Ochotnicza Straż Pożarna w Jadownikach to jednostka z bogatą historią, głęboko zakorzeniona w lokalnej społeczności. Od początków swojego istnienia, OSP Jadowniki aktywnie uczestniczy w życiu regionu, nie tylko jako obrońca przed zagrożeniami, ale także jako organizator życia społecznego i wychowawca najmłodszych.
Początki i rozwój jednostki
Fundacja i pierwsze symbole
Pierwszy sztandar OSP Jadowniki, ufundowany przez wdzięcznych mieszkańców wsi po 21 latach działalności straży, został poświęcony w niedzielę 5 maja 1907 roku. Była to ważna chwila w historii jednostki. Sztandar ten jednostka otrzymała w 1908 roku. Na czerwonym tle widnieje na nim patron straży - św. Florian. Na odwrocie natomiast, w kole, znajduje się obraz Matki Boskiej Częstochowskiej. Na kolistym obramowaniu widnieje stare zawołanie rycerzy polskich: “Jezus Maryja - Królowo Korony Polskiej, Módl się za nami”. U dołu sztandaru znajdują się trzy herby Królewskiej Polski: Korona, Ruś, Litwa.
Pierwsza remiza i działalność przedwojenna
Pierwsza remiza została wybudowana w latach 1905-1909, gdzie przechowywano dwie sikawki, hydrofor, sztandar, mundury i hełmy strażackie. W okresie przed I wojną światową Ochotnicza Straż Pożarna w Jadownikach była jedynym organizatorem życia sportowego i kulturalnego. Organizowała zabawy, loterie fantowe, festyny, zawody strażackie oraz zawody w siatkówkę. Sekcja siatkówki męskiej istniała przy Stowarzyszeniu Młodzieży Męskiej w Jadownikach. Popularnym konkursem sportowym było wspinanie się na wysoki, wypolerowany mydłem maszt, celem zdjęcia z niego kiełbasy.
Działalność podczas II wojny światowej
Podczas II wojny światowej OSP Jadowniki nie zaprzestała swojej działalności. Niemcom zależało na tym, aby istniała służba, która może szybko ugasić liczne w tym czasie pożary, jak na przykład te w 1944 roku na ulicy Głowackiego w Brzesku.
Modernizacja i rozwój wyposażenia
Powojenne pojazdy i nowa remiza
Tuż po wojnie, w 1948 roku, jednostka zakupiła swój pierwszy samochód - amerykańskiego Dodge’a. W 1969 roku strażacy z Jadownik otrzymali kolejny pojazd. Tym razem był to już typowy samochód strażacki marki Star 25 z pełnym wyposażeniem. W tym samym roku - 28 września - została oddana do użytku nowo wybudowana remiza, która służy strażakom do dnia dzisiejszego. Jej budowa trwała w sumie 4 lata.
Drugi sztandar i nowoczesny sprzęt
Uroczystości w 1969 roku były tym większe, że jednostka otrzymywała drugi sztandar. Tenże sztandar w 1987 roku, podczas obchodów 100-lecia OSP w Jadownikach, został odznaczony Złotym Znakiem Związku. Jednostka stale była wyposażona w nowoczesny sprzęt, w szczególności samochody. W 1985 roku otrzymała Jelcza, który był pierwszym tego typu pojazdem w Ochotniczych Strażach Pożarnych ówczesnego województwa tarnowskiego. W 2008 roku, dzięki pomocy Urzędu Gminy Brzesko, zakupiono średni samochód ratowniczo-gaśniczy marki Mercedes, który zastąpił Jelcza GCBA 5/32, będącego w podziale bojowym od roku 1985. Jelcz został następnie przekazany Ochotniczej Straży Pożarnej z Poręby Spytkowskiej. Rok 2009 to pozyskanie przez OSP lekkiego samochodu gaśniczego Ford Transit, który zastąpił Żuka.
Specyfika działalności operacyjnej
Lokalizacja i statystyki interwencji
Jednostka OSP Jadowniki jest umiejscowiona strategicznie przy drodze krajowej DK94 oraz autostradzie A-4, a także w biegu rzeki Uszwica i potoku Grodna. Te czynniki przysparzają dużo pracy jadownickim strażakom. Ogółem 82 razy wyjeżdżali oni do różnego rodzaju zdarzeń, w tym do 13 pożarów oraz 69 razy do miejscowych zagrożeń. Porównując to do roku 2012, odnotowano wzrost o 28 interwencji. Obserwując poprzednie lata, liczba interwencji mieści się w przedziale 50-80 akcji rocznie. Zadowalający jest także poziom wyszkolenia, druhowie regularnie podnoszą swoje kwalifikacje, biorąc udział w szkoleniach organizowanych przez KP PSP w Brzesku oraz SA PSP.
