Ochotnicze Straże Pożarne odgrywają kluczową rolę w systemie bezpieczeństwa Powiatu Poznańskiego, będąc często pierwszymi jednostkami reagującymi na lokalne zagrożenia. Powiat aktywnie wspiera ich działalność, inwestując w sprzęt, szkolenia i infrastrukturę, co przyczynia się do poprawy bezpieczeństwa mieszkańców.
Historyczny kontekst rozwoju straży pożarnych
Działalność prewencyjna i ratownicza w zakresie pożarnictwa ma długie tradycje na ziemiach wielkopolskich. Już od 1794 roku wychodziły pierwsze rozporządzenia policyjne „O pożarach przez się powstających i zapobieganiu takowym”. W ówczesnym państwie niemieckim funkcjonował Krajowy Związek Straży Pożarnych, który miał decydujący wpływ na uchwalanie ustaw przeciwpożarowych. Na mocy statutu Związku, przewidującego tworzenie Związków prowincjonalnych, w 1863 roku założono Prowincjonalny Śląsko-Poznański Związek „Związek towarzystw pożarnych i ratunkowych oraz i komun (miast i wsi Śląska i Poznańskiego)”. Straże pożarne Prowincji Poznańskiej należały do niego jako Okrąg od 1867 roku.
Pomysł założenia Związków Okręgowych wyszedł od Straży Pożarnej w Lesznie, która 8 maja 1887 roku założyła pierwszy Związek Okręgowy. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę, 11 stycznia 1920 roku, pod przewodnictwem E. Jahneke, ówczesnego zastępcy prezesa Związku, odbyło się Walne Zebranie Związku. Zgodnie z nowym statutem powstało 11 Okręgów, które w 1923 roku powiększono o kolejnych 5, aby w 1927 roku zwiększyć ich liczbę.
Kompleksowe wsparcie dla Ochotniczych Straży Pożarnych
„Wzmacnianie Ochotniczych Straży Pożarnych to inwestycja w bezpieczeństwo każdej mieszkanki i każdego mieszkańca naszego miasta i powiatu” - podkreśla Marcin Gołek, zastępca prezydenta Poznania. Jak dodaje, „Jednostki OSP nie są uzupełnieniem Państwowej Straży Pożarnej, lecz stanowią pełnoprawny podmiot w prowadzeniu działań ratowniczych. Są one najbliżej lokalnych społeczności i wielokrotnie reagują jako pierwsze. Dlatego tak ważne jest, by mogły działać w dobrych warunkach, z nowoczesną infrastrukturą i odpowiednim sprzętem. Działania OSP realnie wzmacniają cały system bezpieczeństwa w Poznaniu i Powiecie Poznańskim.”
„Dobrze wyszkolony i właściwie wyposażony strażak, to gwarancja naszego bezpieczeństwa, dlatego nie mamy wątpliwości co do wspierania tego typu działalności” - podkreślał Jan Grabkowski, starosta poznański, który na obszarze powiatu określa zadania krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego, koordynuje jego funkcjonowanie i kontroluje wykonywanie wynikających stąd zadań, a w sytuacjach nadzwyczajnych zagrożeń życia, zdrowia lub środowiska kieruje tym systemem.
Finansowanie działań i doposażenie sprzętowe
Powiat Poznański od 2000 roku konsekwentnie realizuje program sprzętowego doposażenia Ochotniczych Straży Pożarnych. Dzięki temu wsparciu jednostki OSP otrzymały różnorodny, specjalistyczny sprzęt, kluczowy dla skuteczności ich działań.
Dotychczasowe wsparcie sprzętowe dla OSP (wybrane przykłady):
- 2014 - 180 kompletów składających się ze sztormiaka i spodniobutów dla 34 jednostek OSP (niewłączonych do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego).
- 2015 - 20 agregatów prądotwórczych dla 20 jednostek OSP (niewłączonych do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego).
- 2016 - 32 piły spalinowe dla 32 jednostek OSP (niewłączonych do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego).
