Japonia, kraj znany z zaawansowanej technologii i bogatej kultury, ma w swojej historii także wiele tragicznych wydarzeń, w tym potężne pożary. Wiele z nich, jak i w wielu miastach Europy i Wschodniej Azji w tamtych czasach, było zbudowanych z papieru i drewna, przez co pożary szybko się rozprzestrzeniały i rosły. Poniżej przedstawiamy szczegółowe informacje o niektórych z największych pożarów, które nawiedziły Kraj Kwitnącej Wiśni.
Pożar Meireki (1657) - Edo
Jednym z najbardziej katastrofalnych wydarzeń w historii Japonii był Pożar Meireki (jap. 明暦の大火 Meireki no taika), który zniszczył od 60% do 70% miasta Edo (dzisiejsze Tokio) 2 marca 1657 roku. Miało to miejsce w trzecim roku ery Meireki (1655-1658). Pożoga trwała 3 dni i szacuje się, że zabiła około 100 tysięcy ludzi.
Przyczyny i przebieg
Według jednej z wersji, pożar został przypadkowo spowodowany przez mnicha, który kremował rzekomo przeklęte kimono. Było ono własnością trzech nastoletnich dziewcząt, które zmarły, zanim były w stanie je nosić. Pożar rozpoczął się w dzielnicy Hongō i szybko rozprzestrzeniał się po mieście z powodu silnego wiatru wiejącego z północnego zachodu. Budynki były szczególnie suche z powodu suszy z poprzedniego roku, a drogi i inne otwarte przestrzenie między budynkami były małe i wąskie, co pozwalało pożarowi szybko się rozprzestrzeniać i rosnąć. Edo posiadało straż pożarną, ale utworzono ją dopiero 21 lat wcześniej i nie była wystarczająco duża i doświadczona, aby powstrzymać ogień.
Drugiego wieczoru wiatr zmienił się i ogień zaczął przemieszczać się z południowych obrzeży miasta w kierunku centrum. Domy przylegające do siedziby sioguna w dzielnicy Kōjimachi zostały zniszczone, podobnie jak większa część zamku Edo.
Odbudowa i skutki
Sześć dni po wybuchu pożaru, mnisi i inni ludzie zaczęli przenosić ciała ofiar nad rzekę Sumidę do Honjo, po jej wschodniej stronie. Tam wykopano groby i pochowano ciała. Odbudowa trwała dwa lata, ponieważ siogunat zyskał okazję do zreorganizowania miasta zgodnie z różnymi względami praktycznymi. Pod kierownictwem wysokiej rangi urzędnika (rōjū) Nobutsuny Matsudaira (1596-1662) ulice były poszerzane, a niektóre obszary Edo całkowicie przebudowane i zreorganizowane. Zwrócono szczególną uwagę na odbudowę ośrodka handlowego w mieście. Uczniowie i przywódcy samurajów otrzymali pieniądze od rządu na odbudowę domów, a remont zamku sioguna pozostawiono na koniec.
Pożar Meireki był jedną z największych katastrof w historii Japonii; śmierć i zniszczenie spowodowane pożogą były prawie takie same, jak po trzęsieniu ziemi w 1923 roku oraz po bombardowaniu z czasów II wojny światowej.
Wielki Pożar Tenmei (1788) - Kioto
Wielki Pożar Tenmei miał miejsce w Kioto 7 marca 1788 roku. Pożar wybuchł w niezamieszkanym domu na obrzeżach miasta, a jego przyczyna pozostaje nieznana. Według statystyk szogunatu Edo, po katastrofie pożar zniszczył około 37 tysięcy domów, co stanowiło 80 procent całkowitej liczby budynków w Kioto. Istnieją różne doniesienia na temat liczby ofiar. Pożar Tenmei miał stosunkowo duży negatywny wpływ na rozwój gospodarczy Kioto.