Ważniejsze akcje historyczne
Wśród ważniejszych akcji, w których uczestniczyła jednostka, należy wymienić m.in.:
- Pożar dwóch kościołów i ¾ części zabudowy miasta Brzeska, który miał miejsce 25 lipca 1904 roku.
- Pożar w sierpniu 1965 roku w Jadownikach, kiedy to spaleniu uległo ponad 40 budynków. W akcji gaśniczej uczestniczyła również jednostka wojskowa z Tarnowa.
- W dniach 26-29 czerwca 1971 roku jednostka brała udział w gaszeniu rafinerii Czechowice-Dziedzice. Był to pierwszy w historii OSP wyjazd do tak dużego, niebezpiecznego i odległego od siedziby pożaru.
- Ostatni duży pożar miał miejsce 29 sierpnia 1992 roku, kiedy druhowie pojechali do płonących lasów w Kuźni Raciborskiej.
Społeczność i tradycje
Kadra i udział w uroczystościach
Strażacka brać liczy 69 druhów, w tym członków czynnych, wspierających oraz honorowych. Na ważnych wydarzeniach, takich jak Wielkanoc, Boże Ciało, odpusty, święta państwowe i kościelne, zawsze obecne są poczty sztandarowe i strażacy OSP Jadowniki.
Akcja „Ognisty Ratownik - Gorąca Krew”
Warto dodać, iż druhowie OSP Jadowniki w 2013 roku byli organizatorami akcji „Ognisty Ratownik - Gorąca Krew” na terenie powiatu brzeskiego. W ramach tej akcji udało się pozyskać blisko 120 litrów cennego płynu, co dało ochotnikom drugie miejsce w województwie. Członkowie Klubu Honorowych Dawców Krwi „Moto-Jadowniki” z prezesem Wacławem Japą na czele również przybyli na uroczystości związane z poświęceniem proporca DDP.
Dziecięca Drużyna Pożarnicza (DDP)
Geneza powstania DDP
W 2016 roku Zbigniew Serwatka, Jerzy Gawiak i Katarzyna Serwatka wystąpili do Zarządu OSP Jadowniki z propozycją założenia Dziecięcej Drużyny Pożarniczej (DDP), co spotkało się z przychylnością władz jednostki. Widząc wzrost zagrożeń płynących z otoczenia, zabieganie rodziców oraz brak aktywnego spędzania wolnego czasu przez dzieci i młodzież, Zarząd OSP w Jadownikach postanowił utworzyć przy swojej jednostce DDP, jako jedną z nielicznych w Małopolsce.
Pokaz Dziecięcej Drużyny Pożarniczej z Bielewa
Pierwsze kroki i rozwój
Od tego momentu rozpoczął się proces pozyskiwania najmłodszych druhów w wieku od 3 do 10 lat do mającej powstać DDP. Po kilku wizytach w przedszkolach i szkołach podstawowych została zorganizowana pierwsza nieformalna zbiórka, która odbyła się w sierpniu 2016 roku. Na pierwszym spotkaniu dzieci zapoznały się ze sprzętem do gaszenia pożarów oraz z budynkiem remizy OSP Jadowniki. Początkowo w skład DDP wchodziło 19 dzieci w wieku przedszkolnym. Mali druhowie przez zabawę uczą się zasad udzielania pierwszej pomocy, zapoznają się ze sprzętem do ratownictwa, odwiedzili komendy straży pożarnej i policji. Kolejne zbiórki organizowane były w formie nauki przez zabawę, oczywiście związanej z pożarnictwem i pierwszą pomocą.
Uroczyste poświęcenie proporca i osiągnięcia DDP
Powstająca DDP spotkała się z życzliwością zarówno władz jednostki, jak i włodarzy gminy Brzesko. 10 grudnia 2016 roku mali druhowie otrzymali swoje pierwsze mundurki wraz z hełmami, zakupione przez Urząd Miejski w Brzesku, a także koszulki i proporczyki, ufundowane przez firmę budowlaną państwa Mularzów z Jadownik.