- 2017 - 20 pomp szlamowych dla 20 jednostek OSP (niewłączonych do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego).
- 2018 - 36 prądownic i 108 odcinków węża 20 m dla 36 jednostek OSP.
- 2019 - 25 zestawów składających się ze smoka pływającego, 2 odcinków węża ssawnego W-100, 1 odcinka węża tłocznego powlekanego W-75, 2 odcinków węża tłocznego powlekanego W-52 dla 25 jednostek OSP.
- 2021 - 35 zestawów składających się z pompy zatapialnej EVAK 50 EUB 2; przedłużacza 20 m IP65; węża tłocznego 20 m W-52 dla 35 jednostek OSP.
- 2022 - 28 plecaków ratowniczych BlueMed R1 dla 28 jednostek OSP.
- 2023 - 32 plecaki ratownicze BlueMed R1 dla 32 jednostek OSP.
- 2024 - 32 agregaty FOGO F4001 iSE dla 32 jednostek OSP o wartości 159 680,00 zł oraz plecak ratowniczy R1 o wartości 4 500,00 zł dla jednostki OSP Kórnik.
Łącznie, od 2000 roku, dzięki środkom powiatu poznańskiego, zakupiono m.in.: 10 zestawów „sań lodowych” z wyposażeniem do działań na wodzie, 17 zestawów oświetlenia dla tymczasowych lądowisk śmigłowców, 19 pomp szlamowych, 62 sztuki czujników bezruchu, 16 defibrylatorów AED oraz inny specjalistyczny sprzęt ratowniczo-gaśniczy i środki ochrony indywidualnej.
Wsparcie w 2025 roku i plany na przyszłość:
W 2025 roku na wsparcie OSP przeznaczono 825 tys. zł, z czego ponad 600 tys. złotych wydatkowano na zakup sprzętu. W kwocie tej znalazły się m.in. 29 agregatów prądotwórczych, dotacja na zakup ciężkiego pojazdu gaśniczego GCBA dla OSP w Puszczykowie, a także przyczepy niskopodwoziowej dla OSP w Węglewie.
Przedstawiono również wieloletni plan rozwoju na lata 2025-2034. Jego elementami są: budowa nowej strażnicy dla OSP Osiedle Kwiatowe (zaplanowana w perspektywie 2025-2030), harmonogram sukcesywnej wymiany i uzupełniania floty pojazdów do 2034 roku, doposażenie jednostek w sprzęt umożliwiający skuteczne działanie podczas nawałnic i powodzi oraz intensyfikacja szkoleń specjalistycznych, kursów instruktorskich i ćwiczeń z zakresu obrony cywilnej. Celem tych działań jest zwiększenie zdolności reagowania na zagrożenia.
Modernizacja infrastruktury i zwiększenie potencjału operacyjnego
W granicach miasta funkcjonuje pięć jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych: OSP Poznań Krzesiny, OSP Poznań Głuszyna, OSP Poznań Osiedle Kwiatowe, OSP GRS Poznań oraz OSP RW Mistral. Działania te znacząco wzmocniły potencjał operacyjny jednostek w całym powiecie.
Wśród najważniejszych inwestycji ostatnich lat wymieniono:
- Rozbudowę strażnicy OSP Poznań-Głuszyna z 2017 roku (ok. 3,5 mln zł).
- Budowę w 2020 roku strażnicy dla grup specjalistycznych OSP Poznań GRS i OSP RW Mistral (ok. 8 mln zł).
- Rozbudowę remizy OSP Poznań-Krzesiny w 2023 roku (ok. 2,5 mln zł).
Dzięki prowadzonym działaniom technicznym i organizacyjnym poprawiła się struktura sprzętowa i wiekowa pojazdów. Poznańskie OSP dysponują ponad 25 wozami specjalistycznymi, a średni wiek samochodów ratowniczo-gaśniczych spadł do 14 lat, wobec 28 lat notowanych w 2015 roku. Taki postęp zwiększa gotowość operacyjną i skraca czas wdrożenia jednostek do działań ratowniczych.
