Nieoczekiwany zwrot akcji nastąpił w sprawie włączenia Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) do Karty Rodziny Mundurowej. We wtorek na posiedzeniu Sejmu odbyło się pierwsze czytanie poselskiego projektu dotyczącego Karty Rodziny Mundurowej, przygotowanego przez posłów Koalicji Obywatelskiej, PSL i Lewicy. Politycy koalicji rządowej wyrażali wdzięczność i chwalili proponowane rozwiązania dla służb mundurowych i ich rodzin.
Głos Strażaków OSP i Postulaty PSL
Poseł Polskiego Stronnictwa Ludowego, Zbigniew Sosnowski, zwrócił uwagę na sytuację strażaków-ratowników, przytaczając słowa jednego z nich: „Trochę to przykre, że moje poświęcenie, żeby nie mówić zbyt patetyczne życie jest dla polityków mniej ważne niż strażaka Państwowej Straży Pożarnej. Może już czas żebyśmy wszyscy jednym głosem powiedzieli co o tym sądzimy”. Posłowie opozycji przypominali jednocześnie o działaniach niektórych posłów i prokuratury wobec mundurowych służących na granicy z Białorusią.
W Polskim Stronnictwie Ludowym dostrzeżono problem na linii ludowcy - strażacy ochotnicy i postanowiono podjąć działania. „Chcemy, aby strażacy ochotnicy i ich najbliżsi korzystali z tych samych przywilejów, co inne służby. To porządkowanie uprawnień wszystkich ludzi w mundurach. Nie pozwolimy na dzielenie ratowników na lepszych i gorszych. Solidarność ze strażakami OSP to nasz priorytet!” - podkreślono.
Zapowiedź Poprawki i Rozszerzenie Katalogu Uprawnień
Klub Parlamentarny PSL zapowiedział zgłoszenie poprawki do projektu ustawy o Karcie Rodziny Mundurowej, która ma na celu poszerzenie katalogu osób objętych jej przepisami o strażaków ratowników ochotniczych straży pożarnych oraz ich rodziny. O tej inicjatywie poinformował podczas konferencji prasowej w Sejmie przewodniczący klubu PSL, Krzysztof Paszyk.
Poprawka ma uzupełnić projekt o grupę strażaków ochotników pełniących funkcje ratownicze, tak aby ich uprawnienia były zrównane z uprawnieniami innych służb mundurowych. Karta Rodziny Mundurowej w obecnym brzmieniu ma obejmować żołnierzy, policjantów oraz strażaków Państwowej Straży Pożarnej (PSP), a także członków ich rodzin.
Krzysztof Paszyk podkreślił, że celem klubu jest zapewnienie, aby system ulg i preferencji został rozszerzony o osoby wykonujące działania ratownicze w strukturach OSP oraz ich bliskich. Przewodniczący sejmowej Komisji Obrony Narodowej, Andrzej Grzyb, zwrócił uwagę, że poprawka ma odpowiadać na potrzebę ujednolicenia katalogu uprawnień rodzin wszystkich formacji mundurowych, w tym weteranów oraz funkcjonariuszy w stanie spoczynku. Zaznaczył, że obowiązująca ustawa o ochotniczych strażach pożarnych przewiduje możliwość przyznania strażakom-ratownikom dodatkowych uprawnień, jednak dotychczas nie została ona w pełni wykorzystana.
Poseł Zbigniew Sosnowski przypomniał, że podczas akcji ratowniczych strażacy OSP podejmują działania o takiej samej skali ryzyka jak funkcjonariusze PSP. Podkreślił, że każdego roku podczas interwencji giną strażacy ochotnicy, co uzasadnia objęcie ich rodzin analogicznymi uprawnieniami.
Resort Sprawiedliwości i Karta dla Służby Więziennej
Dopisania do ustawy Służby Więziennej chce z kolei Ministerstwo Sprawiedliwości. Resort wskazuje, że pominięcie tej formacji jest nieuzasadnione merytorycznie i społecznie oraz stoi w sprzeczności z zasadą równego traktowania służb mundurowych. Procedowany projekt ustawy o Karcie Rodziny Mundurowej zakłada wprowadzenie systemu szczególnych uprawnień dla służb podległych MON i MSWiA oraz dla członków ich rodzin.
