Rola Garażu w Jednostkach OSP
Garaż stanowi centralne miejsce w każdej jednostce straży pożarnej, służąc jako przestrzeń do przechowywania i konserwacji kluczowego sprzętu ratowniczego. Jego odpowiednie funkcjonowanie i stan techniczny mają bezpośredni wpływ na gotowość bojową jednostki oraz bezpieczeństwo i komfort pracy strażaków.
Inwestycje w Garaże OSP
Modernizacja i Remonty Istniejących Garaży
Wiele jednostek OSP przechodzi proces modernizacji i remontów, aby dostosować swoje zaplecze do współczesnych potrzeb. Przykładem takiej inwestycji jest remont garażu, który obejmował wymianę instalacji elektrycznej i grzewczej. Stare posadzki i tynki zostały skute, a ściany wyłożono płytkami do wysokości 2 metrów, powyżej których nałożono nowe tynki. Nowa posadzka przemysłowa została wyposażona w odpływ liniowy, a po około 3 miesiącach planowana jest jej konserwacja i wymalowanie linii kierunkowych.
W części garażu zdemontowano stary podwieszany sufit, zastępując go nowym. Aby ułatwić manewrowanie pojazdami, usunięto kilka stalowych słupów. Stare słupy z cegły klinkierowej poddano renowacji, a na pozostałych położono płytki klinkierowe.
W ramach prac wyremontowano również pomieszczenia przylegające do garażu. Powstała tam szatnia na ubrania bojowe, pomieszczenie na sprzęt dla grupy wodno-nurkowej, a także zamontowano agregat prądotwórczy, który wcześniej znajdował się na garażu.
Od strony placu wewnętrznego, w miejscu dawnego okna, zamontowano nową bramę garażową. Utworzono również przedsionek przed wejściem do garażu i pomieszczeń socjalno-bytowych strażaków.
Jak podkreśla st. kpt. Szymon Klemenski, komendant powiatowy PSP w Kościanie, inwestycja ta znacząco poprawia funkcjonalność garażu oraz warunki pracy strażaków. Pierwsze projekty remontu powstały już w 2017 roku, a przetarg ogłoszono pod koniec 2020 roku. Umowę na wykonanie prac podpisano w lutym, a prace remontowe miały bardzo duży zakres. Koszt remontu wyniósł ponad 698 tys. złotych brutto, a środki pochodziły z dotacji z budżetu państwa. Dodatkowo, na budynku gospodarczym zamontowano panele fotowoltaiczne. Komendant Klemenski zapowiada dalsze prace remontowe, w tym remont garaży gospodarczych, wymianę instalacji elektrycznej i położenie nowej elewacji zewnętrznej.
Druhowie z OSP Pęchratka Polska własnymi siłami przeprowadzili remont garażu. Prace obejmowały skucie starej posadzki, wykonanie nowej betonowej posadzki pomalowanej farbą drogową, tynkowanie ścian oraz odmalowanie pomieszczenia. Materiały do remontu zostały zakupione przez Gminę Szumowo, a ich koszt wyniósł 6 128,37 zł. Strażacy poświęcili swój wolny czas, pracując popołudniami i wieczorami, nadając garażowi nowy wygląd. Dobra współpraca między Gminą Szumowo a jednostkami OSP z terenu gminy pozwala na realizację większej liczby przedsięwzięć.
Budowa Nowych Garaży
Ochotnicza Straż Pożarna w Bogdanowie będzie miała nowy garaż. Na początku października 2023 r. gmina podpisała umowę z wykonawcą inwestycji. Nowy garaż będzie budynkiem wolnostojącym o powierzchni 194,4 m kw. Zaplanowano dwustanowiskowy garaż na dwa wozy bojowe. Na parterze znajdzie się część socjalna z dwoma pomieszczeniami (dyspozytornia, pomieszczenie gospodarcze) oraz sanitariatami. Na poddaszu przewidziano pomieszczenie dla strażaków OSP. Bryła budynku z dwuspadowym dachem nawiązywać będzie do sąsiadującego Domu Ludowego. Nowy wjazd z drogi powiatowej, zamknięty oddzielną bramą, zapewni bezpieczeństwo podczas wyjazdów do akcji.
