jako połączenie.
Wykorzystanie dla jednostek poza KSRG
Na rynku istnieje kilka firm, które umożliwiają taki sposób alarmowania, choć jest to usługa dodatkowo płatna. Jednak w jednostce OSP, która nie jest włączona do KSRG i nie posiada systemu selektywnego powiadamiania, korzystanie z usług takiej firmy może okazać się "strzałem w dziesiątkę". Z doświadczenia dyspozytorów wynika, że jednostki OSP, szczególnie te spoza systemu KSRG, mogłyby częściej uczestniczyć w różnego rodzaju działaniach ratowniczo-gaśniczych lub samodzielnie prowadzić nieskomplikowane akcje - jednak pozostaje problem szybkiego powiadomienia o zdarzeniu takiej jednostki. Najczęściej odbywa się to tak, że dyspozytor dzwoni do naczelnika lub prezesa jednostki, zawiadamiając o zdarzeniu, a ten uruchamia syrenę i czeka na ratowników. Gdyby taka jednostka korzystała z usługi powiadamiania, dyspozytor wykonałby połączenie pod numer przypisany do jednostki, a ten numer zadzwoniłby w jednym czasie do członków OSP.
Integracja z istniejącymi terminalami
Jednostki posiadające selektywne powiadamianie mogą usprawnić proces powiadamiania na telefony ratowników. Zamiast do 8 osób po kolei, alarm uruchomi się na telefonach np. 30 osób z listy. Wystarczy przeprogramować terminal tak, aby pierwszy numer, pod który ma dzwonić, był numerem przypisanym do jednostki przez zewnętrzną firmę. Dana jednostka musi tylko utworzyć listę członków, podając ich numery telefonów oraz ustalić, które numery mogą uruchomić alarm.
Do zaprogramowania terminala komórkowego niezbędny jest Programator (można go zakupić w cenie 200 zł netto + koszt transportu). Zaprogramowanie terminala można również zlecić autoryzowanemu instalatorowi podczas montażu nowych urządzeń lub zamówić taką usługę indywidualnie. Aby wstawić numer na już istniejącej liście numerów, należy najpierw dodać go na końcu listy, a następnie przeciągnąć go myszą na pierwszą pozycję listy (przytrzymując lewym przyciskiem myszy na numerze w kolumnie „Lp.”).
Częstotliwości Radiowe i Syreny Alarmowe
Oprócz systemów opartych na sieciach komórkowych, w alarmowaniu OSP kluczową rolę odgrywają syreny alarmowe, często aktywowane poprzez systemy radiowe.
Częstotliwości wywoływania selektywnego
W kontekście syren OSP, często pojawiają się pytania o częstotliwości radiowe. Wspomniane częstotliwości to 148,725 MHz (Tx - nadawanie) i 148,825 MHz (Rx - odbiór). Na częstotliwości 148,825 MHz słychać "melodyjkę" wybierania selektywnego, gdy dyżurny załącza syrenę w danej OSP. Te dwie częstotliwości odpowiadają za wywoływanie selektywne i tylko na nie programowane są stacje DSP. Jest to częstotliwość ogólnokrajowa.
Alarmowo OSP Kniewo (Dźwięk nowej syreny)
Dodatkowe syreny w OSP
W niektórych OSP montuje się dodatkowe syreny, które włączają się, gdy wyje główna syrena. Ich działanie jest niezależne od właściwej syreny. Bywają to proste rozwiązania, np. syrena alarmu samochodowego zasilana z akumulatora. Celem jest zapewnienie alarmowania w sytuacjach, gdy główna syrena jest słabo słyszalna lub gdy wystąpi brak prądu. Niestety, wada takiego rozwiązania polega na tym, że taka syrenka może być łatwo pomylona ze zwykłym alarmem samochodowym i zignorowana, co nie jest profesjonalnym rozwiązaniem. W przypadku braku prądu preferowane są SMS-y lub telefon od dyspozytora do naczelnika czy prezesa.
Wyzwania i Skuteczność Systemów Alarmowania
System alarmowania musi być jak najbardziej zintegrowany, uruchamiany bardzo szybko i ma informować jak największą ilość strażaków z danej jednostki w jednym czasie. Z oczywistych względów dostawca usługi nie ma wpływu na ustawienia połączeń znajdujących się w telefonach komórkowych Strażaków lub na jakość działania sieci komórkowych w trakcie powiadamiania.
