Kierowca ambulansu, który włączył jedynie sygnały dźwiękowe w celu ominięcia korka i przejechania przez skrzyżowanie na czerwonym świetle, nie stosował się do przepisów. Brak włączonych sygnałów świetlnych zwrócił uwagę inspektorów CANARD z Warszawy, którzy przeprowadzili kontrolę pojazdu. Okazało się, że pojazd nie był karetką pogotowia ratunkowego, a jedynie "pojazdem specjalnym" z przeznaczeniem "karetka sanitarna", nieposiadającym zezwolenia na uprzywilejowanie w ruchu.
Kiedy pojazd staje się uprzywilejowanym?
Teoretycznie, pojazd samochodowy staje się pojazdem uprzywilejowanym w chwili włączenia sygnałów dźwiękowych i świetlnych. Należy jednak pamiętać, że samo włączenie niebieskich lub czerwonych świateł błyskowych, a także używanie żółtych "kogutów", nie czyni pojazdu uprzywilejowanym. Kluczowe jest jednoczesne użycie sygnałów dźwiękowych i świetlnych.
Pojazdami uprzywilejowanymi są również auta jadące w kolumnie, na której początku i końcu znajdują się pojazdy wysyłające sygnały świetlne w postaci światła barwy czerwonej. Wówczas wszystkie pojazdy poruszające się pomiędzy nimi, nawet jeżeli same nie wysyłają żadnych sygnałów, uważane są za uprzywilejowane.
Warunki uzyskania statusu pojazdu uprzywilejowanego
Aby pojazd mógł być uznany za uprzywilejowany, muszą zostać spełnione następujące warunki:
- Pojazd powinien równocześnie wysyłać sygnały dźwiękowe o zmiennym tonie oraz sygnały świetlne o niebieskiej barwie.
- W przypadku pojazdów w ruchu, muszą być włączone światła mijania lub drogowe.
- Jeśli pojazd się nie porusza, wystarczy samo włączenie sygnału świetlnego ("koguta").
Warto podkreślić, że pojazd uprzywilejowany nie musi być w charakterystyczny sposób oznakowany, jak np. wóz strażacki czy karetka pogotowia. Czasami są to zwykłe samochody, które w danej chwili pełnią specjalne zadanie.
Obowiązki kierowców wobec pojazdów uprzywilejowanych
Wszyscy uczestnicy ruchu drogowego - kierowcy, piesi i rowerzyści - są zobowiązani ułatwić przejazd pojazdu uprzywilejowanego. Oznacza to przede wszystkim:
- Niezwłoczne usunięcie się z drogi pojazdu uprzywilejowanego.
- W razie potrzeby zatrzymanie się.
Wielu kierowców widząc pojazd uprzywilejowany, panikuje i nie wie, jak się zachować. Zamiast ułatwić przejazd, blokują drogę i powodują dodatkowe zagrożenie. Jak więc zrobić to prawidłowo?
Praktyczne wskazówki
- W korku: Należy zjechać na skraj drogi - na pas zieleni, pobocze, chodnik itp. Jeśli to możliwe, należy stworzyć tzw. "tunel ratunkowy", czyli pas ruchu dla pojazdów uprzywilejowanych, ustawiając pojazdy tak, aby umożliwić przejazd. Zasada jest prosta - przejezdny ma być zawsze pas od lewej strony. Poruszając się lewym skrajnym pasem, należy zjechać jak najbardziej do lewej krawędzi. Auta jadące na pozostałych pasach ruchu muszą zjechać jak najbardziej do prawej strony.
- Przed przejściem dla pieszych: Nawet jeśli na przejściu są piesi, aby umożliwić przejazd pojazdowi uprzywilejowanemu, zaleca się wjechanie na przejście z niewielką prędkością i przy zachowaniu szczególnej ostrożności.
- Unikanie gwałtownego hamowania: Pod żadnym pozorem nie należy gwałtownie hamować przed pojazdem uprzywilejowanym, ponieważ możemy spowodować kolizję, a nawet groźny wypadek.
- Obserwacja innych kierowców: Warto obserwować, co robią inni kierowcy - na którą stronę i gdzie zjeżdżają, czy nie tworzy się zator itp.
W skrajnych sytuacjach, gdy ustąpienie pierwszeństwa nie jest możliwe, dopuszczalne jest złamanie przepisów. Oznacza to, że możemy wjechać na przejście dla pieszych, chodnik, pas wyłączony z ruchu, a nawet na skrzyżowanie na czerwonym świetle - oczywiście z zachowaniem szczególnej ostrożności!
Pojazdy uprzywilejowane | Jak dzielić drogę z pojazdami uprzywilejowanymi
Kiedy kierujący pojazdem uprzywilejowanym może nie stosować się do przepisów?
Kierujący pojazdem uprzywilejowanym, po spełnieniu warunków uprzywilejowania oraz przy zachowaniu szczególnej ostrożności, może nie stosować się do przepisów tylko wtedy, gdy uczestniczy w akcji związanej z:
- Ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego.
- Ratowaniem mienia.
- Koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
- Wykonywaniem zadań związanych bezpośrednio z zapewnieniem bezpieczeństwa osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe.
W praktyce oznacza to, że kierujących pojazdami uprzywilejowanymi nie obowiązują przepisy dotyczące ograniczenia prędkości, nakazu i zakazu skrętu, zakazu jazdy itp.
Oznaczenia na pojazdach
Znajomość podstawowych oznaczeń na pojazdach uprzywilejowanych i ciężarówkach pozwala lepiej rozeznać się w sytuacji na drodze.
Oznaczenia na wozach strażackich
Ciągi liczb i liter na wozach strażackich odnoszą się do przeznaczenia pojazdu (jego rodzaju) i pozwalają szybko zidentyfikować region, z którego pochodzą.
- Pierwsze trzy cyfry (prefiks) określają rodzaj jednostki organizacyjnej.
- Litera pośrodku (infiks) informuje o regionie, z którego pochodzi wóz.
- Ostatnie dwie cyfry (sufiks) oznaczają rodzaj pojazdu pożarniczego.
Oznaczenia na radiowozach
Kody na radiowozach są mniej skomplikowane - informują tylko o regionie, do którego przyporządkowana jest jednostka dysponująca radiowozem. Służą do tego litery na początku: jedna albo dwie.
Oznaczenia na karetkach
Symbole na karetkach określają ich przeznaczenie i wymagany personel na pokładzie.
- S - karetki specjalistyczne (dawniej R), dysponujące profesjonalnym i zaawansowanym sprzętem używanym w sytuacjach zagrożenia życia.
- P - karetki podstawowe, z 2-osobową załogą (ratownik medyczny, pielęgniarka).
- T - karetki transportowe, służą do przewozu chorych niewymagających intensywnego transportu.
Czasami występują oznaczenia łączone, np. N - karetki neonatologiczne.
Konsekwencje nieustąpienia pierwszeństwa
Nieustąpienie pierwszeństwa pojazdowi uprzywilejowanemu grozi mandatem o wysokości 300 złotych, a także pięcioma punktami karnymi.