Program "ORLEN. Jesteśmy Razem" i Wsparcie dla Strażaków
Fundacja ORLEN, zgodnie z zapowiedziami, rusza z nową odsłoną cyklicznego programu grantowego dla straży pożarnej „ORLEN. Jesteśmy Razem”. Poza finansowaniem sprzętu, znanym z poprzedniej formuły, środki będzie można przeznaczyć m.in. na specjalistyczne szkolenia. ORLEN od ponad 20 lat konsekwentnie działa na rzecz poprawy bezpieczeństwa społeczności lokalnych, wspierając jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej i Państwowej Straży Pożarnej.
Nowy kształt programu „ORLEN. Jesteśmy Razem” uwzględnia szereg rekomendacji środowiska strażackiego, przedstawicieli zarówno zawodowej, jak i ochotniczej straży pożarnej. W odpowiedzi na te potrzeby Fundacja ORLEN poszerzyła możliwość wsparcia o finansowanie szkoleń, także dla kierowców, czy ubezpieczenia posiadanego sprzętu. Na realizację programu przeznaczono 5 milionów złotych.
„Zgodnie z wcześniejszymi deklaracjami uruchamiamy nowy program grantowy „ORLEN. Jesteśmy Razem”, który przygotowany został z myślą o kompleksowym wsparciu jednostek straży pożarnej. Zaangażowanie Grupy ORLEN na rzecz strażaków walczących z żywiołem, pokazało, że zawsze jesteśmy blisko tych, którzy potrzebują wsparcia. Te działania są cały czas kontynuowane, do tej pory funkcjonariusze służb zatankowali nieodpłatnie prawie 600 tys. litrów paliwa. Solidaryzujemy się ze służbami, niosącymi pomoc najbardziej poszkodowanym, dlatego zdecydowaliśmy o zmianie nazwy programu. „ORLEN. Jesteśmy Razem”, to nie tylko niezbędne wyposażenie dla jednostek staży pożarnej, ale przede wszystkim dla ich funkcjonariuszy, którzy będą mogli podnosić kwalifikacje, korzystając ze specjalistycznego wsparcia” - mówi Lidia Kołucka, Dyrektorka Wykonawcza ds. Wsparcia Sprzedaży.
Szczegóły programu "ORLEN. Jesteśmy Razem"
W tym roku kwota przeznaczona na granty to aż 5 mln zł. Skorzystać ze środków można na dwa sposoby, w zależności od potrzeb.
Ścieżka 1: Wyposażenie i szkolenia
- Granty na wyposażenie i szkolenia z zakresu ratownictwa technicznego związanego z wypadkami drogowymi.
- Granty na szkolenia z ratownictwa chemicznego związanego z infrastrukturą gazową i naftową.
- Granty na szkolenia z ratownictwa związanego z powodziami oraz innymi wyzwaniami wywołanymi przez zmianę klimatu.
- Grant może zostać przeznaczony również na ubezpieczenie prowadzonych działań, ubezpieczenie sprzętu i wsparcie psychologiczne strażaków.
- O granty mogą wnioskować jednostki OSP włączone do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG) oraz jednostki OSP i PSP wspierające lokalizacje, w których działa Grupa ORLEN.
- W ramach tej ścieżki można starać się o granty w wysokości do 30 tys. zł, 50 tys. zł i 150 tys. zł (w zależności od wariantu).
Ścieżka 2: Włączenie do KSRG
- Przeznaczona jest dla jednostek, które planują włączyć się do KSRG.
- Jednostki te mogą składać wnioski o grant na zakup sprzętu oraz pokrycie kosztów szkoleń niezbędnych do spełnienia wymagań włączenia do KSRG.
- W drugiej ścieżce przewidziano granty w wysokości do 50 tys. zł.
Nabór wniosków potrwa do 21 października 2024 r. Program „Jesteśmy razem” to specjalna inicjatywa Grupy ORLEN uruchomiona w związku z trudną sytuacją powodziową. Na walkę ze skutkami powodzi koncern przekazał już 35 mln zł. Środki pozwoliły m.in. na sfinansowanie paliwa dla służb walczących z powodzią, usuwanie jej skutków oraz wsparcie poszkodowanych przez klęskę żywiołową. W ramach programu ORLEN zaangażuje się też w działania związane z odbudową zniszczonych terenów i pomocą dla lokalnych społeczności.
