Jak gasić pożar gaśnicą proszkową? Kompletny przewodnik

W sytuacji zagrożenia pożarowego kluczowe jest szybkie i skuteczne działanie. Jednym z podstawowych narzędzi do gaszenia pożarów w zarodku jest podręczny sprzęt gaśniczy, w tym gaśnice i hydranty wewnętrzne. Spośród wielu dostępnych rodzajów, gaśnica proszkowa cieszy się największą popularnością ze względu na swoją wysoką skuteczność i uniwersalność. Efekt akcji gaśniczej oraz bezpieczeństwo jej prowadzenia zależą od wyboru odpowiedniego środka gaśniczego i znajomości zasad jego użycia.

Co to jest gaśnica proszkowa?

Gaśnica proszkowa to cylindryczny zbiornik, którego użycie następuje pod wpływem uruchamianego ręcznie wyzwolenia ciśnienia gazu. Wewnątrz gaśnicy znajduje się środek gaśniczy, czyli proszek, wyrzucany przez dyszę lub wężyk zakończony prądowniczką przy pomocy gazu obojętnego, którym jest najczęściej azot lub dwutlenek węgla. Jest to przenośne urządzenie o masie brutto do 20 kg i masie środka gaśniczego do 12 kg.

Skład i rodzaje proszków gaśniczych

Suchy proszek gaśniczy to łatwo płynący, drobny proszek, składający się z soli nieorganicznej o działaniu gaśniczym oraz niewielkiej ilości dodatków. Są one suszone, kruszone i mieszane w celu utworzenia drobnej stałej kompozycji proszkowej. Gaśnice proszkowe są wypełnione fosforanem amonu w postaci proszku gaśniczego.

Oprócz specjalnych proszkowych chemicznych środków gaśniczych do gaszenia pożarów metali, suche proszkowe środki gaśnicze są ogólnie podzielone na:

• Suchy proszek BC (np. wodorowęglan sodu)
• Suchy proszek ABC (np. fosforan amonu)

Mechanizm działania gaśnicy proszkowej

Działanie proszku gaśniczego opiera się na kilku mechanizmach:

1. Chemiczne hamowanie: Lotne produkty rozkładu soli nieorganicznych chemicznie hamują i katalizują ujemnie wolne rodniki lub grupy aktywne wytwarzane przez paliwo podczas procesu spalania, przerywając reakcję łańcuchową.
2. Tworzenie powłoki: Proszek opada na powierzchnię palną, a pod wpływem wysokiej temperatury tworzy szklistą powłokę, izolując w ten sposób tlen i dusząc ogień.
3. Rozcieńczenie tlenu i chłodzenie: Występują również pewne efekty rozcieńczające tlen i chłodzące.

Gaszenie pożaru za pomocą proszku sprawia, że źródło ognia zostaje pokryte, odcinając dopływ tlenu do palącego się obiektu. Pożar tłumiony jest więc na sucho.

Rodzaje gaśnic proszkowych

Gaśnice proszkowe można klasyfikować na różne sposoby:

• W zależności od rodzaju środka gaśniczego: gaśnice proszkowe ABC i BC.
• W zależności od trybu działania (konstrukcji):
  • Przenośne gaśnice proszkowe: Urządzenia o masie brutto do 20 kg. Mogą być typu X (czynnik wyrzutowy zgromadzony razem ze środkiem gaśniczym pod stałym ciśnieniem, z manometrem) lub typu Z (gaz zasilający w odrębnym naboju, uwalniany po przebiciu membrany naboju).
  • Gaśnice plecakowe.
  • Gaśnice wózkowe.

Zastosowanie gaśnic proszkowych

Gaśnica proszkowa to produkt uniwersalny o bardzo szerokim zastosowaniu, skuteczny zarówno przy małych, jak i większych źródłach ognia. Jest przeznaczona do gaszenia pożarów klasyfikowanych symbolami literowymi, które powinny być oznakowane na każdej gaśnicy:

Grupa pożarów	Piktogram	Przykładowe materiały	Zastosowanie gaśnic proszkowych
A		Materiały stałe, zwykle pochodzenia organicznego, przy spalaniu których występuje zjawisko żarzenia (np. drewno, papier, węgiel, słoma, tkaniny, tworzywa sztuczne)	Tak
B		Ciecze palne i substancje stałe topiące się pod wpływem wysokiej temperatury (np. benzyna, alkohol, oleje, tłuszcze, lakiery, smoła, parafina)	Tak
C		Gazy palne (np. gaz ziemny, propan, butan, wodór, acetylen)	Tak

Dawniej gaśnice przeznaczone do gaszenia pożarów urządzeń pod napięciem oraz w ich pobliżu oznaczano literą E.

Jak używać gaśnicy proszkowej? Instrukcja krok po kroku

Pamiętaj, że w przypadku wystąpienia pożaru liczy się każda minuta. Równocześnie z alarmowaniem straży pożarnej należy przystąpić do akcji gaśniczej. Bezpieczeństwo jest najważniejsze, dlatego należy wiedzieć, jak prawidłowo korzystać z gaśnicy proszkowej.