Uroczystą mszą w kościele pod wezwaniem św. Prokopa Opata rozpoczęły się uroczystości związane z poświęceniem proporca Dziecięcej Drużyny Pożarniczej oraz przekazaniem samochodu dla tamtejszej jednostki OSP. Na uroczystość, zorganizowaną przez Zarząd OSP Jadowniki z dh Józefem Mólem na czele, przybyło wielu znamienitych gości, m.in. burmistrz Brzeska Grzegorz Wawryka, wicewojewoda Józef Gawron, starszy kapitan Marek Chwała - komendant Szkoły Aspirantów w Krakowie, komendant powiatowy straży pożarnej Piotr Strojny, Marian Zalewski - prezes Zarządu Powiatowego OSP RP, Marian Czarnik - prezes Zarządu Gminnego OSP RP, radni miejscy i powiatowi, rodzice małych strażaków i mieszkańcy Jadownik. Wydarzenie uświetniły poczty sztandarowe z jednostek OSP z Brzeska, Bucza, Jasienia, Okocimia i Wokowic oraz z Maszkienic z gminy Dębno.
Podczas mszy kapelan powiatowy OSP ks. Grzegorz Górka poświęcił proporzec ufundowany dla Dziecięcej Drużyny Pożarniczej, a po nabożeństwie poświęcony został samochód ratownictwa technicznego, który z brzeskiej komendy trafił do jednostki OSP w Jadownikach.
Druga część uroczystości odbyła się w Domu Ludowym w Jadownikach. Prezes Zarządu OSP Jadowniki, druh Józef Mól, wygłosił przemówienie, w którym przedstawił historię powstania Dziecięcej Drużyny Pożarniczej oraz wyróżnił osoby z nią związane. Specjalne podziękowania trafiły m.in. na ręce burmistrza Brzeska Grzegorza Wawryki, małopolskiego komendanta PSP nadbrygadiera Stanisława Nowaka i zastępcy małopolskiego komendanta PSP starszego brygadiera Marka Bębenka oraz Jarosława Sorysa - sołtysa Jadownik i radnego gminy Brzesko. Następnie burmistrz Grzegorz Wawryka wręczył 10 strażackich mundurków dla kolejnych małych strażaków.
Symbolicznego wbicia gwoździ w drzewiec proporca dokonali rodzice członków Dziecięcej Drużyny Pożarniczej, burmistrz Grzegorz Wawryka, starszy kapitan Marek Chwała, Małgorzata i Zygmund Popielowie, Teresa i Edmund Lesiowie, Ryszard Grodny, Krystian Grzyb, Zofia Pukal, Anna i Kazimierz Kuralowie, Ewa i Rafał Krajowie, Katarzyna i Zbigniew Serwatkowie, Jerzy Gawiak i Sławomir Pater. Burmistrz Grzegorz Wawryka na zakończenie uroczystości wyraził nadzieję, że te maluchy zasilą kiedyś szeregi zawodowej i ochotniczej straży pożarnej.
Ogólnopolska Olimpiada DDP
W ubiegłym roku w Wieruszowie, w województwie łódzkim, mali strażacy z Jadownik brali udział w I Ogólnopolskiej Olimpiadzie Dziecięcych Drużyn Pożarniczych. W olimpiadzie wzięły udział 32 dziecięce drużyny z 10 województw - 350 zawodników w wieku od 4 do 12 lat. OSP z Jadownik reprezentowały dwie drużyny, a wszystkie startujące dzieci zajęły pierwsze miejsce, otrzymując pamiątkowe medale, puchary oraz dyplomy.
Patron i wygląd proporca DDP
W czerwcu tego roku zarząd jednostki podjął uchwałę w sprawie nadania dla DDP proporca w uznaniu jej dorobku i tradycji. Za patrona DDP postanowiono obrać św. Floriana. Proporzec DDP ma kształt trójkąta równoramiennego. Główna strona płata (awers) jest barwy niebieskiej, z umieszczonym na jego tle czerwonym logo oraz napisem "Dziecięca Drużyna Pożarnicza" w kolorze srebrnym. Dwie dłuższe krawędzie płata proporca obszyte są srebrną frędzlą. Na drugiej stronie płata proporca (rewers) umieszczono logo OSP Jadowniki oraz napis w kolorze złotym "DDP przy OSP Jadowniki im. św. Floriana".
Aktualna działalność i opiekunowie DDP
Obecnie w skład DDP w Jadownikach wchodzi 40 dzieci, zarówno chłopcy, jak i dziewczęta w wieku od 3 do 10 lat, którzy z wielkim zaangażowaniem i oddaniem uczestniczą w zbiórkach DDP, obchodach organizowanych przez OSP Jadowniki oraz w uroczystościach państwowych i kościelnych. Opiekunami DDP nieprzerwanie są Katarzyna i Zbigniew Serwatkowie oraz Jerzy Gawiak.