Działania prewencyjne, edukacyjne i szkolenia
W ramach działań Powiatu Poznańskiego prowadzona była akcja „Odblaski dla pierwszoklasistów”. Dzięki niej przez 23 lata rozdano 104 530 sztuk kamizelek i elementów odblaskowych, w tym w 2024 roku 7030 sztuk. Kontynuowano także rozpoczęty w 2013 roku konkurs skierowany do mieszkańców powiatu pt. „Czujka tlenku węgla może uratować twoje życie”. Dotychczas przekazano 1284 sztuki tych urządzeń, w tym w 2024 roku 90 sztuk.
We wrześniu 2024 roku tradycyjnie na terenie JRG nr 8 Bolechowie przeprowadzono piknik rodzinny pt. „Bezpieczni w powiecie poznańskim”, organizowany we współpracy z powiatowymi służbami, inspekcjami i strażami. Piknik ten odbywa się od 2014 roku (z przerwą w 2020 roku).
Wsparcie Powiatu Poznańskiego obejmuje również inicjatywy mające na celu zwiększenie aktywności i sprawności fizycznej druhów, integrację środowiska oraz promocję wiedzy z zakresu bezpieczeństwa przeciwpożarowego i działalności OSP.
Szkolenia są kluczowym elementem podnoszenia kwalifikacji. Najważniejszym elementem współpracy jest modernizacja obiektu Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej nr 8 w Bolechowie, mieszczącego również Powiatowy Ośrodek Szkolenia OSP. Wsparcie powiatu pozwoliło również na stworzenie przy jednostce nowoczesnego strażackiego toru przeszkód. W 2025 roku odbyło się szkolenie dla przedstawicieli jednostek OSP z terenu powiatu poznańskiego z zakresu współdziałania w działaniach ratowniczych, współpracy z jednostkami samorządu terytorialnego oraz zarządzania kryzysowego.
8 Summer Picnic Table Exercises | Thrive Quick Tips
Ratownictwo wodne i zarządzanie kryzysowe
W 2024 roku Powiat Poznański przekazał 70 000,00 zł na realizację zadań ratownictwa wodnego, polegającego na organizacji patroli na obszarach wodnych na terenie powiatu. W ramach konkursu dla organizacji prowadzących działalność pożytku publicznego, Wodnemu Ochotniczemu Pogotowiu Ratunkowemu Województwa Wielkopolskiego przekazano środki na organizowanie patroli nawodnych z wykorzystaniem BSP (dron) na obszarach wodnych leżących na terenie Powiatu.
Zgodnie z ustawą o samorządzie powiatowym, jednym z zadań powiatu jest zorganizowanie magazynu przeciwpowodziowego. Powiatowa baza materiałów i sprzętu przeciwpowodziowego znajduje się przy JRG nr 8 w Bolechowie i wyposażona jest w sprzęt przeznaczony do realizowania akcji przeciwpowodziowych i ratowniczych. Obecnie na stanie magazynu znajdują się m.in. worki oraz folia do uszczelniania wałów, agregaty prądotwórcze, pompy, sprzęt okopowy, sprzęt pływający, osuszacze, piły spalinowe, płachty do zabezpieczenia zerwanych/uszkodzonych dachów, mobilna zapora przeciwpowodziowa i inny sprzęt. W 2024 roku do bazy zakupiono 3 szt. osuszaczy, 6 szt. przenośnych stacji zasilania oraz 32 szt. łóżek polowych.
Konkursy i wyróżnienia dla strażaków OSP
Powiat poznański fundował nagrody finansowe dla druhów OSP - zwycięzców konkursu „Strażak Roku Powiatu Poznańskiego”, co stanowi doskonałą motywację. Wśród druhów z Ochotniczej Straży Pożarnej w 2025 roku pierwsze miejsce i tytuł „Strażaka Roku” zdobył druh Jakub Kozicz z OSP Czmoń w gminie Kórnik.