Potrzeba nowego garażu okazała się niezbędna po tym, jak do jednostki w Bogdanowie trafił nowy samochód pożarniczy MERCEDES ATEGO, który nie mieści się w dotychczasowym garażu.
Gmina Tuchów zakończyła realizację zadania polegającego na dobudowie nowego, wielofunkcyjnego dwustanowiskowego garażu w miejscu dotychczasowego. Inwestycja obejmowała niezbędne roboty budowlane i instalacyjne oraz zagospodarowanie terenu. Równolegle Gmina Tuchów zadbała o rozwój życia społecznego w Piotrkowicach, a obie inwestycje wzajemnie się uzupełniają, wzmacniając bezpieczeństwo i jakość wspólnej przestrzeni.
Wyzwania Finansowe i Procedury Przetargowe
Obecna sytuacja gospodarcza, w tym wojna na wschodzie i rosnące ceny, wpływa na koszty inwestycji budowlanych, w tym budowy garaży dla OSP. Samorządy planując wydatki, nie przewidywały tak wysokich cen. Przykładem jest pierwszy przetarg na budowę budynku garażowego dla Ochotniczej Straży Pożarnej w Wolbromowie, ogłoszony w styczniu. Planowany obiekt miał być jednolokalowy, jednokondygnacyjny, z dwuspadowym dachem pokrytym blachodachówką w kolorze czerwonym. Elewacja miała być biała, a cokół wykończony płytką elewacyjną cegła. Stolarka okienna i drzwiowa miała być drewniana lub PCV.
Parametry planowanego obiektu prezentowały się następująco:
- Powierzchnia zabudowy: 92,26 m²
- Powierzchnia całkowita: 92,26 m²
- Powierzchnia użytkowa: 76,00 m²
- Kubatura brutto: 534,00 m³
- Szerokość elewacji frontowej: 8,68 m
- Wysokość budynku: 7,43 m
- Kąt nachylenia połaci dachu: 36°
- Liczba kondygnacji: 1
Obiekt miał zostać oddany do użytku do wakacji. Jednak pierwszy przetarg został unieważniony z powodu braku ofert. W drugim przetargu wpłynęła jedna oferta, opiewająca na kwotę 467 400,00 zł brutto, co stanowiło niemal trzykrotność wstępnych szacunków zabezpieczonych w budżecie.
Funkcja Gospodarza w OSP
Wzorcowy statut OSP wymienia skład zarządu, w tym funkcję gospodarza. Choć nie zawsze jest to funkcja obligatoryjna, zdaniem ekspertów, gospodarz powinien być w każdej OSP, która dąży do dobrej pracy i rozwoju. Jeśli jest taka wola uczestników walnego zebrania, gospodarz nie musi być członkiem zarządu.
Wydawałoby się, że zakres obowiązków gospodarza jest prosty - dbać o porządek. Jednak takie myślenie jest błędne. Może kiedyś tak było, ale obecnie z funkcją tą związane są znacznie szersze obowiązki. Gospodarz - tak jak i wszyscy inni funkcyjni - odpowiada przed zarządem OSP za wiele spraw.
Zakres Obowiązków Gospodarza
Najogólniej określając, gospodarz odpowiada za całość mienia OSP, to znaczy za jego właściwy stan oraz za nadzór nad jego zabezpieczeniem i prawidłowym użytkowaniem.
Utrzymanie Porządku i Czystości
Gospodarz odpowiada za utrzymywanie strażnicy i jej otoczenia w należytym porządku i czystości, ale - zwłaszcza przy obiektach większych - oznacza to, że organizuje system utrzymania porządku i czystości. Sam może oczywiście chwycić za miotłę, ale nie jest to jego kluczowy obowiązek. On ma zorganizować system, to znaczy zaproponować zarządowi sposób - sprzątanie przez druhów we własnym zakresie, zlecenie sprzątania podmiotowi zewnętrznemu (co jednak pociąga za sobą dodatkowe koszty) czy też jakieś inne rozwiązanie.