Największy pożar lasu w prefekturze Iwate (20XX)
W ostatnich latach Japonia zmagała się również z pożarami lasów. Największy pożar lasu w Japonii od pół wieku miał miejsce w okolicach miasta Ofunato w prefekturze Iwate. Ogień wybuchł w środę i od tej pory strawił około 2900 hektarów terenu, co jest równe 9% całkowitej powierzchni metropolii Ofunato. To największy taki pożar w Japonii od pół wieku; do tej pory najgorszym tego typu zjawiskiem był pożar z 1975 roku, który pochłonął 2700 hektarów na wyspie Hokkaido.
Pożar lasu. Śmigłowiec w akcji
Walka z żywiołem i ewakuacja
Strażacy walczyli z pożarem w okolicach Ofunato dziewiąty dzień. Z powodu długotrwałej suszy w tej części prefektury Iwate płomienie cały czas się rozprzestrzeniały i dotąd zmusiły do ewakuacji ponad 4500 osób. Cały czas obowiązywał nakaz ewakuacji dla 1896 domów. To około 15% całej populacji miasta Ofunato. We wtorek wieczorem w łącznie 12 centrach ewakuacyjnych przebywało 1225 osób, zaś co najmniej 2800 nocowało u rodziny, w domach znajomych albo w samochodach. Wiadomo o jednej ofierze śmiertelnej tego pożaru. Dotąd uszkodzone zostały co najmniej 84 budynki.
Burmistrz Ofunato, Kiyoshi Fuchigami, podczas briefingu powiedział, że "częściowo dzięki deszczowi sytuacja do pewnego stopnia się uspokoiła". Dodał, że zdaje sobie sprawę, że mieszkańcy chcą jak najszybciej wrócić do domów i zapewnił, że nakaz ewakuacji zostanie zniesiony, kiedy będzie pewność, że jest bezpiecznie. W środę po raz pierwszy od 9 dni zaczął padać deszcz, który powstrzymał postęp płomieni. Nie oznacza to jednak, że pożar znalazł się całkowicie pod kontrolą.
Warunki pogodowe i dalsze działania
W czwartek rano, wraz z ustaniem opadów, wznowiono akcję z powietrza i trwały zrzuty wody. Obecnie strażacy skupiają się na okolicach dzielnicy Sanrikucho, gdzie podczas lotów zwiadowczych dostrzeżono słupy białego dymu. Przedstawiciele straży pożarnej podkreślają, że ogień nie był już tak duży jak we wtorek, ale "nadal nie ma perspektyw na jego stłumienie" - informowała gazeta "Ashai Shimbun". W czwartek pogoda ponownie pomogła strażakom, ponieważ w Ofunato od rana było pochmurnie, a synoptycy spodziewali się opadów deszczu lub śniegu wieczorem. Nie będzie jednak wspierał wysiłków strażaków zbyt długo. W piątek ponownie miało się rozpogodzić i deszczu mogło zabraknąć.
Rozwojowi płomieni sprzyjała długotrwała susza w regionie. W lutym w Ofunato spadło 2,5 litra wody na metr kwadratowy - najmniej w historii tamtejszych pomiarów, znacznie poniżej średniej wynoszącej 41 litrów. Wilgotna pogoda, która zaczęła się w środę po rekordowo suchym okresie, pomogła w walce z pożarami.
Nakazy ewakuacji pozostają w mocy dla całego dystryktu Sanrikucho Ryori, a także trzech obszarów dystryktu Akasakicho. Nakazy te dotyczą 2424 mieszkańców z 979 gospodarstw domowych. Jeszcze w piątek przedstawiciel władz miasta, Shinichi Matsukawa, cytowany przez agencję AFP, poinformował reporterów, że nakaz ewakuacji dla blisko 1000 mieszkańców Ofunato został odwołany.
Liczba pożarów lasów w Japonii spadła od szczytu w latach 70. XX wieku. Pożary lasów w Japonii zdarzają się zazwyczaj między lutym a majem, kiedy powietrze wysycha, a wiatr się wzmaga.