Przyszłe Zniżki dla Strażaków OSP
Wkrótce strażacy ochotnicy, dzięki specjalnej legitymacji, zyskają możliwość korzystania ze zniżek w spółkach Skarbu Państwa. Obejmą one m.in. tańsze przejazdy pociągami, rabaty na paliwo oraz specjalne oferty ubezpieczeniowe. Być może preferencje obejmą również tani prąd dla remiz strażackich.
Preferencje dotyczyły zakupów i usług w państwowych spółkach, tj. Orlen, PKP Intercity oraz PZU. Wprowadzenie zapowiadanych ulg wymagało będzie jeszcze zatwierdzenia przez zarządy poszczególnych spółek, ale nie będzie wymagało zmian ustawowych.
Poseł Polski 2050 Bartosz Romowicz zdradził stacji, że odbyły się już także rozmowy z przedstawicielami departamentów Ministerstwa Aktywów Państwowych w kwestii zaangażowania Orlenu.
Stanowisko Ministerstwa Infrastruktury i Przewoźników
Ministerstwo Infrastruktury nie ma nic przeciwko wprowadzeniu ulg za przejazdy koleją dla strażaków OSP. Ich respektowanie zapowiadają też PKP Intercity i POLREGIO, ale oczekują, że będą to ulgi ustawowe. Strażaków ochotników oburzyła informacja, że zabrakło dla nich miejsca w ustawie o Karcie Rodziny Mundurowej, uprawniającej do różnego rodzaju zniżek i ulg. Domagają się przynajmniej tańszych biletów na pociąg. Resort infrastruktury widzi zasadność spełnienia oczekiwań OSP i uważa, że najlepszym wyjściem byłoby właśnie ujęcie zniżek w ramach Karty Rodziny Mundurowej.
Najwięksi przewoźnicy kolejowi w kraju, czyli POLREGIO i PKP Intercity, przekonują, że dla nich lepszym rozwiązaniem byłoby rozszerzenie katalogu ulg ustawowych.
„Te przepisy już niebawem wejdą w życie i będziemy mogli wydawać dla tych strażaków legitymacje. To pierwszy krok do tego, żebyśmy zrealizowali niezrealizowany postulat ustawodawcy, który w roku 2023 - przy uchwalaniu ustawy o OSP - obiecał legitymacje i wraz z nimi różne korzyści, ale na tym zakończył.” - wskazał jeden z rozmówców.
„Według nas - w myśl art. 16 ustawy o OSP - dodatek przysługuje wszystkim strażakom ochotnikom. Nie tylko strażakom ratownikom, ale również tym, którzy mogą brać udział w szkoleniach, ćwiczeniach i zawodach. Z tego względu, że od 1 stycznia br. wszystkie jednostki OSP są podmiotami ochrony ludności i obrony cywilnej. Każdy strażak ochotnik od 18. do 65. roku życia.”
„Mogą one zbliżyć państwo do strażaka ochotnika i dać mu poczucie godności. Od dłuższego czasu dostrzegamy, że zmienia się system oczekiwań wobec strażaków ochotników w systemach gratyfikacyjnych. Jedni preferują odznaczenia, a inni wolą różnego rodzaju korzyści, w postaci np. ulg.”
Pominięcie OSP w Ustawie o Karcie Rodziny Mundurowej
Ochotników zabrakło w ustawie o Karcie Rodziny Mundurowej. Ochotnicy liczyli na dodatkowe gratyfikacje w ramach tzw. Karty Rodziny Mundurowej, w której sprawie utworzenia projekt ustawy wpłynął do Sejmu kilka tygodni temu. Wiceminister obrony narodowej Cezary Tomczyk wyjaśnił, że chodzi m.in. o wprowadzenie szczególnych ulg komunikacyjnych czy np. pierwszeństwa w dostępie do przedszkoli w przypadku przeniesienia służbowego dla ok. 1,5 mln obywateli - żołnierzy służby czynnej oraz funkcjonariuszy służb, m.in. policjantów i strażaków oraz ich najbliższych.