1. Zachowaj spokój: W razie pożaru zachowaj zimną krew i postaraj się opanować emocje. Uważnie obserwuj palenisko lub pojemnik, a także obszar dookoła nich.
2. Alarmuj: Równocześnie z alarmowaniem straży pożarnej (numer 112 lub 998) należy przystąpić do akcji gaśniczej.
3. Zbliż się na bezpieczną odległość: Podejdź do źródła ognia na odległość około 1 m. W miarę możliwości nie kieruj środka gaśniczego pod wiatr, aby proszek nie został rozproszony.
4. Wyrwij zabezpieczenie: Zrywamy plombę i zawleczkę blokującą z zaworu gaśnicy.
5. Uruchom gaśnicę:
   • W gaśnicach typu X (ze stałym ciśnieniem): chwyć za wąż, trzymając gaśnicę w pozycji pionowej zaworem do góry, naciskaj na dźwignię.
   • W gaśnicach typu Z (z nabojem CO2): po zdjęciu blokady uderz w grzybek zbijaka. Do gaszenia pożaru można przystąpić po odczekaniu kilku sekund (zwykle 5) na uwolnienie gazu.
   • W przypadku gaśnicy wózkowej: obróć tylną część gaśnicy w kierunku źródła ognia (na zewnątrz należy ustawić ją w kierunku pod wiatr), najpierw wyjmij pistolet, rozłóż rurę proszkową (pamiętaj, aby nie skręcać), a następnie podnieś pręt ciśnienia dolotowego, aby dwutlenek węgla mógł dostać się do zbiornika magazynowego. Gdy ciśnienie manometryczne wzrośnie do 0.7 MPa ~ 1 MPa, opuść dźwignię ciśnienia dolotowego, aby zatrzymać zasysanie. W tym momencie włącz przełącznik i spryskaj suchy proszek.
6. Kieruj strumień: Skieruj końcówkę wylotową (dyszę lub prądowniczkę) na źródło ognia, a nie w płomienie. Omiataj strumieniem środka gaśniczego źródło ognia dopóki ogień nie zgaśnie.
7. Utrzymuj pozycję: Bez względu na to, jaki typ gaśnicy posiadasz, pamiętaj, że zawsze należy trzymać ją pionowo.
8. Przerwij działanie: Działanie gaśnicy można w każdej chwili przerwać przez zwolnienie dźwigni uruchamiającej lub dźwigni prądowniczki.
9. Obserwuj: Jeśli zauważysz, że ogień rozpala się na nowo, ponownie skieruj środek gaśniczy w kierunku źródła ognia.

Kiedy NIE używać gaśnicy proszkowej?

Pomimo szerokiego zastosowania gaśnicy proszkowej, istnieje wiele sytuacji, w których absolutnie nie można z niej korzystać, ponieważ niewłaściwe użycie może nieść za sobą poważne konsekwencje:

• Pożary powierzchni delikatnych: Proszek gaśniczy jest bardzo inwazyjny i może być trudny do usunięcia, prowadząc do zniszczenia materiału. Gaśnica proszkowa powoduje ogromne zapylenie pomieszczenia.
• Urządzenia w ruchu lub wrażliwe na pyły: Proszek mógłby doprowadzić do zatarcia się niektórych elementów sprzętu, np. łożysk, lub uszkodzić urządzenia wrażliwe na zabrudzenia (np. komputery, telewizory).
• Palący się tłuszcz i olej w urządzeniach kuchennych: Użycie gaśnicy proszkowej do palącego się tłuszczu lub oleju może spowodować rozpryskiwanie płonącej substancji i rozprzestrzenianie się ognia. Nigdy nie gasimy palącego się tłuszczu wodą!
• Gaszenie ludzi: Absolutnie nie można używać gaśnicy proszkowej do gaszenia płonących na ludziach ubrań ze względu na ryzyko podrażnień, alergii, a nawet poparzeń. Należy użyć koca gaśniczego.
• Magazyny baterii litowo-jonowych: Gaśnica proszkowa nie może skutecznie ugasić pożaru magazynów baterii litowo-jonowych, a w przypadku dużego ognia może być to jeszcze trudniejsze.
• Urządzenia pod napięciem: Wodą nie gasimy urządzeń pod napięciem elektrycznym oraz w ich obrębie. Gaśnice proszkowe, choć dozwolone do gaszenia urządzeń elektrycznych pod napięciem (do 1000V z zachowaniem bezpiecznej odległości), powodują duże zapylenie i mogą uszkodzić sprzęt. W takich przypadkach zalecane są gaśnice śniegowe, które nie pozostawiają śladów po użyciu.

Dodatkowo, proszek gaśniczy może być szkodliwy dla zdrowia, wywołując podrażnienia czy alergie. Zaleca się jak najszybsze usunięcie go z miejsca zdarzenia po ugaszeniu pożaru.

Konserwacja i przepisy dotyczące gaśnic proszkowych

Aby gaśnica była zawsze gotowa do użycia, należy pamiętać o jej prawidłowej konserwacji i przechowywaniu:

• Regularne przeglądy: Zgodnie z przepisami gaśnice podlegają przeglądom okresowym w terminach określonych przez producentów sprzętu, lecz nie rzadziej niż co 12 miesięcy, przez uprawnionych konserwatorów. Warto ustalić stały coroczny termin przeglądu.
• Termin ważności: Na każdej butli umieszczona jest data produkcji. Od niej należy odmierzyć okres 5 lat, po którym gaśnica powinna zostać poddana szczegółowej kontroli lub wymianie.
• Prawidłowe przechowywanie: Gaśnicę przechowuj w odpowiednim miejscu - z dala od źródeł ciepła i otwartych płomieni. Chroń ją przed wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Pamiętaj również, że powinna znajdować się w miejscu ogólnodostępnym, aby w razie awarii lub pożaru nie tracić czasu na poszukiwania.
• Obowiązkowe wyposażenie: Zgodnie z obowiązującymi przepisami gaśnica proszkowa powinna być obowiązkowym wyposażeniem każdego kierowcy. Jej brak może zakończyć się mandatem.

tags: #jak #sie #gasi #pozar #gasnica #proszkowa