Fundusz Sprawiedliwości, dysponujący środkami zasądzanymi od sprawców przestępstw, stał się jednym z kluczowych źródeł finansowania nowoczesnego wyposażenia dla Ochotniczych Straży Pożarnych w Polsce. Dzięki programowi o wartości ponad 100 milionów złotych, tysiące jednostek OSP otrzymało szansę na zakup specjalistycznego sprzętu ratowniczego, niezbędnego do udzielania profesjonalnej pomocy ofiarom wypadków drogowych oraz innych zdarzeń.
Cele i założenia programu
Program ukierunkowany jest na zwiększenie bezpieczeństwa poprzez doposażenie strażaków w urządzenia ratownictwa niezbędne do udzielenia pomocy poszkodowanym bezpośrednio na miejscu przestępstwa. Jak podkreśla Ministerstwo Sprawiedliwości, strażacy OSP często jako pierwsi docierają do wypadków, a od ich natychmiastowej reakcji zależy życie i zdrowie ofiar.
W ramach ogłaszanych naborów wnioski mogą składać wyłącznie gminy oraz miasta na prawach powiatu, które gromadzą zapotrzebowanie od jednostek OSP działających na ich terenie. Wkład własny samorządu wynosi jedynie 1% wartości zakupionego sprzętu.
Jaki sprzęt można pozyskać?
Dysponent Funduszu nie narzuca zamkniętego katalogu sprzętu. Podmioty wnioskujące powinny każdorazowo badać realne potrzeby jednostek OSP w swoim terenie. Do najczęściej finansowanych kategorii należą:
- Sprzęt medyczny: torby ratownicze PSP R-1, defibrylatory AED, nosze i deski ortopedyczne.
- Sprzęt techniczny: zestawy hydrauliczne (rozpieracze, nożyce), piły do betonu i stali, pilarki.
- Wyposażenie osobiste: ubrania specjalne, hełmy, buty strażackie.
- Pojazdy: w określonych przypadkach dofinansowanie obejmuje również zakup wozów ratowniczo-gaśniczych.
- Inne: radiotelefony, kamery termowizyjne, węże pożarnicze i prądownice.
Wyzwania w procesie dystrybucji sprzętu
Mimo ogromnego wsparcia, proces pozyskiwania środków budzi dyskusje w środowisku strażackim. Główne problemy sygnalizowane przez druhów to:
- Nierównomierne rozdzielanie środków: Często wnioski są przygotowywane na poziomie gmin, co prowadzi do sytuacji, w których sprzęt trafia do jednostek o niskiej aktywności, podczas gdy jednostki o dużej liczbie wyjazdów pozostają niedofinansowane.
- Brak analizy potrzeb: Zdarza się, że jednostki zmuszone są do składania wniosków o sprzęt, którego nie potrzebują, tylko dlatego, że „dają, więc trzeba brać” lub z powodu narzuconych priorytetów (np. konieczność zakupu kolejnej torby medycznej).
- Polityka gminna: Obawy o to, że kolejne dofinansowania otrzymają jednostki KSRG lub te, które mają lepsze relacje z władzami samorządowymi.
Wielu strażaków postuluje, aby w przyszłości tworzyć katalogi „niezbędników” dla każdej jednostki, co pozwoliłoby na bardziej sprawiedliwe dysponowanie funduszami. Postuluje się również, aby wnioski były opiniowane przez Komendy Powiatowe PSP, co mogłoby zapobiec niegospodarności na poziomie gmin.
Przekazanie sprzętu ratowniczego dla jednostek OSP z terenu gminy Rzepiennik Strzyżewski
Podsumowanie dotychczasowych działań
W ciągu ostatnich lat wsparcie z Funduszu Sprawiedliwości osiągnęło skalę ponad 209 mln zł. Do OSP trafiło m.in. ponad 180 wozów strażackich, tysiące zestawów medycznych i specjalistyczny sprzęt techniczny. Sukces pilotażowych programów, m.in. w województwie małopolskim, pozwolił na rozszerzenie inicjatywy na cały kraj, co stanowi największe tego typu dofinansowanie w historii polskiego pożarnictwa ochotniczego.