Czynniki wpływające na skuteczność
W związku z tym mogą zdarzać się sporadyczne przypadki braku powiadomienia z powodu np. nieodebrania połączenia. Ochotnik, podczas otrzymywania nowego powiadamiania (dzwonienia) na jego telefon komórkowy z Numeru Alarmowego, powinien odrzucić połączenie (czerwoną słuchawką). W niektórych przypadkach, jeśli ochotnik nie odrzuci połączenia lub jego numer był zajęty, powiadomienie zostanie ponowione drugi raz po ok. 60 sekundach.
Kwestie przeciążenia sieci
Niestety, może zdarzyć się tak, iż sieć będzie przeciążona (święta, sylwester lub potrzeba włączenia alarmu w wielu jednostkach na raz) i wtedy okaże się, że alarm na telefony dochodzi bardzo późno lub niestety wcale (taka sytuacja spowodowana była trwaniem np. orkanu Ksawery). To pokazuje, że żaden system nie jest w 100% niezawodny i zawsze warto mieć alternatywne metody powiadamiania.
Krajowe Systemy Ostrzegania i Alarmowania
Nad naszym bezpieczeństwem codziennie czuwają tysiące funkcjonariuszy służb, żołnierzy oraz pracowników różnych instytucji państwa. System bezpieczeństwa to także ostrzeganie obywateli przed różnego rodzaju zagrożeniami, czy to katastrofami naturalnymi, czy o innym charakterze. W sytuacjach zagrożenia korzysta się z różnych sposobów ostrzegania, aby jak najszybciej dotrzeć do obywateli z informacją o niebezpieczeństwie i jak postępować.
Przepisy dotyczące sygnałów alarmowych
Sygnały alarmowe i komunikaty ostrzegawcze, które obowiązują na terenie kraju, są określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z 23 lutego 2024 r. Sygnały alarmowe są emitowane za pomocą syren alarmowych, zgodnie z obowiązującymi procedurami systemu ostrzegania ludności.
Sygnały alarmowe dla ludności cywilnej
Przypominamy zasady dotyczące sygnałów alarmowych przy wykorzystaniu syren (niektóre posiadają możliwość emitowania alarmów i komunikatów głosowych), które mogą zostać uruchomione w sytuacjach zagrożenia. Ich cel to szybkie ostrzeżenie ludzi i służb o niebezpieczeństwie oraz przekazanie informacji o jego odwołaniu.
- Ogłoszenie alarmu dla ludności cywilnej:
- Sygnał dźwiękowy: modulowany dźwięk syreny przez 3 minuty.
- Zapowiedź słowna: trzykrotnie powtarzany komunikat „Uwaga! Ogłaszam alarm…”.
- Znak, po którym rozpoznasz: żółty trójkąt - może być umieszczany w miejscach publicznych, na pojazdach służb, wyświetlany w mediach.
- Odwołanie alarmu dla ludności cywilnej:
- Sygnał dźwiękowy: ciągły dźwięk syreny przez 3 minuty.
- Zapowiedź słowna: trzykrotnie powtarzany komunikat „Uwaga! Odwołuję alarm…”.
Alert Rządowego Centrum Bezpieczeństwa (RCB)
Alert Rządowego Centrum Bezpieczeństwa (RCB) to system SMS-owego powiadamiania ludzi o zagrożeniach. Informacje o potencjalnych zagrożeniach pochodzą z ministerstw, służb (m.in. Policji, Państwowej Straży Pożarnej, Straży Granicznej), a także instytucji takich jak: Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej czy urzędy wojewódzkie. Osoby przebywające na obszarze zagrożenia otrzymują wiadomość SMS z ostrzeżeniem, niezależnie od tego, w jakiej sieci działa ich telefon. Apeluje się o stosowanie się do informacji i zaleceń zawartych w wiadomości SMS, co pozwala uniknąć zagrożenia lub zminimalizować jego skutki.
Ćwiczenia i informowanie społeczeństwa
Syreny wykorzystywane są także w ćwiczeniach przeprowadzanych przez wojewodów. W przypadku, gdy sygnały alarmowe i komunikaty ostrzegawcze są wykorzystywane w ramach ćwiczeń, z dwudziestoczterogodzinnym wyprzedzeniem trzeba poinformować społeczeństwo o tym fakcie. Informacja o takim ćwiczeniu przekazywana jest przez wojewodów do mediów najpóźniej dobę przed przeprowadzeniem ćwiczenia.
tags: #jak #przechwycic #alarm #osp