„Informacja ta wywołała duże wzburzenie wśród strażaków ochotników. Postulujemy więc, żeby dołączyć ich do Rodzinnej Karty Mundurowej” - powiedział Marcin Fleischer. „Strażak ochotnik - czy to tata, czy coraz częściej mama - bierze udział w działaniach ratowniczych, a dzieci nierzadko są członkami młodzieżowych drużyn pożarniczych. Taka karta może również w jakiś sposób gratyfikować działalność tej rodziny czy jej członka w budowaniu bezpieczeństwa państwa.”
Rosnąca Rola OSP i Potrzeba Ustawowych Ulg
Jednostki OSP coraz częściej prowadzą akcje samodzielnie. „OSP są naszym nieodłącznym partnerem w akcjach ratowniczo-gaśniczych. A statystyki z roku na rok rosną i zdarzeń jest coraz więcej. Notujemy też trend świadczący o tym, że jednostki OSP radzą sobie już same, coraz częściej prowadząc akcje samodzielnie” - zaznaczył zastępca komendanta głównego PSP.
Zwrócił uwagę, że ustawa o ochronie ludności nakłada szereg dodatkowych zadań na OSP, więc bonusy czy gratyfikacje są jak najbardziej wskazane. A możliwości ich wprowadzenia wynikają m.in. z przepisów.
Kwestia Finansowania Ulg
„Widzimy możliwość i zasadność wprowadzenia ulgowych przejazdów kolejowych dla czynnych strażaków ratowników uczestniczących w akcjach ratowniczych” - powiedział zastępca dyrektora Departamentu Kolejnictwa w MI Krzysztof Szymański. Na razie zniżki dla czynnych strażaków ratowników, ale jest pole do negocjacji. Poseł Zbigniew Sosnowski wyłapał, że dyrektor powiedział o czynnych strażakach i dopytywał, czy oznacza to, że emerytowani nie będą mogli ze zniżek skorzystać.
„Na ten moment dotyczy to czynnych strażaków, czyli nieemerytowanych, natomiast jesteśmy otwarci na dalsze rozmowy w tym temacie” - zauważył wicedyrektor Departamentu Kolejnictwa. „To jest propozycja wstępna, a wszystko tak naprawdę zależy od kosztów i finansowania, które będziemy mogli pozyskać z MF.”
„Obecne przepisy nie przewidują ulg ustawowych dla żadnej z grup mundurowych - z wyjątkiem sytuacji, kiedy wykonują obowiązki służbowe i wówczas jest to ulga 100-proc. Poza pracą natomiast tych ulg nie ma” - przypomniał Artur Buzakowski, naczelnik w Departamencie Budżetu Ministerstwa Infrastruktury.
„Perspektywa uzgodnień jakiejkolwiek ulgi handlowej wiąże się z rozmowami ze wszystkimi organizatorami (spółka jest własnością Agencji Rozwoju Przemysłu i samorządów województw - przyp. red.).”
„Mamy bardzo dużo rozwiązań, które wprowadzamy niezależnie od poszczególnych grup zawodowych oraz wiele promocji, z których często korzystają pasażerowie. Ma to również wpływ na wyniki przewozowe.”
Liczba Strażaków OSP i Potencjalne Koszty Ulg
W kolejce po zniżki czeka ponad 330 tys. strażaków ochotników. „PKP Intercity notuje rekordowe zyski, więc może jednak warto byłoby rozważyć wprowadzenie ulg handlowych.” Przypomniał też, że w Polsce mamy ok. 245 tys. strażaków ratowników i ok. 90 tys. kolejnych, posiadających prawo do świadczenia emerytalnego. Razem to więc pokaźna grupa ok. 335 tys. osób. Im więcej ochotników zyska uprawnienia do zniżek biletów, tym więcej państwo będzie musiało do tego interesu dopłacić. A jest jeszcze kwestia rozmiarów takiej zniżki, co do których póki co żadne deklaracje i propozycje nie padły. Tu najważniejsze będzie stanowisko Ministerstwa Finansów.