Zabezpieczenie Mienia
Jedną z poważniejszych spraw jest zabezpieczenie strażnicy. To do gospodarza należy piecza nad tym, aby mienie stowarzyszenia było odpowiednio zabezpieczone przed kradzieżą i innymi stratami. Co znaczy odpowiednio? To właśnie powinien przemyśleć gospodarz i przedstawić zarządowi propozycję do wykonania. Dotyczy to zarówno zabezpieczenia przed kradzieżą z włamaniem, jak i niedopuszczenia do zbędnego niszczenia pomieszczeń i sprzętu, a także właściwego ubezpieczenia majątku OSP. Stąd też do niego należy dbałość o terminowe zawieranie i przedłużanie umów na ubezpieczenie budynków i sprzętu posiadanego przez straż.
Bieżąca Eksploatacja Obiektu
Ponieważ gospodarz zajmuje się obiektem, w którym siedzibę ma OSP, naturalną sprawą jest, że to właśnie on powinien odpowiadać za jego bieżącą eksploatację. Inaczej mówiąc, to w jego ręku powinny być sprawy wypożyczania sali (jeśli takową dysponujemy) i udostępnianie innego mienia OSP podmiotom zewnętrznym. To on powinien prowadzić rozmowy na ten temat i zgłaszać sprawę zarządowi do kolektywnego podjęcia decyzji.
Przeglądy i Konserwacja
W porozumieniu z zarządem gospodarz odpowiada też za terminowe prowadzenie przeglądów (kominiarskich, elektrycznych itp.) i konserwację budynku OSP oraz terenów przyległych.
Gospodarka Garażowa i Sprzęt Ratowniczy
Niekiedy zachodzi różnica zdań co do tego, czy gospodarz ma prawo ingerować w sprawy garaży, gdzie stoją wozy pożarnicze, czyli w obszar będący domeną naczelnika. Odpowiedź jest prosta: tak. Gospodarz ma nie tylko prawo, ale i obowiązek doglądania porządku wszędzie, na całym terenie należącym do OSP. Tyle że na obszarze, gdzie obowiązuje gotowość bojowa, działa w porozumieniu z naczelnikiem, żeby ta gotowość nie poniosła uszczerbku. Zasada współdziałania dotyczy prawie całej działalności członków zarządu i innych funkcyjnych OSP. Do gospodarza należy więc także pilnowanie utrzymywania w należytej czystości i porządku posiadanego przez członków JOT sprzętu ratowniczego oraz wszystkich urządzeń łączności i sygnalizacji alarmowej. Wszelkie nieprawidłowości w tej dziedzinie powinien zgłaszać bezpośrednio naczelnikowi. Możliwe jest również rozwiązanie, w którym to naczelnik osobiście odpowiada za pomieszczenia garażowe i znajdujący się w nich sprzęt, ale w takim przypadku musi to być wyraźnie przez zarząd ustalone.
Magazynowanie
Ponieważ gospodarz odpowiada za stan mienia OSP, do niego też należy sprawa magazynu (czy magazynów). W małej jednostce, gdzie wystarczy jeden niewielki magazyn, gospodarz może być osobiście magazynierem. W OSP dużych, dysponujących zróżnicowanym mieniem o znacznej nieraz wartości, może zajść konieczność podzielenia magazynu na kilka części. I tak może być oddzielny magazyn sprzętu, oddzielny mundurowy, a także wydzielony magazyn materiałów pędnych (paliwa i smary). Wówczas gospodarz kontroluje i koordynuje działalność magazynierów i odpowiada za ich poprawną pracę. I tak, jak poprzednio, część obowiązków gospodarza i w tym zakresie może przejąć np. naczelnik, zwłaszcza magazyn sprzętu i paliwa.
Odpowiedzialność Finansowa i Dokumentacja
Zaleca się, żeby gospodarz złożył na ręce prezesa OSP pisemne oświadczenie o odpowiedzialności finansowej w zakresie pełnionych czynności, podobne do oświadczenia, jakie obligatoryjnie składa skarbnik. Oświadczenie takie powinni także złożyć magazynierzy. W praktyce, żeby uniknąć nieporozumień, korzystne jest, aby oświadczenia takie złożyli wszyscy członkowie zarządu. Zapobiega to wrażeniu, że tylko część członków władz jest odpowiedzialna za to, co robi, a część nie.
W zasadzie wszystkie przychody i wydatki powinny mieć akceptację zarządu OSP, praktycznym rozwiązaniem jest upoważnienie gospodarza do samodzielnych zakupów do wysokości kwoty określonej przez zarząd. Ze swych działań gospodarz rozlicza się przed zarządem na jego posiedzeniach. Stąd, jeżeli nawet gospodarz nie jest formalnie członkiem zarządu, powinien być na zebraniach stałym gościem. Przy konieczności wydatku przekraczającego określony limit gospodarz powinien zgłosić zarządowi taką potrzebę, a zarząd po ustaleniu jej konieczności - akceptować bądź odrzucić propozycję.
Księga Majątkowa OSP (Księga Inwentarzowa)
W celu prawidłowego wypełniania swych obowiązków i właściwego ich dokumentowania, gospodarz powinien prowadzić „Księgę majątkową OSP”, zwaną też księgą inwentarzową. Służy ona do bieżącej ewidencji środków trwałych i nietrwałych oraz ich użytkowania. Nie istnieje jeden, obowiązkowy wzór takiej księgi. Można ją kształtować odpowiednio do potrzeb OSP.
„Księga majątkowa OSP” składa się z czterech części, które - w przypadku większej OSP - mogą się stać oddzielnie prowadzonymi księgami:
Ewidencja Materiałowa
Dotyczy zapisu zakupów i zużycia materiałów, to znaczy materiałów budowlanych, pędnych itp. Każdy rodzaj materiału powinien mieć wykaz na oddzielnej stronie. Ewidencję środków o małej wartości jednostkowej (np. materiały kancelaryjne czy środki utrzymania czystości) można zapisywać na podstawie rachunków zbiorczo.
Ewidencja Środków Nietrwałych
Dotyczy przedmiotów trwałego użytku o wartości jednostkowej do 3500 zł. Są to np. odzież, węże, elementy wyposażenia bojowego, artykuły administracyjne, sportowe czy świetlicowe. Przepisy, zwłaszcza finansowe, mogą się często zmieniać i należy to pilnie śledzić. Przedmioty, zaliczone do środków nietrwałych, powinny być oznakowane symbolami inwentarzowymi. Zaleca się, by w ich skład wchodziły: numer inwentarzowy, rok wprowadzenia do użytku i oznaczenie OSP. Zdjęcie środka nietrwałego z ewidencji może nastąpić tylko na podstawie odpowiedniego protokołu zniszczenia.
Ewidencja Środków Trwałych
Dotyczy gospodarki przedmiotami trwałymi. Według obowiązujących obecnie przepisów finansowych ich wartość jednostkowa jest większa niż 3500 zł. Są to np. budynki czy samochody, ale także i drobniejszy sprzęt (np. motopompy czy agregaty prądotwórcze). Od kilku lat sygnalizuje się - ze względu na inflację oraz wzrost cen i podatku VAT ‒ potrzebę podniesienia minimalnej księgowej wartości środków trwałych, ale nic nie wskazuje na to, by w możliwej do przewidzenia przyszłości coś się pod tym względem zmieniło.
Ewidencja Wyposażenia Osobistego
Jest ostatnią częścią księgi majątkowej OSP. Dotyczy ona wyposażenia osobistego wszystkich członków OSP (w tym członków JOT).
Księga majątkowa ma sens tylko w przypadku jej prowadzenia na bieżąco. Odpowiada za nią gospodarz, ale - jak już wcześniej zaznaczono - praktyczne jest powierzenie prowadzenia każdej z jej czterech części innej osobie. Może to być magazynier, może inny druh (lub druhna). Właściwe prowadzenie ewidencji majątku OSP jest dość czasochłonne i pracochłonne. Tym niemniej jest konieczne. Gospodarowanie majątkiem powierzonym, z czego musimy się okresowo rozliczać, jest sprawą odpowiedzialną, a większość zatargów na tym tle wynika ze złego prowadzenia dokumentacji.